Παππούς, γιαγιά κι εγγόνια χωρισμένων γονιών

Διάλεξη της Διονυσίας Μούσουρα-Τσουκαλά

[Η διάλεξη οργανώθηκε από τον Σύνδεσμο Ελλήνων Συγγραφέων / Λογοτεχνων Αυστραλίας και δόθηκε σήμερα, Κυριακή 8/06/2014, στις 3 το απόγευμα, στην αίθουσα Παπαφλέσσας της Παμμεσηνιακής Αδελφότητας στο Θόρνμπουρυ της Μελβούρνης.]

Του παιδιού μου το παιδί δυο φορές παιδί μου! Ή όπως λέμε στη Ζάκυνθο, Του παιδιού μου το παιδί δυο φορές το γέννησα!

Όντως, μια από τις ωραιότερες και πιο συγκινητικές στιγμές στη ζωή του ώριμου ανθρώπου, είναι η είδηση πως θα αποκτήσει εγγονάκι! Από κείνη τη στιγμή, λες κι αλλάζουν όλα στη ζωή του! Καινούρια όνειρα, καινούριες ελπίδες καινούριες προσδοκίες! Ξαφνικά, αποκτά ξανά νόημα η ζωή. Κι όταν πια φτάσει η ιερή εκείνη στιγμή που θα κρατήσουν στα χέρια τους εκείνο το μικρό πλασματάκι, που είναι συνέχεια της ίδιας της ζωής τους, αλλάζουν όλα! Η Γιαγιά, καθόλου απίθανο, τους μήνες που προηγήθηκαν να έβγαλε ξεχασμένες βελόνες και βελονάκι και ν' άρχισε να πλέκει εκείνα τα πανέμορφα μικροσκοπικά παπουτσάκια και σκουφάκια για το μωρό.

Τα πρώτα συννεφάκια στον ευτυχισμένο ορίζοντα της οικογένειας, εμφανίζονται καμιά φορά με το όνομα που αποφασίζουν οι νέοι γονείς να δώσουν στο μωρό τους. Ακόμα και στις μέρες μας αρκετοί γονείς του ζευγαριού αναμένουν ή και απαιτούν το νεογέννητο να πάρει το όνομα του παππού ή της γιαγιάς, συνήθως από τον πατέρα. Αυτό όμως δε γίνεται πάντα και ακολουθούν τρικούβερτοι καβγάδες ανάμεσα στο ζευγάρι και τους γονείς που αμαυρώνουν και σκιάζουν τις σχέσεις τους καμιά φορά ανεπανόρθωτα!

Ο Κωνσταντίνος, όταν γέννησε το πρώτο παιδί η νύφη, ένα πανέμορφο κοριτσάκι, δεν πήγε στο Νοσοκομείο να το δει, μέχρι να μάθει τι όνομα θα του δώσουν. Ο λόγος;  τη γυναίκα του τη λέγανε Κωνσταντίνα και φοβόταν πως, αν βγάλουν την μικρή Κωνσταντίνα και να αποκτούσαν αγόρι μετά, δεν θα έβγαζαν το όνομά του! Οι εντολές στο γιο απαράβατες: Μην τολμήσετε να την βγάλετε Κωνσταντίνα!

Αφού ξεπεραστεί, αν προκύψει, το θέμα του ονόματος, ακολουθεί πού θα βαφτιστεί το μωρό αν προέρχεται από μικτό γάμο! Κι εδώ επεμβαίνουν οι γονείς του ζεύγους, απαιτώντας και οι μεν και οι δε, να βαφτιστεί σύμφωνα με το δικό τους δόγμα. Ατελείωτες συζητήσεις και διαπληκτισμοί που επηρεάζουν και τις σχέσεις του ζευγαριού. Κάποια στιγμή, αναγκαστικά υποχωρεί ο ένας γονιός, βαφτίζεται το μωρό κι από την ημέρα εκείνη δεν ξαναπατάει σε εκκλησία, αφού δεν ήταν επιλογή των γονιών, αλλά ενέδωσαν σε πιέσεις. Φυσικά, δεν συμβαίνουν πάντα αυτά, δυστυχώς όμως συμβαίνουν αρκετά συχνά.

Αναπόφευκτα, παραμερίζονται αυτά κάποια στιγμή και αμφότεροι οι  παππούδες και γιαγιάδες πλέουν σε πελάγη ευτυχίας με το εγγονάκι! Αλλάζουν όλα μέσα στο σπίτι! Μαζεύονται μπιμπελό, εύθραυστα αντικείμενα, πετσετάκια κι ό,τι άλλο κινδυνεύει από το... παιδί ή το παιδί κινδυνεύει από αυτά και οι περισσότεροι χώροι άνετοι κι ελεύθεροι για να μπουσουλάει το μικρό, να πάρει τα πρώτα του βήματα και μετέπειτα να τρέχει! Γεμίζουν οι τοίχοι, τα παράθυρα, το ψυγείο, οι πόρτες από τα ντουλάπια με δεκάδες φωτογραφίες του λατρεμένου παιδιού που στολίζουν το σπίτι και που με μεγάλη περηφάνια και καμάρι, επιδεικνύουν σε γνωστούς και φίλους!

Τυχερά τα νέα ζευγάρια σήμερα, γιατί έχουν πολλή  μεγάλη βοήθεια από τους γονείς στη φροντίδα των παιδιών τους. Κάτι, που στερήθηκε η πρώτη γενιά, αφού στην πλειοψηφία, μόνοι ήλθαν εδώ οι περισσότεροι, μόνοι παντρεύτηκαν, μόνη η κάθε κοπέλα αγωνιζόταν να στήσει και να κρατήσει νοικοκυριό, μόνη πέρασε τους πολλές φορές δύσκολους 9 μήνες της εγκυμοσύνης, χωρίς τη στήριξη της μάνας, μόνη πήγε να γεννήσει, αφού κι ο άντρας της έπρεπε να πάει στη δουλειά, κι επί πλέον, δεν ήταν ευπρόσδεκτοι τότε οι πατεράδες στο Νοσοκομείο ή την αίθουσα τοκετού. Συνήθως, τους έστελναν στο σπίτι και τους ειδοποιούσαν μέσω τρίτων πολλές φορές, κάτι λόγω γλώσσας κάτι έλλειψης τηλεφώνου, ότι γέννησε η γυναίκα τους. Γέννησε ολομόναχη, σε ξένο προς αυτήν περιβάλλον αφού καλά-καλά δεν καταλάβαινε τι της έλεγε η Νοσοκόμα ή η μαία.

Ερχόταν σπίτι μετά, και με οδηγό την αγάπη για το μωρό της αλλά και το ένστικτο, κάποιες φορές με συμπαράσταση και συμβουλές από μεγαλύτερες γυναίκες, προσπαθούσε να αντεπεξέλθει στον καινούριο κι άγνωστο για  αυτήν ρόλο της Μάνας! Τυχερή αν μπορούσε να καθίσει σπίτι και να φροντίσει το μωρό της για κάμποσους μήνες. Πολλές φορές όμως αναγκαζόταν να το δώσει σε «γυναίκα» από πολύ μωρό και να γυρίσει στη δουλειά.

Λίγο-πολύ γνωστά στην πρώτη γενιά όλα αυτά, καθώς και τα πολλαπλά προβλήματα που προέκυπταν αλλά και οι συνέπειες.

