© ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση και αναπαραγωγή οποιωνδήποτε στοιχείων ή σημείων του e-περιοδικού μας, χωρίς γραπτή άδεια του υπεύθυνου π. Παναγιώτη Καποδίστρια (pakapodistrias@gmail.com), καθώς αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία, προστατευόμενη από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

Α Ν Α Γ Ν Ω Σ Τ Η Ρ Ι Ο

Πέμπτη, 25 Μαρτίου 2010

"Πάσα η κτίσις ηλλοιούτο φόβω…"

Γράφει ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ

Μεγάλη Πέμπτη και συγχρόνως και Πρωταπριλιά φέτος! Ένας συνδυασμός παράδοξος, που αληθινά ποτέ άλλοτε δεν τον θυμάμαι. Πρώιμα τα πάντα φέτος, μια και το Πάσχα μας, στις 4 μόλις του Απρίλη, είναι επίφοβα νωρίς και σχεδόν όλες οι πριν από αυτό ακίνητες γιορτές, αλλά πολύ φοβάμαι και οι επόμενες, δεν είχαν και δεν θα έχουν το κλίμα εκείνο, που είχαμε συνηθίσει. Αλλά τι να κάνουμε; Σε τόσα και τόσα άλλα έχουμε προσαρμοστεί! Να μην συμβιβαστούμε και σ’ αυτό;

Ξεχνάμε, λοιπόν, τα ψέματα της ημέρας, το παλιό εκείνο έθιμο, που από παιδιά, παρασυρόμενοι από μια ανθρώπινη ροπή, είχαμε συνηθίσει και ακόμα και οι μεγάλες εφημερίδες ακολουθούν και μάλιστα πρωτοσέλιδα τις περισσότερες φορές, λες και τις άλλες μέρες καταγράφουν την αλήθεια και το βάρος το ρίχνουμε στην άλλη μεγάλη γιορτή, αυτήν που και επίσημα μας εισάγει στο κατεξοχήν Μεγαλοβδόμαδο, μια και μέχρι τώρα την προεισαγωγή του βιώναμε και με θρησκευτική ευλάβεια, όπως αρμόζει στις στιγμές, ξαναζούμε τ’ αντέτια μας, τα οποία αυτήν την εορταστική περίοδο δεν είναι και λίγα.

Ξεκινάμε με το «χήρεμα της καμπάνας», που είναι το πρώτο και χαρακτηριστικό έθιμο της ημέρας, κάτι μοναδικό, πιστεύω, στον ορθόδοξο κόσμο. Στο νησί μας, λοιπόν, σύμφωνα με μια πανάρχαια συνήθεια, μετά την λειτουργία της Μεγάλης Πέμπτης, της καθαυτής γιορτής της παράδοσης του φριχτού μυστηρίου και αφού φυλαχτεί ο Άγιος Άρτος για να χρησιμεύσει όλο το χρόνο, οι καμπάνες δεν ξαναχτυπούν, ούτε καν πένθιμα, αλλά σιωπούν, συμμετέχοντας στο καθολικό πένθος της φύσης και των ανθρώπων του νησιού, περιμένοντας το χαρμόσυνο εωθινό του Μεγάλου Σαββάτου, όπου θα ηχήσουν πανηγυρικά και πάλι, την ώρα που στον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων θα γίνεται η Gloria και θα πέφτει το «Κομμάτι», ενώ το μαύρο χρώμα θα το διαδέχεται το κόκκινο και την επιτάφια λύπη, η αναστάσιμη χαρά. Τότε την θέση του βαγιού στο καμπαναριό θα την πάρει η δάφνη και η μπάντα θα διαλαλήσει το χαρμόσυνο γεγονός, ενώ τα πήλινα θα σπάνε και θα διαλαλούν «την χαρά των χριστιανώνε…».

