© ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση και αναπαραγωγή οποιωνδήποτε στοιχείων ή σημείων του e-περιοδικού μας, χωρίς γραπτή άδεια του υπεύθυνου π. Παναγιώτη Καποδίστρια (pakapodistrias@gmail.com), καθώς αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία, προστατευόμενη από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

Α Ν Α Γ Ν Ω Σ Τ Η Ρ Ι Ο

Τετάρτη, 23 Ιανουαρίου 2013

Μια Γκιόστρα κριτικής


Γράφει ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ

Ένα γεγονός, σαν περάσει στην λογοτεχνία, κερδίζει αυτομάτως και την αιωνιότητα. Η Γκιόστρα, αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας όλων εκείνων των ελληνικών διαμερισμάτων, που δεν γνώρισαν «την μάστιγα εχθρών τυράννων», κατά την επιγραμματική ρήση του Ανδρέα Κάλβου, από τα στάδια της αναμέτρησης των ιπποτών, είχε την τύχη να γίνει στίχος στα ταλαντούχα χέρια του Βιτσέντζου Κορνάρου και του Θεόδωρου Μοντσελέζε, να διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο στις σελίδες του «Περίπλου» του Διον. Ρώμα, να γίνει σάτιρα στα πικρόχολα χείλη του Κουτούζη και να φτάσει μέχρι σήμερα, όπου στην μορφή της αναβίωσής της και της επαναφοράς της στη ζωή των σύγχρονων Ζακυνθινών, έγινε πηγή έμπνευσης και στάθηκε αφορμή για τη νεότερη ποιητική δημιουργία του νησιού.
   Οι έφιππες αναμετρήσεις της δεν απασχόλησαν μόνο συμμετέχοντες και κοινό την εποχή της ακμής της, ούτε περιορίστηκαν στις ρομαντικές σελίδες της ιστορίας. Με τη νεότερη επαναφορά τους απέδειξαν πως μπορούν να ευημερήσουν και στην σημερινή, τουριστική εποχή μας, να κρατήσουν τον αρχέγονο ερωτισμό τους και να γίνουν αφορμή για άμιλλα και ευγενική διαμάχη.
   Αυτό όμως που δείχνει την αξία αυτών των αγώνων, αλλά και την διαχρονικότητά τους, δεν είναι μόνο η επανάκαμψή τους, έστω και στην αναβιωτική τους μορφή, αλλά και η προέκτασή τους και η μεταφορά τους σε άλλα πεδία διαμάχης και σύγκρουσης, εκτός από τους γνωστούς τόπους και τρόπους διεξαγωγής τους.
   Έτσι το ότι πρόσφατα ο Νάσος Βαγενάς δημοσίευσε κάποια δικά του «κείμενα κριτικής διαμάχης», όπως ο ίδιος από το εξώφυλλο ήδη σημειώνει, και τους έδωσε τον γενικό τίτλο «Γκιόστρα», δείχνει το πόσο σήμερα μπορεί να χρησιμοποιηθεί η πανάρχαια αυτή λέξη και να λειτουργήσει, αλλά και την σημασία ενός μεγάλου και ιστορικού γεγονότος, το οποίο ακόμα και στις μέρες μας μπορεί να ερμηνευθεί από κοινό και αναγνώστες.