Οι κόρες τους όμως σήμερα δεν αντιμετωπίζουν τέτοια προβλήματα. Η γιαγιά κι ο παππούς στη διάθεση τους. Θα  πάει τα παιδιά εκεί το πρωί η Μαμά και θα πάει να τα πάρει το βράδυ, χωρίς να αγωνιά όλη μέρα πώς είναι, αν τα τάισαν στην ώρα τους, αν τα αλλάζουν, αν τα φροντίζουν, αν τα αφήνουν και κλαίνε και πολλά ακόμα. Τώρα θα τα βρει χαρούμενα, καθαρά, περιποιημένα, θα βρει και φαγητό έτοιμο να πάρει σπίτι ώστε να μην κουράζεται να μαγειρεύει. Ο παππούς κι η γιαγιά αφοσιώνονται ολοκληρωτικά στα εγγονάκια τους όχι μόνο από αγάπη αλλά και για να μην ταλαιπωρηθούν τα παιδιά όπως εκείνες και για να μην υποφέρουν τα μικρά σε ξένα χέρια. Η ζωή τους όλη προγραμματίζεται και ρυθμίζεται ανάλογα με τις ανάγκες των παιδιών. Έχει φορές, που ακόμα και μια επίσκεψη στο γιατρό, γίνεται πρόβλημα, γιατί προτεραιότητα έχουν πάντα τα εγγονάκια. Με λίγα λόγια αυτά τα λατρεμένα πλασματάκια γίνονται το άλφα και το ωμέγα της ζωής τους!!!

Και ξαφνικά έρχονται τα πάνω κάτω! Κεραυνός εν αιθρία!!! Το ανδρόγυνο, χωρίζει!... Τα προβλήματα που προκύπτουν ποικίλα κι ατελείωτα. Οικονομικά, κοινωνικά, νομικά, συναισθηματικά και πολλά άλλα. Δεν είναι εύκολο να διαλύεται μια οικογένεια, ένα σπιτικό από τη μια στιγμή στην άλλη και ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά. Το άσχημο είναι ότι σπάνια χωρίζει πολιτισμένα και ας πούμε φιλικά το ζευγάρι! Επεμβαίνουν και οι τρίτοι, σε μια καλοπροαίρετη προσπάθεια να προστατέψει ο καθένας το δικό του παιδί και η κατάσταση ξεφεύγει. Δικηγόροι, δικαστήρια, εντολές επί εντολών, για τη μοιρασιά των περιουσιακών στοιχείων, όπου συνήθως είναι κόποι των γονιών αφού το νέο ζευγάρι δεν πρόλαβε να κάνει και πολλά πράγματα, διαπληκτισμοί και τσακωμοί τι και πόσα θα πάρει ο ένας τι ο άλλος, και μέσα σε όλα αυτά, το πιο σοβαρό, η κηδεμονία των παιδιών! Σε πολλές περιπτώσεις, τα μεγαλύτερα προβλήματα προκύπτουν στη «μοιρασιά» των παιδιών.

Το παιδί, όμως, έχει ανάγκη και τους δυο γονείς, τους αγαπά και τους δυο και είναι απάνθρωπο ο ένας γονιός να προσπαθεί να το στρέψει εναντίον του άλλου. Μεγαλύτερη ζημιά, όταν αυτές οι προσπάθειες, συνειδητά ή όχι, γίνονται από τον παππού ή τη γιαγιά. Ιδιαίτερα, αν δεν εγκρίναν το γάμο εξ αρχής ή αν δεν συμφωνούσαν με τη νύφη ή το γαμπρό ως προς τη συμπεριφορά τους απέναντι όχι μόνο στο δικό τους παιδί αλλά και στα εγγονάκια.

Γεγονός, ότι η νέα γενιά διαφέρει πάντα κατά πολύ από την προηγούμενη. Μπορεί κάποιοι γονείς να μη συμφωνούν ή να μην εγκρίνουν τον τρόπο που μεγαλώνουν τα παιδιά τους οι νέοι σήμερα, δεν πρέπει να ξεχνούν ποτέ όμως, ότι ΔΕΝ τους πέφτει λόγος. Μολονότι μπορεί να έχουν πολλά παράπονα, τόσα όσων ουκ έστιν αριθμός, δεν είναι άμεσα δικό τους θέμα .

Δυστυχώς, πάρα πολλές φορές αν η νύφη, κυρίως, είχε παράπονα από τα πεθερικά, θα εμποδίσει με κάθε τρόπο τη συχνή επικοινωνία των παιδιών με τον παππού και τη γιαγιά μετά το χωρισμό. Ιδιαίτερα,  αν νόμιζε πως τα «κακομαθαίνουν» με τα πολλά χάδια, να τους κάνουν όλα τα χατίρια, να μην τα πειθαρχούν, να μην ακολουθούν τις δικές της οδηγίες, στον τρόπο με τον οποίο μεγάλωνε και πειθαρχούσε εκείνη τα παιδιά της,  θα είναι πολύ απρόθυμη όχι μόνο να ενθαρρύνει στενή σχέση αλλά και να την επιτρέψει. Φυσικά, ο Νόμος αναγνωρίζει πόσο σοβαρή και σπουδαία για τη φυσιολογική ανάπτυξη του παιδιού είναι οι σχέση  με τον παππού και τη γιαγιά και παραχωρεί δικαιώματα ώστε να υπάρχει κάποια επικοινωνία μεταξύ τους, αν όμως ο γαμπρός που έχει την κηδεμονία ή η νύφη δεν θέλουν τέτοια επικοινωνία, θα βρουν πολλούς τρόπους να την εμποδίσουν. Ο πιο εύκολος και γνωστός, να μείνει τόσο μακριά από αυτούς ώστε να μην είναι εύκολο να τα βλέπουν τα πεθερικά. Πολλές φορές επιλέγουν να αλλάξουν και πόλη ή Πολιτεία ώστε να είναι ανέφικτη η επικοινωνία Άλλος τρόπος, ο φόρτος σχολικής εργασίας, τα σπορ, οι δήθεν αδιαθεσίες των παιδιών, οι «κοινωνικές» υποχρεώσεις τους, γιατί πρέπει να πάνε αυτό το Σαββατοκύριακο σε πάρτι γενεθλίων φίλων τους ή έχουν ήδη προγραμματίσει κάτι  για αυτό το Σαββατοκύριακο και πλείστοι άλλοι λόγοι!

Σε τέτοιες περιπτώσεις, μόνον αν ο παππούς και η γιαγιά έχουν κουράγιο και χρήματα μπορούν να καταφύγουν στο Οικογενειακό Δικαστήριο. Χρονοβόρος και πολυέξοδος αγώνας, χωρίς εγγύηση ότι θα δικαιωθούν.  Αλλά και να δικαιωθούν, δε σημαίνει απαραίτητα ότι θα τρέξει να συμμορφωθεί ο γαμπρός ή η νύφη με τις εντολές του Δικαστηρίου, οπότε οι παππούδες υποχρεούνται να ξαναπάνε στο Δικαστήριο κι αρχίζει φαύλος κύκλος, από τον οποίον οι μόνοι κερδισμένοι είναι συνήθως οι δικηγόροι!

Κάποιες φορές όμως, επιβάλλεται από το Νόμο να μην υπάρχει επικοινωνία. Υπάρχουν περιπτώσεις, (ναι, και στην παροικία μας), που ο παππούς έχει κακοποιήσει σεξουαλικά εγγονάκι του και τότε η ίδια η κόρη ή ο γιος του ένοχου καταφεύγουν στο Δικαστήριο, ώστε να απαγορευτεί στον παππού να ξαναδεί όχι μόνο το κακοποιημένο εγγονάκι αλλά και όσα άλλα εγγόνια υπάρχουν. Το κακό είναι ότι σε τέτοιες περιπτώσεις, στερείται και η γιαγιά τα εγγόνια.