Λίγο μετά το τέλος της λειτουργίας της Μεγάλης Πέμπτης στα μπαλκόνια θα υψωθούν οι μεσίστιες σημαίες, συχνά συνοδευόμενες από μια μαύρη και μια μοβ κορδέλα, ενώ παράλληλα τα φώτα της πλατείας και των κεντρικών δρόμων, εκεί κυρίως που την επομένη το μεσημέρι θα περάσει η καθαρά ζακυνθινή λιτανεία του επτανησιώτικου Εσταυρωμένου και της παντελώς δικής μας Mater Dolorosa, θα καλυφθούν με ανάλογα χρώματα, για να δώσουν κλίμα και να προετοιμάσουν πιστούς και αντεταδόρους.

Τα τελευταία χρόνια, προσαρμοσμένοι οι περισσότεροι, αλλά ευτυχώς όχι όλοι, στις επιβολές και τις συνήθειες που μας επιβλήθηκαν, κυρίως μέσω τηλεόρασης, από την απέναντι στεριά, με την οποία κάποιοι ελαφρά σκεπτόμενοι θέλουν να μας ενώσουν διοικητικά, διασπώντας το Ιόνιο πνεύμα, συνηθίζεται να δίνουν οι δημόσιες υπηρεσίες στις γυναίκες το δικαίωμα της ημιαργίας, για να πάνε σπίτι τους να βάψουν τα κόκκινα αυγά. Δεν είμαστε αντίθετη με την μικρή αυτή σχόλη, η οποία ίσως θα έπρεπε, λόγω της ημέρας να ήταν καθολική, αλλά τονίζουμε πως το έθιμο αυτό καμιά σχέση δεν έχει με το νησί μας. Τα αυγά του Πάσχα στη Ζάκυνθο βάφονταν και την Μεγάλη Πέμπτη, αλλά πριν «χηρέψει η καμπάνα» και πριν εισαχθούμε στο κατανυχτικό κλίμα της αποκορύφωσης του Θείου Πάθους. Διαφορετικά -και αυτή είναι στην ουσία η τοπική συνήθεια- βάφονταν το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, αμέσως μετά το «Κομμάτι» και όταν και οι καμπάνες είχαν πια ξεχηρέψει, γιορτάζοντας την Πρώτη Ανάσταση.

Χαρακτηριστικό φαγητό της ημέρας οι γεμιστές με ρύζι και μάραθο μαύρες αγκινάρες, με κουκιά συνήθως, οι οποίες είναι και το μοναδικό λαδερό φαγητό της εβδομάδας. Εκτός Ζακύνθου λίγοι τις γνωρίζουν, μα αν τις ζητήσεις θα τις βρεις στην κοντινά μακρινή μας Βενετία και εκεί θα τις χαρείς, μαγειρεμένες όπως και στο νησί μας.

Το βράδυ ψέλνεται η ακολουθία των Αγίων Παθών, ο όρθρος στην ουσία της Μεγάλης Παρασκευής, γνωστή σαν τα «Δώδεκα Ευαγγέλια», όπου και αυτή στο Τζάντε έχει το ξεχωριστό δικό της τυπικό και το ενδεικτικό της χρώμα. Τα ψαλσίματα πρώτα «Διεμερίσαντο…», «Εξηγόρασας…», «Τον ληστήν αυθημερόν…» και πολλά άλλα, τα οποία ακόμα αποδίδονται κατά την δική μας, την διαφορετική από την βυζαντινή, τοπική εκκλησιαστική μουσική και μετά η έξοδος του Εσταυρωμένου μετά το ενδέκατο, εδώ, ευαγγέλιο, στο τέλος της ακολουθίας και όχι στην μέση της, όπως συνηθίζεται αλλού.
Η συγκινητική αυτή στιγμή, μάλιστα, έχει στο νησί ένα δικό της, εντελώς θεατρικό, ύφος, το οποίο, πιστεύω, είναι μοναδικό και ανεπανάληπτο. Πρώτα απ’ όλα όταν αρχίσουν τα απόστιχα και με το άκουσμα του τροπαρίου «Πάσα η κτίσις ηλλοιούτο φόβω…» σβήνουν τα φώτα της εκκλησίας και ο χώρος φωτίζεται με τα κίτρινα κεριά της κηροδοσίας, όπου λίγο πριν έχουν μοιράσει οι επίτροποι στους ενορίτες τους. Μετά ένα άκουσμα μοναδικό, τονισμένο στην τοπική και πάλι μουσική αισθητική, είναι το δοξαστικό «Κύριε, αναβαίνοντός σου εν τω Σταυρώ…» και το επόμενο «Ήδη βάπτεται κάλαμος αποφάσεως…», όπου μελωδικά και αργά προετοιμάζουν το εκκλησίασμα για την μεγάλη στιγμή της εξόδου του Εσταυρωμένου.