   «Οι κριτικές διαμάχες στο πεδίο των λογοτεχνικών σπουδών – όπως άλλωστε και σε κάθε άλλο πεδίο – αποτελούν μια σημαντική κινητήρια δύναμη», γράφει ο ίδιος ο δημιουργός στον πρόλογό του. Με τον τρόπο αυτό δικαιολογεί την ένταση των γραφόμενων. Εξάλλου ο ίδιος από το ξεκίνημα κιόλας του βιβλίου του μας ξεκαθαρίζει την πρόθεσή του και μας δικαιολογεί άριστα την επιλογή του τίτλου του. «Το ότι η έντασή τους», τονίζει, «υπερβαίνει τις περισσότερες φορές την ηπιότητα ενός κριτικού διαλόγου είναι αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο διαχειρίστηκαν τη διαφωνία οι διαμαχόμενοι στο πλαίσιο των επί του θέματος κριτικών συμφραζομένων». Και για να μην παρεξηγηθεί διευκρινίζει: «Η ηπιότητα στις κριτικές συζητήσεις είναι αρετή, όμως όχι πάντοτε. Σε αρκετές περιπτώσεις αντί να διευκολύνει εμποδίζει την κριτική μελέτη των θεμάτων».
   Τα παραπάνω, εκτός από τους υποψιασμένους και τους άριστους γνώστες, μπορούν να τα κατανοήσουν και όλοι αυτοί, οι οποίοι από το 2005 παρακολουθούν την αναβίωση της Γκιόστρας της Ζακύνθου, η οποία διεξάγεται πια, όχι τυχαία και για το θέμα που μας απασχολεί, στην πλατεία Σολωμού, εκεί που ο ανδριάντας του μας επιβάλει την ύπαρξή του.
   Πρέπει να τονιστεί, μάλιστα, πως στις σελίδες του βιβλίου, όπως και παλιότερα συνέβαινε στην ιστορία του νησιού μας, στην Γκιόστρα αυτή αναμετριέται και ο τόπος μας και λαμβάνει ουσιαστικά μέρος, μια και ο Νάσος Βαγενάς, άριστος γνώστης της δημιουργίας μας, δεν παραλείπει να βάλει στην μια μεριά των ανταγωνιστών τον ιόνιο χώρο και να του δώσει, όπως δικαιούται, τη νίκη και τον κρίκο.
  Έτσι αντικρούει, για παράδειγμα, όλους αυτούς που δεν δέχονται την πεζογραφία των Επτανήσων και με στοιχεία αποδεικνύει και την πρόοδο των νησιών μας και σ’ αυτόν τον τομέα της λογοτεχνία, που μπορεί να τον επισκιάζει η ποιητική γραφή των Κορυφαίων Σολωμού και Κάλβου, αλλά δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητος.
   Σπουδαία για μας τους Ιόνιους, αλλά και για τη νεοελληνική, λογοτεχνική παραγωγή γενικότερα τα όσα ισχυρίζεται ο συγγραφέας στα κείμενά του και ακόμα σπουδαιότεροι οι κατάλογοι που συνθέτει με τα πρωτότυπα και μεταφρασμένα έργα των δικών μας δημιουργών.
   Μα και τα άλλα κεφάλαια έχουν τρομερό ενδιαφέρον και μας προκαλούν για να περιμένουμε το νικητή. Για του λόγου το αληθές αντιγράφουμε τίτλους: «Πότε αρχίζει η νεοελληνική λογοτεχνία;», «Λογοτεχνία και βιογραφισμός», «Ακόμη λίγα για τον Καρυωτακισμό», «Κριτική από μνήμης», «Νεοελληνική φιλολογία της Αμερικής».
  Στην αρχή του βιβλίου του ο Νάσος Βαγενάς μας θυμίζει κάποιους στίχους του Κορνάρου, από την Γκιόστρα του Ερωτόκριτου. Είναι σημαδιακοί και πολυδιάστατοι. Τους αντιγράφουμε:

Η σάλπιγγα, το βούκινο πολλή βαβούρα δίδει
σημάδι πως εσκόλασε στη γκιόστρας το παιχνίδι.

   «Σκολάζοντας» ο αναγνώστης το βιβλίο χαίρεται που ακόμα μπορεί να υπάρξει αναμέτρηση. Απόλυτη σύμπνοια υπάρχει μόνο στην ανυπαρξία. Η ζωή απαιτεί την Γκιόστρα της!

ΕΦΗΒΕΙΑ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΦΟΒΙΣΜΟΣ


Γράφει ο Παύλος Φουρνογεράκης, Υπεύθυνος Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων


Τα παιδιά και οι έφηβοι αποτελούν την πρώτη γενιά, που μεγαλώνει σε μια κοινωνία, κατά την οποία οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές καταλαμβάνουν σημαντική θέση στα σπίτια  και συχνά χρησιμοποιούνται για διασκέδαση, ενημέρωση, πληροφόρηση, εργασία. Τα κινητά τηλέφωνα επίσης είναι ιδιαίτερα δημοφιλή και χρησιμοποιούνται και από παιδιά μικρότερης ηλικίας αφού εξυπηρετούν την επικοινωνία μεταξύ των μελών της οικογένειας , συντονίζουν την κοινωνική τους ζωή, αυξάνουν τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και ενισχύουν τη μάθηση. Η εφηβεία είναι περίοδος κατά την οποία οι νέοι νιώθουν την ανάγκη να ξεπεράσουν τα όρια της οικογένειας και δημιουργούν εκτεταμένα δίκτυα με συνομηλίκους και η κινητή τηλεφωνία συνδέει πιο στενά τον ένα με τον άλλο.
Αντίστοιχα, μέσα από το διαδίκτυο δίνεται η δυνατότητα στους εφήβους να ικανοποιήσουν  ποικίλες επιθυμίες τους. Η γενιά αυτή των εφήβων περιγράφεται ως η γενιά που είναι «πάντοτε σε σύνδεση», δηλαδή συνδέεται διαρκώς στο διαδίκτυο. Εκεί διασκεδάζουν, εκφράζονται, επικοινωνούν, πειραματίζονται,  αστειεύονται, αισθάνονται ελευθερία και άνεση να εξετάσουν ιδέες κι εμπειρίες σε εικονικό επίπεδο,    διαμορφώνουν ταυτότητα. Η εξέλιξη της τεχνολογίας επιτρέπει, πλέον, στους νέους να συνομιλούν σε προγράμματα άμεσης επικοινωνίας, να στέλνουν μηνύματα με κείμενα και φωτογραφίες, βίντεο και εικόνες, να κάνουν πλοήγηση σε ιστοσελίδες και όλα αυτά από την παλάμη του χεριού τους σχεδόν από παντού. Ωστόσο, οι έφηβοι (ακόμη και αρκετά παιδιά), παρόλο που χειρίζονται με ευκολία τις νέες τεχνολογίες, δυσκολεύονται να κατανοήσουν τις επιπτώσεις από την κακή χρήση τους. Χρησιμοποιούν τελικά αυτές τις τεχνολογίες με τρόπους που δεν είχαν πρόθεση οι κατασκευαστές, όπως π.χ. για να εκφοβίσουν τους συνομηλίκους τους μεταφέροντας συμπεριφορές που προηγουμένως εκδηλώνονταν σε φυσικό πλαίσιο.
Αρχικά, ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός περιλάμβανε αγενή, υβριστικά ή απειλητικά γραπτά μηνύματα στο κινητό τηλέφωνο ή σε ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, αλλά σε μικρό χρονικό διάστημα επεκτάθηκε σε προγράμματα άμεσης επικοινωνίας, σε χώρους συζήτησης, σε ιστοσελίδες και σε άλλες μορφές, καθώς η τεχνολογία στα κινητά τηλέφωνα  και στους υπολογιστές έχει εξελιχθεί. Η αίσθηση είναι ότι οι μορφές ηλεκτρονικού εκφοβισμού αναμένεται να διευρυνθούν ακόμη περισσότερο, ακολουθώντας την εξέλιξη της τεχνολογίας.
Κρυφές ή φανερές φωτογραφίες που δημοσιοποιούνται στο διαδίκτυο, προσβλητικά ή υβριστικά μηνύματα που αποστέλλονται ευθέως στο στόχο του εκφοβισμού, αλλά και μέσω άλλων χωρίς τη γνώση του συνενόχου, διάδοση φημών, δυσφήμηση ή οικειοποίηση προσωπικών στοιχείων, σχόλια ρατσιστικά, σεξουαλικά, ακατάλληλα, που πληγώνουν τα θύματα, ενώ για τους θύτες φαντάζει διασκεδαστικό, αποτελούν το παζλ τού  ηλεκτρονικού τους κόσμου.
Ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός, όπως και άλλες μορφές εκφοβισμού αφορά στις ανθρώπινες σχέσεις, τη δύναμη και τον έλεγχο. Οι δράστες προσπαθούν να εδραιώσουν τη δύναμη και τον έλεγχό τους σε άλλους τους οποίους θεωρούν πιο «αδύναμους» σε σχέση με τον εαυτό τους, η δε δύναμή τους μπορεί να πηγάζει απλώς από την επάρκεια στη γνώση και στη χρήση της τεχνολογίας. Παρόλο που ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός μπορεί να περιορίζεται σε μία μόνο πράξη, ωστόσο μπορεί να υιοθετηθεί από άλλους, να αντιγραφεί και να διαδοθεί ευρέως. Μια φωτογραφία, για παράδειγμα, που μπορεί να βάλει κάποιος στο διαδίκτυο  μπορεί να οδηγήσει σε συνεχόμενη κι εκτεταμένη