Άλλος σοβαρός λόγος που μπορεί να μην επιτραπεί η επικοινωνία, είναι όταν υπάρχει ψυχιατρική ασθένεια στον παππού ή στη γιαγιά, όπου μπορεί να απειλεί την ευημερία ή σωματική ακεραιότητα του παιδιού. Πριν χρόνια, Ελληνίδα γιαγιά πήρε το λίγων μηνών εγγονάκι της να το πάει βόλτα μια ηλιόλουστη μέρα και παρά τις συστάσεις της κόρης, να μην πάνε πέρα από τη γωνία του σπιτιού, αυτή απομακρύνθηκε κάπως, μπήκε σε ταξί με το μωρό, πήγαν σε μακρινή παραλία, πλήρωσε τον ταξιτζή κι εξαφανίστηκε για πολλές ώρες. Καταλαβαίνετε την αναστάτωση και τρόμο που προκάλεσε στην κόρη της και στο γαμπρό της. Τους βρήκαν μετά από εντατικές έρευνες της Αστυνομίας  το βράδυ αργά. Η αξιολόγηση της γιαγιάς από ειδικούς μετά από αυτή την αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά, έδειξε ότι όντως έπασχε από μορφή ψυχοπάθειας, που μέχρι τότε δεν είχε διαγνωσθεί. Μετά από αυτό, μολονότι η γιαγιά είχε υποβληθεί σε θεραπεία, ανυποχώρητη η κόρη κι ο γαμπρός δεν της επέτρεψαν να ξαναδεί το μωρό!

Υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο παππούς ή η γιαγιά έχουν ενδείξεις ή και σοβαρούς λόγους να πιστεύουν ότι ο πατέρας, ο οποίος με το χωρισμό διεκδικεί πρόσβαση ή και κηδεμονία των παιδιών του, έχει κακοποιήσει σεξουαλικά κατ΄ επανάληψη  ένα από τα παιδιά του. Τότε καταφεύγουν αυτοί στο Δικαστήριο διεκδικώντας την κηδεμονία των παιδιών. Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου είτε για σοβαρούς λόγους υγείας, όπως ψυχιατρική πάθηση, είτε λόγω χρήσης/διακίνησης ναρκωτικών ουσιών, ή μπλεξίματος με το Νόμο, η μάνα αδυνατεί να έχει τη φροντίδα τους.

Και σε αυτές τις περιπτώσεις όμως, προς μεγάλη απογοήτευση των παππούδων, αλλά και αγωνίας για το μέλλον των εγγονιών τους που τα λατρεύουν, το Δικαστήριο θα λάβει υπόψη πολλούς παράγοντες και δεν θα αναθέσει, απαραίτητα, τη φροντίδα στους παππούδες, αλλά σε τρίτους, όπως σε ανάδοχες οικογένειες, οπότε η επικοινωνία με τον παππού και τη γιαγιά καταντά υποτυπώδης.

Πιο δύσκολα ακόμα τα πράγματα, αν ο ένας ή και οι δύο γονείς βρίσκονται στη φυλακή. Υπάρχουν καταστάσεις όπου αν το ζητήσουν οι παππούδες, υπό προϋποθέσεις,  θα τους ανατεθεί η φροντίδα των παιδιών. Δύσκολο πολύ αυτό γιατί μολονότι δεν επιθυμούν να πάνε σε ξένα χέρια τα εγγόνια τους, βρίσκονται σε προχωρημένη ηλικία και καλούνται να αναλάβουν πάλι το δύσκολο ρόλο του γονιού. Ρόλος εξαιρετικά υπεύθυνος και απαιτητικός για ηλικιωμένα άτομα.

Ο Ηλίας και η Μαργαρίτα (όχι τα πραγματικά ονόματά τους), ανέλαβαν τη φροντίδα του Γιώργου από δύο χρονών, γιατί κι οι δυο γονείς του σκοτώθηκαν σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα. Ο Γιώργος, δεν τους αποκάλεσε ποτέ, παππού / γιαγιά, αλλά μαμά και μπαμπά... αφού αυτούς γνώρισε για γονείς και μολονότι μεγαλώνοντας έμαθε την αλήθεια, κοντά 30 χρονών σήμερα, εξακολουθεί να τους θεωρεί γονείς του και να τους αποκαλεί, πατέρα και μάνα.

Ο πρόωρος θάνατος ενός από τους δυο γονείς, εκτός από την απέραντη θλίψη που προκαλεί, αποξενώνει τον παππού και τη γιαγιά από τα εγγόνια τους. Ιδιαίτερα, αν ο γάμος ήταν μικτός. Η Τασία και ο Βασίλης, είχαν ένα μοναχογιό, που είχε δεσμό από τα σχολικά ακόμα χρόνια με μια συμμαθήτρια του Ιταλίδα κι όταν τελείωσαν το Πανεπιστήμιο, παντρεύτηκαν, αφού οι γονείς και των δύο, παραμέρισαν ό,τι αντιρρήσεις μπορεί να είχαν, κι όλοι αγαπημένοι, καμάρωναν τα παιδιά τους και λάτρευαν τον μικρό τους εγγονό. Ο γιος, όμως, ούτε 30 χρονών πέθανε από ανακοπή καρδιάς. Έμεναν σε επαρχιακή πόλη μακριά από τη Μελβούρνη. Λες και δεν έφτανε ο καημός των γονιών, η νύφη τους επέμενε να ταφεί ο άνδρας της εκεί κοντά της. Όλες οι εκκλήσεις των γέρων γονιών να τον θάψουν στη Μελβούρνη γιατί  θα τους είναι αδύνατο να πηγαίνουν τόσο μακριά να του ανάβουν το καντήλι, έπεσαν στο κενό. Στην αρχή, τους έφερνε το μικρό μια φορά το μήνα να τον βλέπουν, λίγο μετά όμως αραίωσε πολύ και, παρά τις διαμαρτυρίες τους, λίγες φορές το χρόνο μόνο βλέπουν το μοναδικό τους εγγόνι, με το οποίο ούτε να συνεννοηθούν μπορούν, αφού με το θάνατο του πατέρα του, δεν άκουσε άλλο Ελληνικά το παιδί.

Έχουν περάσει 4-5 χρόνια, αφότου πέθανε ο πατέρας του μικρού, νέα γυναίκα η μαμά του, αναπόφευκτα δημιούργησε δεσμό κι ετοιμάζεται να ξαναφτιάξει τη ζωή της. Τους εξήγησε ότι δεν επιθυμεί να συνεχίσει να τους βλέπει ο μικρός γιατί χρειάζεται κι εκείνη  να αφήσει πίσω το παρελθόν, να αφοσιωθεί στη νέα της οικογένεια και η παρουσία τους έστω και σποραδική, θα διαταράσσει τη ζωή τους... Φυσικά, το τελευταίο που επιθυμεί η Τασία και ο Βασίλης, είναι να καταφύγουν στα δικαστήρια για να βλέπουν με το ζόρι το παιδί δημιουργώντας του άθελα τους προβλήματα.