Αυτή η τελευταία δεν γίνεται από την αριστερή πόρτα του ιερού, όπως στην υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά από την Ωραία Πύλη, η οποία κλεισμένη από την ώρα της αρχής των αποστίχων, ανοίγει αυτή τη στιγμή και κάνει την εμφάνισή του ο πάντα στην ιόνια εκδοχή ιστορημένος Ελκόμενος. Ο μαυροφορών ιερέας, που τον κρατάει, στέκεται στο κεφαλόσκαλο και ο ψάλτης, συνήθως ο πιο καλλίφωνος, απαγγέλλει μελωδικά εμπρός του σε ίδιο με τους προηγούμενους ύφος το περίφημο «Σήμερον κρεμάται επί ξύλου…». Στην συνέχεια περιφέρεται με κατάνυξη ο Εσταυρωμένος μέσα στο ναό, ενώ οι χοροί ψάλουν το κοσμαγάπητο «Ίνα τι…», το οποίο τονισμένο από άγνωστο μέχρι στιγμής συνθέτη, θα ξανακουστεί το μεσημέρι της επόμενης ημέρας, την ώρα της εξόδου της λιτανευτικής πομπής, από την ιστορική εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Μόλου, της πλατείας Σολωμού. Στο τέλος της εσωτερικής και μικρής λιτανείας της ακολουθίας των Αγίων Παθών, ο προεξάρχων ιερέας παίρνει τον Εσταυρωμένο και ενώ από τα αναλόγια ακούγεται το «Και κλίνας την κεφαλήν…», τον γέρνει κατανυκτικά και ευλογεί μ’ αυτόν τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα, αλλά και τους πιστούς. Μετά τοποθετεί τον Εσταυρωμένο στον ξυλόγλυπτο «Γολγοθά», όπου δίπλα του καίει ικετευτικά το «πεντοστάλι».

Ένα επιπλέον άκουσμα της βραδιάς είναι το δωδέκατο ευαγγέλιο, το γνωστό «Τη επαύριον, ήτις εστί μετά την Παρασκευή…», το οποίο μελωδείται από τον διάκο συνήθως, ή ελλείψει αυτού από τον ιερέα, από τον άμβωνα.

Το βράδυ αυτό οι γυναίκες συνήθιζαν παλιότερα να πλέκουν, την ώρα που ακούγονταν τα Δώδεκα Ευαγγέλια, πολύχρωμα γαϊτανάκια, τα οποία χρησίμευαν σαν φυλαχτό. Η συνήθεια αυτή παραμένει στα ορεινά χωριά του νησιού μας. Την ίδια μέρα έφτιαχναν, παλιότερα, και «τση Μεγάλης Πέφτης το πουκάμισο».

Τα έθιμα, τα αντέτια και το ιδιάζον μεγαλοβδομαδιάτικο τυπικό του νησιού μας δεν εξαντλούνται, βέβαια, σ’ ένα επετειακό κείμενο. Απλά, για την επικαιρότητα και μόνο, σήμερα προσπαθήσαμε να θυμηθούμε μερικά από αυτά, ίσως τα κυριότερα, για να τα ξαναβιώσουμε, εγώ με την γραφή μου και εσείς με την ανάγνωσή σας. Μα πρέπει και να τα τηρούμε. Είναι το διαβατήριο της διάσωσής μας και η ταυτότητα της ύπαρξής μας.

«Καλή Ανάσταση»!