γελοιοποίηση και ταπείνωση του θύματος με σημαντικές βλάβες στην ψυχοκοινωνική του συμπεριφορά. Όταν οι δράστες εκφοβίζουν  με λεκτικές μορφές σε φυσικό χώρο, ίσως τα θύματα να μη θυμούνται τις λέξεις, στην περίπτωση όμως ενός γραπτού μηνύματος από το κινητό ή τον υπολογιστή, ο στόχος του δράστη μπορεί να διαβάσει ξανά και ξανά το μήνυμα και να βιώνει αβάσταχτες στιγμές ψυχολογικού εκμηδενισμού και ηττοπάθειας. Σύγχυση, στρες, αναστάτωση, κατάθλιψη, μοναξιά και φόβος για τη σωματική τους ασφάλεια είναι για τους αποδέκτες οι πιο σημαντικές συνέπειες  του εκφοβισμού, σύμφωνα με τις σύγχρονες έρευνες.
          Το πρόβλημα γιγαντώνεται όταν οι γονείς δεν ενημερώνονται από τα παιδιά τους κι έτσι δεν έχουν την απαιτούμενη στήριξη, ενώ και στο σχολείο γίνονται αντιληπτά μόνο τα πολύ σοβαρά περιστατικά. Οι έφηβοι αποφεύγουν να αναφέρουν στους γονείς και τους δασκάλους τους περιστατικά εκφοβισμού για να μη φανούν οι δειλοί και τα καρφιά των συμμαθητών τους ή γιατί φοβούνται την υπερβολική αντίδρασή τους. Παρατηρείται επίσης το φαινόμενο της αδιαφορίας στη λογική ότι  τα παιδιά αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα μόνοι τους ή με τους φίλους τους ωριμάζουν σε μια κοινωνία της βίας και της ανισότητας. Έτσι όμως διαιωνίζεται το φαινόμενο με την ανταπόδοση τής επιθετικότητας, σκληραίνουν τα συναισθήματα, βλάπτεται η κοινωνική συμβίωση, απομονώνονται τα θύματα εγκαταλείποντας ακόμα και αυτό  το σχολείο.
Είναι προφανές ότι είναι απαραίτητη η συνεργασία των γονέων με τη σχολική κοινότητα, ώστε να προλαμβάνονται τέτοιες συμπεριφορές ή να αποκαθίστανται οι σχέσεις μετά από κάποιο επεισόδιο. Το πρόβλημα είναι δισεπίλυτο αφενός γιατί υπάρχει μεγάλο χάσμα γενεών σχετικά με τη χρήση και την κατανόηση των τεχνολογιών επικοινωνίας και αφετέρου γιατί χρειάζεται ολιστική προσέγγιση. Μέχρις ότου όμως φτάσουμε σε μια κοινωνία της δημοκρατίας και της ισότητας ας δούμε πώς μπορούμε να δράσουμε στις οικογένειες και στο σχολείο.
Η ομαλή οικογενειακή συμβίωση που θα επικρατεί ο σεβασμός, η  ηρεμία, η ψυχραιμία και η νηφαλιότητα για την επίλυση των προβλημάτων που ανακύπτουν, ο διάλογος που θα δίνει τη δυνατότητα να ακούγονται προσεκτικά οι διαφορετικές απόψεις για να ληφθούν  αποφάσεις, σε συνδυασμό με το συναισθηματικό εναγκαλισμό των παιδιών, είναι παράγοντες ύψιστης σημασίας αφού τα παιδιά  μιμούνται άθελά τους τις συμπεριφορές των γονέων.  Αντίθετα η επίδειξη δύναμης , η αδιαφορία και ο υπερπροστατευτισμός συντελούν στη δημιουργία ποικίλων συμπλεγμάτων.
Φροντίστε λοιπόν τα παιδιά σας, συνομιλείτε μαζί τους τη χρονική στιγμή που εκείνα θα επιλέξουν, ενισχύστε την αυτοπεποίθησή τους ώστε με τον τρόπο που στέκονται στη ζωή να δίνουν την εντύπωση και να είναι ισχυροί. Οι γνώσεις, οι δεξιότητες, η στάση του κορμιού (όρθιο με ανοιχτούς τους ώμους και όχι σκυφτό), το περπάτημα (αποφασιστικό-δυναμικό), το βλέμμα (ίσια κατάματα και όχι κατεβασμένο) βοηθούν ώστε να μη γίνονται τα ίδια υποψήφια θύματα. Η επιθετικότητα στο λόγο ή στο βλέμμα (βρισιά, ειρωνεία), η χειροδικία στην επίλυση των διαφορών μαζί τους είναι ο ιδανικότερος τρόπος να δημιουργήσετε υποψήφιους θύτες εκφοβισμού και ανηθικότητας. Μάθετε στα παιδιά σας να ζητούν αλλά και να δέχονται ειλικρινή συγγνώμη αφού συνειδητοποιήσουν (κι εκεί χρειάζεται η συνδρομή σας) το σφάλμα τους. Δημιουργείστε τις προϋποθέσεις ώστε να εντάσσονται και να  συνεργάζονται σε ομάδες, ιδιαίτερα δε σε αθλητικές ώστε να μη βρίσκονται πάντα πάνω από έναν υπολογιστή. Συνεργαστείτε κι εσείς με το σχολείο. Ας μάθουμε επιτέλους να ενεργούμε ομαδικά, παρόλο που δεν είναι τέτοια η αγωγή μας.      
Έτσι θα συντελέσουμε ώστε η γενιά τού «πάντα σε σύνδεση» να χρησιμοποιεί την τεχνολογία  για σκοπούς συμφερότερους  και ωφελιμότερους από το να εξευτελίζει και να χειραγωγεί τους συνομηλίκους της. Ας είναι απαραίτητο εργαλείο για την απόκτηση της γνώσης, για την ψυχαγωγία για τη χαρά της επικοινωνίας για την καλλιέργεια υψηλών αξιών και συναισθημάτων. 

Related Posts with Thumbnails

Follow by Email