Υπάρχουν όμως περιπτώσεις, που ακόμα και μετά το θάνατο του ενός εκ των γονέων, η σχέση παππούδων κι εγγονιών δεν επηρεάζονται.. Όταν πέθανε ξαφνικά δική μας κοπέλα παντρεμένη με Αυστραλό κι άφησε πίσω δυο μικρά κοριτσάκια, εκείνος δέθηκε περισσότερο με τα πεθερικά του, κι όταν παντρεύτηκε αργότερα, με τη νέα του γυναίκα, μια θαυμάσια κοπέλα, έγιναν όλοι σαν μια πολύ στενή οικογένεια, με τις μικρές να μη λείπουν από τον παππού και τη γιαγιά, να πηγαίνουν σε Ελληνικό Σχολείο, να μαθαίνουν κι εξοικειώνονται με όλα τα Ελληνικά ήθη και έθιμα και να υπάρχει τέλεια ισορροπία στις σχέσεις τους!

Άλλος λόγος μη επικοινωνίας με τα εγγόνια, το παράδειγμα της Αναστασίας, όπου δεν έχει δει ποτέ τα εγγονάκια της από την κόρη της, παρά μόνο σε φωτογραφίες, που έχει ο γιος της. Η κόρη δεν συγχώρησε ποτέ τη μάνα της γιατί πριν από 20 χρόνια περίπου, όταν η ίδια ήταν ήδη 20 χρονών κι ο αδελφός της 18, η Αναστασία αναγκάστηκε να φύγει νύχτα από το σπίτι της εξαιτίας του βίαιου συζύγου όπου το συγκεκριμένο βράδυ, την κυνηγούσε με μαχαίρι.

Ακόμα, η περίπτωση του Θωμά και της Κατίνας, όπου η κόρη τους παρεξηγήθηκε μαζί τους λόγω διαφωνίας τους με το γαμπρό όταν αυτός πρόβαλε παράλογες οικονομικές απαιτήσεις,  κι έκοψε κάθε επικοινωνία μαζί τους για πολλά χρόνια, στερώντας τους τα εγγόνια τους που τα ξαναείδαν οκτώ χρόνια αργότερα όταν, την εγκατέλειψε ο άνδρας της και τότε στράφηκε αναπόφευκτα στους γονείς της για βοήθεια και στήριξη.

Και μία ακραία περίπτωση, όπου ο παππούς δεν είδε ποτέ τις εγγονούλες του, μολονότι γνώριζε την ύπαρξη τους. Πέθανε τρία χρόνια πριν με αυτό τον καημό μόνος και έρημος με μόνη φροντίδα αυτή των κρατικών υπηρεσιών. Όσο για τα παιδιά του, είχει να τα δει από πολύ μικρά, από την ημέρα, που σε μια κρίση παρανοϊκής ζήλιας, σκότωσε τη μάνα τους. Κι όμως τον πονούσε περισσότερο που έμαθε πως ήταν παππούς και δεν είδε ποτέ τα εγγόνια του.

Τεράστιο το πρόβλημα με τις σχέσεις παππούδων / γιαγιάδων κι εγγονιών, όταν κάτι δεν πάει καλά με το ζευγάρι. Εύκολες λύσεις δεν υπάρχουν, δυστυχώς. Όπως είδαμε, υπάρχουν πολλοί λόγοι όπου ο παππούς και η γιαγιά μπορεί να στερηθούν τα εγγόνια τους, κι αυτοί που αναφέρθηκαν εδώ, οπωσδήποτε, δεν είναι οι μόνοι. Επί πλέον, η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική και ανάλογα κρίνεται από το Οικογενειακό Δικαστήριο.

Καλό είναι, ο παππούς και η γιαγιά να καταβάλουν κάποια προσπάθεια ώστε να μην επεμβαίνουν στη ζωή των παντρεμένων παιδιών τους, ούτε με λόγια ούτε με έργα, όσο δίκιο και να νομίζουν ότι έχουν ή όσο κι αν κατά τη γνώμη τους, το κάνουν για το καλό τους ή για να τα βοηθήσουν. Η απειλή ότι θα αποκληρώσουν το γιο ή την κόρη ή ακόμα και τα εγγόνια αν δεν ακολουθήσουν τις συμβουλές τους, είναι το λιγότερο, καθαρός εκβιασμός και αφορμή πολλές φορές να μην τους λένε ούτε Καλημέρα τα παιδιά τους και φυσικά να τους στερούν και τα εγγόνια τους. Η αγάπη, δεν εκβιάζεται. Αν οι γονείς φροντίζουν να είναι διακριτικοί και να διατηρούν καλές σχέσεις με το γαμπρό και τη νύφη, έχουν πολύ καλύτερες πιθανότητες, σε περίπτωση χωρισμού, αυτές οι σχέσεις να διατηρηθούν και μετά το χωρισμό, ώστε να βλέπουν τα εγγόνια τους. Βέβαια, αυτό δεν εξαρτάται πάντα μόνο από τον παππού και τη γιαγιά…

Εγώ, θα ήθελα να σας αφήσω με το εξής: «Όσο υπάρχουν Γιαγιάδες, θα υπάρχει αγάπη στον κόσμο»!

Παρουσίαση του βιβλίου της Διονυσίας Μούσουρα-Τσουκαλά «Του Φιόρου και του Μισεμού»

[Λόφος του Στράνη, Κυριακή 21 Ιουλίου 2013]

Της Κατερίνας Δεμέτη

Κυρίες και Κύριοι, Αγαπητοί Φίλοι,

Σε μια εποχή που το μαύρο επιδιώκει να σκεπάσει τη μνήμη και να καλύψει με λήθη τις μικρές ιστορίες των ανθρώπων, οι εκδόσεις ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ, στη Σειρά Λογοτεχνία / Πεζογραφία / Διήγημα, κάνουν ένα τολμηρό βήμα απαντώντας με ένα πολύχρωμο βιβλίο.

Πρόκειται για το βιβλίο «Του Φιόρου και του Μισεμού» της κ. Διονυσίας Μούσουρα-Τσουκαλά, που περιλαμβάνει 29 διηγήματα, επιλεγμένα από δύο παλαιότερες διηγηματικές συλλογές, η πρώτη του 2000, με τίτλο: «Ο Κραταιός Νόστος», έκδοση Πανεπιστημίου RMIT (Royal Melbourne Institute of Technology, Greek-Australian Archives Publications) και η δεύτερη του 2005, με τίτλο: «Εκ Φιόρε και εξ Αντιπόδων», εκδ. Τσώνη, Μελβούρνη.

Και το εγχείρημα των εκδόσεων ΠΕΡΙΠΛΟΥΣ, πιστεύω ότι είναι τολμηρό, όχι τόσο γιατί η συγγραφέας του εκδίδει για πρώτη φορά βιβλίο στην Ελλάδα. 

Άλλωστε μας είναι εδώ και χρόνια γνωστή από την παρουσία της στο ηλεκτρονικό περιοδικό Στον ίσκιο του Ήσκιου, του π. Παναγιώτη Καποδίστρια, ενώ οι φιλολογικές περγαμηνές της είναι αναμφισβήτητες, αφού έχει βραβευτεί το 2008 από το Σύνδεσμο Ελλήνων Λογοτεχνών Αυστραλίας κι έχει εκδώσει  δύο ποιητικές συλλογές: τη μία το 1996 με τίτλο: «Σκυφτές Ανεμώνες», Τετραλογία, εκδ. Ναυτίλος και τη δεύτερη, δίγλωσση, το 2007: «Εν τη Πόλει της Μελβούρνης», εκδ. Τσώνη, Μελβούρνη, ενώ διηγήματα και ποιήματά της έχουν διακριθεί μάλιστα σε λογοτεχνικούς διαγωνισμούς, στην Αυστραλία, την Ελλάδα και την Αμερική.