Νίκου Αρβανιτάκη: ΖΑΚΥΝΘΟΣ ΚΑΙ 1821


Η συμμετοχή των Ζακυνθινών ξεκινά από τα προεπαναστατικά χρόνια και συγκεκριμένα από τις ναυτικές πολεμικές επιχειρήσεις των Βενετών στο Ιόνιο (1684). Στη ναυτική δύναμη του Μοροζίνι προστέθηκαν έξι γαλέρες από τα νησιά του Ιονίου, εκ των οποίων οι τρεις ήταν ζακυνθινές με σοπρακόμιτους τον Αγησίλαο Σιγούρο, το Νικόλαο Λογοθέτη και τον Κωνσταντίνο Μινώτο. Ο Ευστάθιος Λογοθέτης εξόπλισε με δικά του χρήματα σώμα αποτελούμενο από 150 Ζακυνθινούς και ο Άγγελος δε Νέγρης πρόσφερε τις υπηρεσίες του στις δυνάμεις των Βενετών.

Στην πολιορκία της Λευκάδας (21 Ιουλίου 1684) πήραν μέρος μεταξύ των 2000 Επτανησίων και οι Ζακυνθινοί Νικόλαος Κομούτος και Ιωάννης Κουτούβελης, ο οποίος μάλιστα είχε εξοπλίσει δική του γαλέρα με 80 άντρες. Με την έναρξη της πολιορκίας έσπευσαν να προσφέρουν βοήθεια ο Σταματέλλος Καπνίσης και ο Αρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας και Ζακύνθου Τιμόθεος Τυπάλδος-Χαριτάτος.

Ζακυνθινοί επίσης συμμετείχαν στο πλευρό των Βενετών όταν πολέμησαν ξανά τους Τούρκους στην Πελοπόννησο (1685-1687). Αναφέρουμε τον Παύλο Μακρή στην κατάληψη της Ζαρνάτας, τον Θεόδωρο Βούλτσο στην πολιορκία του κάστρου του Πασαβά και τον Νικόλαο Δοξαρά στην πολιορκία της Κελεφάς. Εκατοντάδες Ζακυνθινοί συμμετείχαν και στην κατάληψη της Κορώνης (7 Ιουλίου 1686).

Στο ναυτικό αποκλεισμό των βόρειων πελοποννησιακών παραλίων από τις δυνάμεις των Βενετών συμμετείχαν οι Ζακυνθινοί Φραγκίσκος και Στάθης Βλαστός και ο Αγησίλαος Σιγούρος.

Στις εκστρατείες εναντίον της Πάτρας και της Αθήνας συμμετέχουν οι Σταμάτης Χαλικιόπουλος, Νικόλαος Φωσκάρδης, Σπύρος Ναράντζης, Αναστάσιος και Αντώνιος Καψοκέφαλος, καθώς και μέλη των οικογενειών Καπνίση και Σιγούρου.

Ο Ζακυνθινός Άγγελος δε Νέγρης ήταν ο ηγέτης της νίκης στην πολιορκία του κάστρου του Χλεμουτσίου (27 Ιουλίου 1687).

Ένθερμη ήταν και η συμμετοχή των Ζακυνθινών στο βενετοτουρκικό πόλεμο της περιόδου 1714-1718. Συνέδραμαν οικονομικά για τη συγκρότηση στρατιωτικών σωμάτων, τον εξοπλισμό πολεμικών σκαφών και την κατασκευή οχυρώσεων. Ενδεικτικά αναφέρουμε το Νικόλαο και Ευστάθιο Λογοθέτη, τον Κωνσταντίνο Γαήτα, το Νικόλαο και τον Αντώνιο Καψοκέφαλο, τον Βικέντιο Μινώτο και το Φραγκίσκο Ρώμα. Ο Φραγκίσκος Ρώμας, επικεφαλής 400 Ζακυνθινών και οι Λογοθεταίοι συμμετείχαν στην απόκρουση της πολιορκίας της Κέρκυρας (1716) από τον τουρκικό στόλο.

Σημαντική βοήθεια έδωσε στους Ορλώφ ο Ζακυνθινός κόμης Δημήτρης Μοτσενίγος, που πλήρωνε πράκτορες για να μαθαίνει τις κινήσεις των τουρκικών στρατευμάτων.

Ζακυνθινοί με πρωτόγονο οπλισμό είχαν αποβιβαστεί στην απέναντι στεριά, κατέλαβαν τη Γαστούνη και έγιναν κύριοι της Ηλείας το 1770 και οργάνωσαν τη διοίκηση της περιοχής κατά τα βενετικά πρότυπα. Αργότερα όμως η επίθεση των Τουρκαλβανών εναντίον της Ηλείας είχε σαν αποτέλεσμα οι Ζακυνθινοί να επιχειρήσουν απελπισμένη έξοδο.

Στα Ορλωφικά συμμετείχαν ο Ιωάννης Έλληνας, η οικογένεια Ξανθόπουλου και ο Σκιαδόπουλος.

Αργότερα (1788) αρκετοί Ζακυνθινοί θα συστρατευτούν με το Λάμπρο Κατσώνη, ο οποίος επισκέφτηκε αρκετές φορές το νησί με το πλοίο «Αθηνά της Άρκτου», όπως ήταν ο Δελής Κωνσταντής από το Γαλάρο και ο κόντε Μακρής.

Ο Κολοκοτρώνης θα φτάσει στη Ζάκυνθο τον Αύγουστο του 1805 μαζί με τον αδερφό του Γιάννη, το Νικηταρά και άλλους είκοσι συντρόφους του. Αργότερα, ύστερα από αρκετές περιπέτειες, θα καταταχθεί με το βαθμό του λοχαγού στο πρώτο σύνταγμα ελαφρού ελληνικού πεζικού του Δούκα της Υόρκης με τη βοήθεια του Άγγλου συνταγματάρχη Τσωρτς. Συμμετέχοντας στις επιχειρήσεις των Άγγλων κατά της Λευκάδας διακρίθηκε και πήρε προαγωγή σε ταγματάρχη.

Ο Κολοκοτρώνης έζησε στη Ζάκυνθο δεκαπέντε χρόνια, που από αυτά τα έξι ήταν αξιωματικός. Εδώ έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας, στο εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου των Φιλικών, και εδώ έλαβε την επιστολή του Αλέξανδρου Υψηλάντη, που τον έσωσε από την προδοσία του Διόγου.


Θα αναφέρουμε τώρα επιγραμματικά τις μεγαλύτερες ζακυνθινές προσωπικότητες στον αγώνα της εθνεγερσίας.

ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΡΩΜΑΣ. Το σπίτι του Ρώμα αποτέλεσε σημείο συνάντησης αγωνιστών, όπως ο Νικηταράς, ο ιερέας Άνθιμος Αργυρόπουλος και οι Πετιμεζέοι. Ο Ρώμας με τον Κολοκοτρώνη μαζί, συναντήθηκαν με το Γάλλο στρατηγό Δονζελό, στον οποίο ανέπτυξαν το σχέδιο της ελληνικής επανάστασης. Το 1824 ο Διονύσιος Ρώμας ανάλαβε τη διεύθυνση της επιτροπής αγώνα της Ζακύνθου. Πέθανε φτωχός, αφού ξόδεψε όλη την περιουσία του στην υπόθεση του αγώνα.

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΤΕΦΑΝΟΥ. Ο Αλέξιος Στεφάνου έδωσε αρκετά χρήματα για τον αγώνα και ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Ο Ιωάννης Στεφάνου πρόσφερε τριακόσια τάλιρα για οικονομική ενίσχυση της Φιλικής Εταιρείας. Ο Παναγιώτης Στεφάνου ήταν φίλος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη και μέλος της Φιλικής Εταιρείας και βοήθησε οικονομικά την υπόθεση της επανάστασης.