Το εγχείρημα είναι τολμηρό, γιατί η κ. Μούσουρα μέσα από τα διηγήματά της μάς περιγράφει τη ζωή των μεταναστών, χωρίς να την ωραιοποιεί, ακολουθώντας τη ζωή τους από τότε που εγκαταλείπουν τη γενέθλια γη, τους παρακολουθεί στην Αυστραλία, να μοχθούν για να προοδεύσουν, να ονειρεύονται την επιστροφή, και συχνά να μην προφταίνουν να ολοκληρώσουν το όνειρό τους.

Γεννημένη η ίδια το 1940 στη Ζάκυνθο, έφυγε το 1967 με το σύζυγό της και τα δυο τους παιδιά, μετανάστρια στη Μελβούρνη της Αυστραλίας, όπου διαμένουν σήμερα 505.000 Έλληνες, σύμφωνα με σχετική έκθεση του 2010.

Γνωρίζει λοιπόν καλά, με κάθε λεπτομέρεια, την πικρή γεύση που αφήνει η νοσταλγία για την πατρίδα και πόσο εύκολα η εξιδανίκευση και μυθοποίηση στοιχείων, μπορούν να δυσκολέψουν σε συναισθηματικό επίπεδο τη ζωή του μετανάστη.

Γνωρίζει επίσης και ότι άνθρωπος χωρίς ιστορίες, σημαίνει άνθρωπος χωρίς μνήμη και αυτή τη μνήμη θέλει να την περάσει στις νεώτερες γενιές, που ζουν κι ανθούν εκεί, παρακολουθώντας ανθρώπινες ιστορίες που γεφυρώνουν τις δύο πατρίδες.

Η ασπρόμαυρη φωτογραφία στο εξώφυλλο της δεύτερης διηγηματικής της συλλογής που εξέδωσε το 2005 στη Μελβούρνη, παρουσιάζει την τάξη του Γυμνασίου Θηλέων της σχολικής χρονιάς 1954-55, μπροστά από τη σκηνή που χρησίμευε για τα μαθήματα, καθώς δεν είχε ακόμα ολοκληρωθεί η κατασκευή του μετασεισμικού Γυμνασίου. Η φωτογραφία είναι δηλωτική καθώς είναι τα πρόσωπα και οι διαδρομές που ακολούθησαν στη ζωή τους, που πρωταγωνιστούν.

Δεν είναι καθόλου τυχαία κατά τη γνώμη μας και η επιλογή που ακολούθησε για τις μετέπειτα εκεί σπουδές της: Σπούδασε Διερμηνεία - Μετάφραση στο Πανεπιστήμιο RMIT (Royal Melbourne Institute of Technology), ειδικεύτηκε στον τομέα της Ψυχιατρικής Διερμηνείας και εργάστηκε ως η Επίσημη Μεταφράστρια των περισσότερων Ομοσπονδιακών Υπουργείων της Αυστραλίας και Κρατικών Υπηρεσιών, ενώ δίδαξε για πολλά χρόνια ελληνικά στα απογευματινά Σχολεία της ελληνικής παροικίας της Μελβούρνης και στα Σαββατιανά Πολυγλωσσικά Σχολεία του Υπουργείου Παιδείας της Αυστραλίας. Στην Αυστραλία άλλωστε η ελληνόγλωσση εκπαίδευση είναι πολύ καλά οργανωμένη, πράγμα που σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στην «πολυπολιτισμική πολιτική» των δεκαετιών του 1970, 1980 και εν μέρει 1990. Στο πλαίσιο της πολυπολιτισμικής προώθησης των διαφορετικών από την Αγγλική γλωσσών η Ελληνική καθιερώθηκε τη δεκαετία του 1980 ως μια από τις οχτώ Γλώσσες Κλειδιά (Key Languages) που διδάσκονταν στο αυστραλιανό κρατικό εκπαιδευτικό σύστημα. Αυτό είχε ως συνέπεια να δημιουργηθούν σχεδόν σ’ όλες τις πολιτείες, σε δεκάδες σχολεία, ενταγμένα Τμήματα διδασκαλίας της Ελληνικής για κάθε ενδιαφερόμενο μαθητή και όχι μόνο για τους ελληνικής καταγωγής.

Σαν μια πράξη αντίστασης λοιπόν, για την εκεί μόνιμη παραμονή της, ασχολείται με την ελληνική γλώσσα, εργάζεται κι εκφράζεται μέσα από αυτήν, παρακινημένη ίσως από το μεγάλο Αλεξανδρινό Ποιητή:

Την γλώσσα την ελληνική οι Ποσειδωνιάται

εξέχασαν τόσους αιώνες ανακατευμένοι

με Τυρρηνούς, και με Λατίνους, κι’ άλλους ξένους.

Το μόνο που τους έμενε προγονικό

ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες,

με λύρες και με αυλούς, με αγώνας και στεφάνους.

Κ’ είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής

τα παλαιά τους έθιμα να διηγούνται,

και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε,

που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι.

Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους.

Γιατί θυμούνταν που κι’ αυτοί ήσαν Έλληνες-

Ιταλιώτες έναν καιρό κι’ αυτοί·

και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,

να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά

βγαλμένοι -ω συμφορά!- απ’ τον ελληνισμό.

(Κ. Καβάφης)

Αυτή την ελληνική γλώσσα λοιπόν υπηρέτησε με ευλάβεια η κ. Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά στα διηγήματα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο που παρουσιάζουμε απόψε:

Εναποθέτοντας στο Bάζο, αναμνήσεις κι εικόνες, από καθημερινές ιστορίες απλών ανθρώπων, που αναγκάστηκαν να ξενιτευτούν, οδηγημένοι από τις κοινωνικές συνθήκες της εποχής τους, το βιβλίο φωτίζει το σήμερα με τα όσα έζησαν εκείνοι, για κείνα που προφητικά ίσως θα ζήσουμε.

Οργώνοντας επιθυμίες κι ανάγκες με το Τρακτέρ, ποθητό μέσο που θα αποκτηθεί μέσα από τις οικονομίες στην ξενιτιά για να καλυτερέψει τη ζωή στην πατρίδα, η κ. Μούσουρα, παρουσιάζει μέσα στις ιστορίες της, τις λεπτές αυλακιές της ανθρώπινης ψυχής.

Υπογραμμίζει τη σημαντικότητα της ύπαρξης, που εκφράζεται μέσα από απλούς,  ταπεινούς, ανθρώπους, όπως ο Νικολής ο χαμολόης και η Ξαδέλφη η Αντριάνα, που προσηλωμένοι σε αρχές και υψηλούς στόχους, δίνουν το παράδειγμα για τα όσα η μοίρα και οι αριθμοί, αναγκάζουν να αντιμετωπίσει ο άνθρωπος για να επιβιώσει.

Συναντά μαζί με τους ήρωες των διηγημάτων, τις κινητήριες αρχές που ενεργοποιούν, την ανθρώπινη φύση: τον αγνό έρωτα, στην Τρόμπα του Μπανάτου, τον αιώνιο έρωτα στο Σπίτι με τις ανεμώνες, τον προδομένο έρωτα στην Επίορκη, την αγάπη για τη ζωή που φεύγει, στην Απαγωγή, το θάνατο, το μόνο σίγουρο που θα συναντήσουμε όλοι στο τέλος στο Καπέλο γεμάτο βροχή και στο Τέλος της μικρής μας συντροφιάς, και μάς γειώνει επικίνδυνα, για τις επίπλαστες ανάγκες που η σούπερ εξελιγμένη εποχή μας  επιτάσσει.