ΙΩΑΝΝΗΣ ΒΑΠΤΙΣΤΗΣ ΠΕΤΤΑΣ. Ο Ιωάννης – Βαπτιστής Πέττας στη διάρκεια των σπουδών του στο Παρίσι μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και με την έναρξη της επανάστασης κατατάχτηκε στον Ιερό Λόχο του Υψηλάντη. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα πήρε μέρος στην πολιορκία και στην άλωση της Τριπολιτσάς.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΔΕΝΔΡΟΛΙΒΑΝΟΣ. Ο Γεώργιος Δενδρολίβανος έπαιξε σημαντικό ρόλο στα γεγονότα της Πάτρας με τον αποκλεισμό του πατραϊκού κόλπου το Μάιο του 1821.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΓΟΥΖΕΛΗΣ. Ο Δημήτριος Γουζέλης έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας το 1819 και στην επανάσταση του 1821, σε συνεννόηση με τους φιλικούς της Ζακύνθου, στρατολόγησε 60 συμπατριώτες του και πέρασε στην Πελοπόννησο. Στην πολιορκία της Τριπολιτσάς πολέμησε με τα στρατεύματα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Συμμετείχε στις πολιορκίες της Μεθώνης και της Πύλου. Το 1823 ορίστηκε δικαστής στην Τρίπολη, ενώ το 1824 έγινε επιθεωρητής του στρατού στο Ναύπλιο και μέλος του ανώτατου επαναστατικού δικαστηρίου. Στα χρόνια της διακυβέρνησης του Ιωάννη Καποδίστρια ανάλαβε δικαστικά πόστα. Πέρα όμως από την εθνική του δράση, σημαντικό είναι και το συγγραφικό του έργο. Από πολλούς «Ο Χάσης», έργο ηθογραφικό, αποτελεί την αφετηρία του νεοελληνικού θεάτρου.

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΒΕΝΔΟΤΗΣ. Ο Γεώργιος Βενδότης υπήρξε μια ξεχωριστή προσωπικότητα της ελληνικής παροικίας της Βιέννης. Ίδρυσε τυπογραφείο στη Βιέννη εκδίδοντας βιβλία στην ελληνική γλώσσα. Είχε στενές σχέσεις με το Ρήγα Φεραίο και είναι ο πρώτος που εξέδωσε ελληνικό ημερολόγιο.

ΣΠΥΡΟΣ ΔΑΓΛΙΟΣΤΡΟΣ. Μετά την ήττα του Δραγατσανίου οι Έλληνες με επικεφαλής τον Αθανάσιο Καρπενησιώτη αποφάσισαν να καταλάβουν και να οχυρώσουν το Σουλένι. Ανάμεσά τους ήταν και ο Ζακυνθινός Σπύρος Δαγλιόστρος, ο οποίος αργότερα αναδείχτηκε ήρωας στη μάχη του Σκουλενίου. (Ιούνιος 1821)


Αρκετοί Ζακυνθινοί μυήθηκαν στη Φιλική Εταιρεία, συνδράμοντας έτσι στην εθνική υπόθεση του αγώνα. Τόπος συγκέντρωσής τους ήταν η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου των Λατίνων. Εκεί έδιναν τον όρκο, παρουσία του ιερέα και φιλικού Άνθιμου Αργυρόπουλου. Το Φθινόπωρο του 1820 μεταφέρεται η έδρα της Φιλικής Εταιρείας στη Ζάκυνθο και την τριμελή εφορεία της την αποτέλεσαν οι Φραγκίσκος Καρβελάς, Νικόλαος Καλύβας και Ιωάννης Στεφάνου. Ο Λεωνίδας Ζώης αναφέρει τον κατάλογο με τα μέλη της Φιλικής Εταιρείας, που ορκίστηκαν στη Ζάκυνθο και ανέρχονται σε 82 άτομα. Αξίζει να σημειωθεί ότι τόπος συνάντησης των Φιλικών της Ζακύνθου ήταν και ο Πύργος του Δομενεγίνη στο Αργάσι, απ΄ όπου γινόταν στα κρυφά και η θαλάσσια σύνδεση με τον απέναντι Μοριά. Πλήθος εγγράφων έχουν διασωθεί από την εποχή εκείνη, απ΄ όπου αντλούμε σημαντικές πληροφορίες.

Μεγάλος αριθμός Ζακυνθινών συμμετείχαν και στη μάχη του Λάλλα που έγινε στις 13 Ιουνίου 1821. Αρχηγοί τους ήταν ο Διονύσιος Σεμπρικός και ο Παναγιώτης Στρούζας από το Γερακαρίο.

Γνωστά είναι επίσης και τα γεγονότα του Υψόλιθου τον Οκτώβριο του 1821 στη Ζάκυνθο. Σαν αντίποινα η Αγγλική Προστασία, δείχνοντας το πραγματικό της απάνθρωπο πρόσωπο καταδίκασε, μετά από συνοπτική διαδικασία, σε θάνατο πέντε άτομα που θεωρήθηκαν οι πρωταίτιοι των επεισοδίων. Αυτοί ήταν οι Θεόδωρος Πέττας ή Γλάρος, ο Παναγιώτης Ρουμελιώτης, ο Διονύσιος Κοντονής, ο Α. Τζούκας ή Γράμψας και ο Φιολιταίος Ιωάννης Κλαυδιανός. Η εκτέλεση έγινε στην πλατεία του Μώλου, παρουσία του κατατρομαγμένου πλήθους. Οι Βρετανοί συνεχίζοντας τη θηριωδία τους, περιτύλιξαν τα πτώματα των απαγχονισθέντων, τα βούτηξαν σε πίσσα που είχαν βράσει προηγούμενα και τοποθετώντας τα σε σιδερένια κλουβιά τα κρέμασαν σε υπερκείμενο της πόλης ύψωμα, έτσι ώστε οι Ζακυνθινοί επί πολλά χρόνια, να βλέπουν αυτή τη φρικιαστική εικόνα. Το πτώμα του Ιωάννη Κλαυδιανού οι Άγγλοι το κρέμασαν μπροστά στο σπίτι του για μια δεκαπενταετία.

Ζακυνθινοί συμμετείχαν και στη μάχη στο Κομπότι της Άρτας (10 Ιουνίου 1821) με επικεφαλής το Διονύσιο Πομώνη.

Επίσης ο Ζακυνθινός ιερέας Καρυδάκης και ο Γ. Σολωμός συνελήφθησαν από τις δυνάμεις του Ιμπραήμ κατά τη διάρκεια της πολιορκίας του κάστρου του Χλεμουτσίου (1827) και μεταφέρθηκαν αιχμάλωτοι στην Αίγυπτο, όπου και άφησαν την τελευταία τους πνοή.

Σημαντική είναι και η βοήθεια που οι Ζακυνθινοί έδωσαν στα έγκλειστα αδέρφια τους κατά την πολιορκία του Μεσολογγίου. Πλήθος Μεσολογγιτών επισκέπτονταν τη Ζάκυνθο για να συγκεντρώσουν την απαραίτητη βοήθεια. Και όλοι έδιναν. Έδιναν μέχρι και τα μολυβένια πιάτα τους για να μετατραπούν σε σφαίρες.

Από τους αγώνες των Ελλήνων και ιδιαίτερα από την πολιορκία του Μεσολογγίου εμπνεύστηκε ο εθνικός μας ποιητής ο Ζακυνθινός Διονύσιος Σολωμός και έγραψε –μεταξύ των άλλων- τον «Ύμνον εις την Ελευθερία», που αργότερα οι δύο πρώτες στροφές του σε μελοποίηση του Νικολάου Μάντζαρου έγινε ο Εθνικός μας Ύμνος, τη «Γυναίκα της Ζάκυθος», «Ύμνο εις τον Λόρδο Βύρωνα-Μπάιρον» και φυσικά το περίφημο έργο του «Οι Ελεύθεροι Πολιορκημένοι».


Δεν είναι εύκολο, σε αυτό το σημείωμά μας, να αναφερθούμε διεξοδικά στην προσφορά της Ζακύνθου στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821. Μόνο σύντομες αναφορές κάναμε.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

* "ΖΑΚΥΝΘΙΝΟΙ ΦΙΛΙΚΟΙ", Ντίνου Κονόμου, Αθήνα 1966.
* "ΤΟ ΖΑΚΥΝΘΙΝΟ ΡΑΣΟ ΣΤΗΝ ΕΘΝΕΓΕΡΣΙΑ", Ντίνου Κονόμου, έκδοσις Ιεράς Μητροπόλεως Ζακύνθου, Αθήνα 1971.
* "Η ΖΑΚΥΝΘΟΣ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821", 1ο Δημ Σχολείο Ζακύνθου, Ζάκυνθος 2002.
* Άρθρα εφημερίδων και περιοδικών.
Related Posts with Thumbnails

Follow by Email