Οι Ήσυχες μέρες που απλά και ειρηνικά περνάει ο μπάρμπα- Χρήστος με τη συντροφιά των ζώων του και η ηρωίδα στα Φιλαράκια, έρχονται σε αντίθεση με τις Ψευδαισθήσεις κι ενοχές, του ήρωα της ομότιτλης ιστορίας.

Αγάπη και μίσος, οι δύο όψεις στις σχέσεις του ζευγαριού, που επιβεβαιώνονται στο Μονόλογο (σχεδόν) της ιστορίας του Αστέριου.

Εξαπάτηση στη Νύχτα Γάμου και στην Απόφαση. Πραγματική Απερίγραπτη Συντριβή, όταν η αλήθεια ξεσκεπάζεται, όπως και στο Μυστικό της κυρά Μαρίας. Τα κλειστά παράθυρα, αποτελούν πρόκληση για εικασίες, σενάρια, τρομαχτικές ιστορίες, που μέσα από αστείρευτο χιούμορ, φωτίζονται στο τέλος από τη δύναμη της αγάπης. Χιούμορ πικρό και στην Τυχερή, που προσπαθεί να ρεφάρει μιας ζωής καταπίεση.

Στον καμβά της φιλίας και των ειλικρινών εξομολογήσεων μπλεγμένες οι Συμμαθήτριες,  μοναδική ελπίδα που ενώνει γενιές, όπως τη Mατίνα και την Aμάντα,  κι αντίσταση στις σημερινές ισοπεδωτικές συνθήκες ζωής.

Η γνωστική Τρελή της γειτονιάς, η Φόνισσα, που σκοτώνει απ’ αγάπη, ο αγαθός εξαπατημένος μπάρμπα Ηλίας που η δική του  Εκδίκηση είναι να κλέβει γιατί τον κλέψανε, η Απάντρευτη, που επιτέλους παντρεύεται, η ακυρωμένη Πρωτιά του μέτριου σε όλα Λαζαρή, φωτογραφίζουν σε ρεαλιστικά ενσταντανέ την ίδια την αντίφαση της ζωής μας, και μάς γίνονται τόσο ανέλπιστα οικείοι, που ασυναίσθητα αναγνωρίζουμε και δικές μας ιστορίες για συγγενείς-μετανάστες. Κάπου εκεί μέσα είδα και το θείο από την Αμερική, που η νόνα μου μού διηγιόταν την ιστορία του, που έλειπε δεκαετίες  και που γύρισε πίσω μόνο μ’ ένα πανωφόρι και για τον άλλο που πήγε στην Καλιφόρνια, ανακατεύτηκε με γκάνγκστερ, άλλαξε το όνομά του και μετά χάθηκε…

Κι στο βάθος οι δύο αντίποδες: Η Ζάκυνθος και η Μελβούρνη, Η παραμυθένια Πολιτεία και Το στοιχειωμένο Γεφύρι, η παλιά και η καινούργια πατρίδα, η ζωή που αφήσαμε, η ζωή που χτίσαμε, και όλα αυτά μέσα σ’ ένα πολύχρωμο βιβλίο, που γράφτηκε εκεί και παρουσιάζεται εδώ.

Άφησα για το τέλος μία μικρή εξομολόγηση: 

Δεν έχω συναντήσει ποτέ την κ. Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά. Την διαβάζω στο ηλεκτρονικό περιοδικό του π. Παναγιώτη εδώ και χρόνια, κι εδώ κι ένα χρόνο έχουμε γίνει φίλες στο κοινωνικό δίκτυο Facebook. Από εκεί μιλάμε σχεδόν κάθε μέρα. Με διαβάζει και τη διαβάζω. Το facebook ήταν και η αφορμή για να μου στείλει τα  βιβλία της από την Αυστραλία. Σήμερα το πρωί ο κ. Βίτσος ευγενικά με προσκάλεσε να συναντηθώ μαζί της και να γνωριστούμε. Αρνήθηκα, όχι γιατί ήθελα να αφεθώ στην έκπληξη της βραδιάς. Αρνήθηκα, γιατί οι φίλοι μας δεν έχουν ηλικία και συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και η ονειρεμένη πατρίδα μας δεν έχει χωρικά σύνορα. Ενυπάρχει μέσα μας, είτε κατοικούμε στη Ζάκυνθο είτε κατοικούμε στη Μελβούρνη, και η οικογένειά μας είναι πάντα κοντά μας, είτε ζει στο ίδιο σπίτι μαζί μας, είτε στη γειτονική πόλη και η εστία μας είναι εκεί που καίει η φωτιά της καρδιάς μας.

Σας ευχαριστώ. 

Η Κατερίνα Δεμέτη και η Διονυσία Μούσουρα-Τσουκαλά μετά το τέλος της ανωτέρω εκδήλωσης.

Διονυσίας Μούσουρα-Τσουκαλά: ΑΤΕΛΕΙΩΤΗ ΒΡΟΧΗ / ΦΡΑΓΜΟΙ [Συμμετοχή στον Μαραθώνιο Ποίησης 2012]

ΑΤΕΛΕΙΩΤΗ ΒΡΟΧΗ

Αυτή η βροχή που σε χτυπάει

και την καρδιά σου μαστιγώνει

τα όνειρα σου διαπερνάει

τους ουρανούς σου περιζώνει.

Ολόγυρά σου μοναξιά, σκοτάδι

γυμνώσανε τα δέντρα από πουλιά

βουλιάζει το γαλάζιο το φεγγάρι

με κάθε τής βροχής σταλαγματιά.

Ουράνιο τόξο δεν πλανιέται πουθενά

παρηγοριάς ελπίδα για να φέρει

ότι θε να ΄ρθει πάλι ξαστεριά

κλαρί ελιάς ότι θα φέρει περιστέρι.

Κι όλο πληθαίνει η ατέλειωτη βροχή

σε λίγο θα ΄χουν οι σταγόνες πλημμυρίσει

την καμαρούλα τη μικρή, τη φτωχική

κ’ η Ανεμώνα στις καρδιές δεν θα ανθίσει.

ΦΡΑΓΜΟΙ

Γι’ αυτά που μούδωσες ζωή, σ’ ευχαριστώ

και για όσα ήθελες και όμως δεν μου πήρες

ήσουν απλόχερη πολύ σε δάκρυα, σε λυγμούς,

πίκρες και λύπες, στεναγμούς, ρυτίδες.

Μου ΄βαλες φίμωτρο στα χέρια, στη φωνή

με αλυσόδεσες σφιχτά πάνω στη γη

μα εγώ κατάφερα και πέταξα ψηλά

ίσια σε κοίταξα στα μάτια θαρρετά

τις αλυσίδες έσπασα και σου βροντοφωνάζω,

λεύτερη είμαι εγώ ζωή και δε σε λογαριάζω

εσύ, ας λες πως σε καλούπια μ’ έχεις δέσει

Σου ΄χει διαφύγει κάτι σοβαρό:

Φραγμοί Δεν Μπαίνουνε Στη Σκέψη!

Γι’ αυτό Ζωή, Σ’ ευχαριστώ.

Φωτό: π. Π. Κ.

Διονυσίας Μούσουρα-Τσουκαλά: ΨΕΥΔΑΙΣΘΗΣΕΙΣ ΚΙ ΕΝΟΧΕΣ (διήγημα)

Μισάνοιξε τα μάτια. Έξω είχε ήδη αρχίσει να φωτίζει. Για μια μικρή στιγμή, ξεχνιέται, πως όλα είναι όπως πριν. Εκείνη πρέπει νάναι στην κουζίνα τώρα και να φτιάχνει καφέ, σε λίγο θα φτάσει ώς το δωμάτιό του η μυρωδιά. Μετά, θ' ανοίξει την πίσω πόρτα, να βάλει γάλα της ψιψίνας. Η Ομορφούλα, όπως την έλεγαν, θάναι εκεί στο σκαλοπάτι να περιμένει. Σειρά έχουν τα πετούμενα του ουρανού, πρωί-βράδυ κάτω από την ελιά ρίχνει σπόρια, ψωμί κι ό,τι άλλο απόμεινε για τα διαβατάρικα. Τους έχει πάντα και φρέσκο νερό. Το καλοκαίρι το αλλάζει κάμποσες φορές την ημέρα για νάναι δροσερό. Όλα και όλους τα νοιάζεται εκείνη. Για όλα έβρισκε πάντα χρόνο.

Δούλευε ασταμάτητα. Είχε τόση ζωντάνια και ενέργεια, απορούσε πώς τα κατάφερνε... Τον πονούσε πολύ, που δεν επικοινωνούσαν πια... Ούτε μια κουβέντα δεν άλλαζαν. Είχε καταλαγιάσει η οργή ή είχαν εξαντληθεί και δεν άντεχαν πια ούτε να μαλώνουν. Πώς άφησαν να φτάσουν ώς εκεί τα πράγματα, απορούσε. Δεν μπορεί όλα νά 'γιναν από τη μια στιγμή στην άλλη. Και τα πρώτα χρόνια φιλονικούσαν, είχαν διαφορετικές απόψεις σχεδόν σε όλα, σπάνια να συμφωνούσαν σε κάτι. Όμως, παλιά εκείνη υποχωρούσε, αν περνούσαν μέρες χωρίς να μιλιούνται, εκείνη του μιλούσε πρώτη. Κι αυτός μαλάκωνε πολύ μέσα του, μόνο που δεν είχε το θάρρος να κάνει το πρώτο βήμα ποτέ. Ίσως τον κρατούσε κι ο εγωισμός, μην του πάρει τον αέρα και μετά;

Πρέπει να σηκωθεί, η ώρα περνάει, εκείνη δεν πρέπει πια νάναι στο νεροχύτη, θάχει τελειώσει με τα πιάτα και άλλα. Ω, ναι, τώρα είναι ευκαιρία να τρέξει γρήγορα να φτιάξει τον καφέ του, για να μην αναγκαστεί να της μιλήσει ή να την ακουμπήσει, ανοίγοντας το ντουλάπι για να πάρει τον καφέ και τη ζάχαρη. Μέχρι πριν λίγο καιρό έφτιαχνε καφέ και για τους δυο τους, τώρα πια, ούτε αυτό. Τίποτα κοινό πια.

Ένιωθε μόνος, τόσο μόνος. Αχ, νάβρισκε το θάρρος να της μιλήσει, ν' απλώσει τα χέρια να την αγκαλιάσει, να της πει πως την αγαπάει πολύ, πάρα πολύ! Μα, πώς; Αν εκείνη γελάσει ειρωνικά; Αν τον κοιτάξει μ' εκείνο το άγριο βλέμμα; Εκείνος θα παγώσει, δεν θα ξέρει πού να κρυφτεί από την ταπείνωση και μετά θάναι χειρότερα, πολύ χειρότερα. Μα τι λέει τώρα, άκου χειρότερα, δεν υπάρχει πια χειρότερα... Όχι, όχι, αυτά που σκέφτεται είναι κουτά. Αν εκείνη ένιωθε κάτι ακόμα γι' αυτόν, δεν θάταν τόσο απόμακρη. Θα τού έδειχνε κάποιο, έστω και μικρό, σημάδι ότι θέλει συμφιλίωση κι εκείνος, όπως πάντα, θάτρεχε κοντά της. Μα είναι ολοφάνερο πια πως δεν τον θέλει...

Α, μπα, δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Αν της δείξει την αδυναμία του, εκείνη θα τον ισοπεδώσει, άλλωστε δεν είναι μόνο αυτό, ακόμα κι αν υποχωρήσει, δεν θα κρατήσει πολύ, είναι αγέρωχη, εγωίστρια, δεν τον αγαπάει καθόλου πια... Μα, άντε και να σκύψει το κεφάλι ακόμα μια φορά, άντε και να μην φερθεί με αδιαλλαξία εκείνη, τάχα τι θα αλλάξει; Η όποια αλλαγή, θάναι πάλι προσωρινή, και μετά, μία από τα ίδια... Γιατί νάναι τόσο πολύπλοκη η ζωή; Γιατί οι σχέσεις νάναι τόσο δύσκολες, ή μήπως εμείς οι ίδιοι τα δημιουργούμε όλα;

Σκέφτεται, σκέφτεται και άκρη δε βρίσκει... Δε βαριέσαι, άστα όπως είναι. Καιρός φέρνει τα λάχανα καιρός τα παραπούλια, τώρα πρέπει να σηκωθεί. Πετάει τα σκεπάσματα, ψάχνει για τις παντόφλες με τα πόδια στο πάτωμα. Φοράει τη ρόμπα πάνω από τις πυτζάμες και προχωρεί προς την κουζίνα. Σκοτάδι παντού, σκοτάδι και ησυχία...

Ξαφνικά, συνέρχεται... Τα ίδια σχεδόν κάθε μέρα τρία χρόνια τώρα. Ακόμα δεν έχει αποδεχτεί την πικρή πραγματικότητα. Ίσως γιατί τον βαραίνουν και τον ίδιο τα χρόνια, και τα νιώθει τόσα πολλά, νισάφι πια. Ακόμα ζει στο χθες το μακρινό... Πόσο πρέπει να τον πονάει το σήμερα, πόση μεταμέλεια μέσα του για όλα τα χρόνια που άφησε να περάσουν στη σιωπή χωρίς να της μιλάει... Γιατί να μην μπορέσει να νικήσει τον εγωισμό και τη δειλία του όσο ήταν ακόμα καιρός, αφού την αγαπούσε πολύ. Τώρα παραδέχεται πως κι εκείνη ίσως τον αγαπούσε. Πώς τα κατάφεραν λοιπόν;

Και τώρα, τι κάνει τώρα; Πώς θα αντέξει αυτό το βάρος, αυτή την ανυπόφορη απομόνωση και μοναξιά μέχρι να τον λυπηθεί ο Θεός και να τον πάρει; Κάθεται στον καναπέ με το κεφάλι στα χέρια, τι να κάνει, πώς να αντέξει;  Όχι, όχι δεν μπορεί να συνεχίσει έτσι, κάτι πρέπει ν' αλλάξει. Σε λίγο τινάζει το κεφάλι, σηκώνεται πάνω, τις αποφάσεις του τις πήρε. Όταν ο Μωάμεθ δεν πάει στο βουνό, πάει το βουνό στο Μωάμεθ, ας τον ξέχασε ο Ύψιστος, αυτός ξέρει πια τι θα κάνει. Θα πάει να την δει σήμερα, θα της ζητήσει γονατιστός συγνώμην. Εκείνος, μόνο εκείνος φταίει για όλα. Θα φιλήσει τρυφερά τα μάτια της που τόσο αγάπησε, θα χαϊδέψει τα ωραία της ολόασπρα μαλλιά, θα την σφίξει στην αγκαλιά του για τελευταία φορά και μετά, μετά θα λιποτακτήσει από τη ζωή... Οι αίτιοι πρέπει να τιμωρούνται. Εκείνη θα τον κοιτάζει αδιάφορα, μα ποιός ξέρει; Μπορεί να νιώσει τη στοργή του, την αγάπη του. Μπορεί κάτι να καταλάβει από αυτά που θα της πει, μπορεί να γαληνέψει η ταλαιπωρημένη ψυχή της τώρα που θα επέλθει επιτέλους η κάθαρση.

Το πρώτο μίνι εγκεφαλικό, που το πήρε αψήφιστα, το έπαθε -ή τουλάχιστον έτσι πίστευε εκείνος- τότε που δεν της μιλούσε για μήνες κι εκείνη, απλά τον κοίταζε χωρίς να διαμαρτύρεται... Συνέχισε να τον φροντίζει, να μαγειρεύει, να κάνει όλες τις δουλειές του σπιτιού, κι εκείνος, της έκανε τη χάρη να τα δέχεται όλα αυτά αμίλητος και υπεροπτικός. Όχι, δεν ήταν εκείνη αγέρωχη και σκληρή. Η απαίσια συμπεριφορά του την ανάγκαζε να φέρνεται έτσι, ιδιαίτερα όταν την χτυπούσε, όταν εκείνη αγανακτισμένη του φώναζε κι όταν τολμούσε να τον βρίσει, όπως τότε που τον σιχτίρισε, εκείνος γινόταν θηρίο ανήμερο. Την είχε χτυπήσει πάμπολλες φορές κι εκείνη δεν μιλούσε, ούτε που έκλαιγε. Αποσυρόταν σε μια γωνιά, μόνη, χωρίς μιλιά...

Ω, ναι, κάπου εκεί πρέπει νάπαθε το πρώτο επεισόδιο, ήταν ίσως καταφύγιο, να ξεχάσει, να μη θυμάται, να μη γνωρίζει πια... Και μετά, ήλθε το μεγάλο εγκεφαλικό, μετά από έναν καυγά που της έκανε, μεγάλο καυγά, τσι για το τίποτα, χωρίς εκείνη να φταίει. Τώρα πια το γνωρίζει πως εκείνη ήταν αθώα. Έφταιγε το πιοτό. Έπινε πολύ, ιδιαίτερα τα πρώτα χρόνια, όχι μόνο γιατί του άρεσε, αλλά επί πλέον γιατί έτσι έπαιρνε θάρρος και νόμιζε πως ήταν κάποιος, τότε την έβριζε και τη χτυπούσε περισσότερο από ό,τι όταν ήταν νηφάλιος, και μετά, έτσι κλαμμένη και ταπεινωμένη που ήταν, την έπαιρνε στην αγκαλιά του, τη γέμιζε φιλιά και χάδια, της έλεγε τα πιο τρελά ερωτόλογα, εκείνη δεν μιλούσε, έκλαιγε μόνο σιωπηλά, υπομένοντας κι αυτήν την ταπείνωση μέχρι να ξεφύγει από τα χέρια του...

Τι άθλιος που ήταν... Πώς μπόρεσε να φέρνεται τόσο βάναυσα στη μόνη γυναίκα που αγάπησε; Πέρασαν πολλές από τη ζωή του πριν από αυτήν και με αυτήν, όλες τον έβλεπαν σαν θεό και τον έκαναν να νιώθει μοναδικός, μα εκείνος μόνο εκείνη θεωρούσε μοναδική, μολονότι δεν της τό 'δειξε ποτέ. Γιατί αυτή δεν μπόρεσε ποτέ να τον δει έτσι όπως οι άλλες; Αναρωτιέται αν αυτό ήταν η αιτία για όλα. Γιατί μόνο τώρα, που είναι τόσο αργά, να βλέπει καθαρά τα πράγματα και να μην μπορέσει να τα δει όσο ήταν ακόμα καιρός για να επανορθώσει;

Μα όχι, δεν είναι πολύ αργά!... Χθες ακόμα ο γιατρός τού είπε ότι μπορεί να μη γνωρίζει, να μην μιλάει, να μη θυμάται, αλλά νιώθει, ο συναισθηματικός της κόσμος είναι ακόμα ζωντανός, τα αισθήματα δεν πεθαίνουν. Παραμένει αμετάκλητος στην απόφασή του. Σήμερα τελειώνουν όλα! Πρώτα θα πάει να της μιλήσει, κι ας μην γνωρίζει, ας μην καταλαβαίνει, γνωρίζει εκείνος, καταλαβαίνει εκείνος, θα της ζητήσει να τον συγχωρήσει και θ' αλαφρώσει η ψυχή του μ' αυτό. Μετά θα την αποχαιρετήσει τρυφερά και θα φύγει... Στο γκαράζ μέσα, έχει σκαμνί και σχοινί, θα κάνει τη θηλειά, μια απόφαση είναι. Όλα θα τελειώσουν στο άψε-σβήσε...

Το κουδούνισμα του τηλεφώνου τον αποσπά από τις σκέψεις του. Ήταν από το Γηριατρείο... Εκείνη, του είπαν, έσβησε σήμερα το πρωί με το ξημέρωμα της καινούριας μέρας, την ώρα που εκείνος είχε την ψευδαίσθηση πως τού μύρισε ο καφές που έφτιαχνε...

[Εικόνα: CRISIS. Έργο του Sir Frank Bernard Dicksee (γεν. Λονδίνο, 27 Νοεμβρίου 1853 – 17 Οκτωβρίου 1928)]

Διονυσίας Μούσουρα-Τσουκαλά, Η ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ

[Διάλεξη, που δόθηκε στην Αίθουσα του Παναρκαδικού Συνδέσμου, Μελβούρνη - 6 Σεπτεμβρίου 2009. Από εκεί και οι φωτογραφίες.]

Η ξενιτιά κι ο χωρισμός η πίκρα η αγάπη
Τα τέσσερα ζυγίστηκαν να δουν το ποιο βαραίνει.
Της ξενιτιάς βαρύτερο ν’ πό όλα τα γκιντέρια.
Χωρίζουν μάνες και παιδιά κι η γης ανατρομάζει
Χωρίζουν αδέλφια καρδιακά και δέντρα ξεριζώνουν
Χωρίζουνε τ' αντρόγυνα τα πολυαγαπημένα.
Στον τόπο που χωρίζουνε χορτάρι δεν φυτρώνει...

Το δημοτικό τραγούδι είναι η αυθεντικότερη και γνησιότερη έκφραση των αισθημάτων του λαού, ό,τι πιο ευγενικό και πιο ανθρώπινο.
Μια έκφραση αυτών των αισθημάτων για την ξενιτιά και πώς την έβλεπαν κι ερμήνευαν οι άνθρωποι, αποτελεί το πάρα πάνω δημοτικό τραγούδι. Γιατί η πλειοψηφία των Ελλήνων , δεν μιλούσε για Μετανάστευση, μιλούσε και μιλάει για ξενιτιά, λέξη η ξενιτιά, όπου κατά πάσα πιθανότητα δεν υπάρχει σε άλλη γλώσσα.
Έτσι λοιπόν, ας αφήσουμε, προς το παρόν, το συναίσθημα της ξενιτιάς, και ας ασχοληθούμε με τη Μετανάστευση.
Είναι γεγονός, ότι στα περιορισμένα χρονικά όρια μιας ομιλίας, δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν όλες οι πτυχές ενός τόσο πολύπλοκου και τεράστιου θέματος, όπως η μετανάστευση, επιχειρείται μόνο μια μικρή προσέγγιση η οποία, ίσως, κεντρίσει το ενδιαφέρον μερικών για αναζήτηση περαιτέρω πληροφοριών. Έτσι, θα γίνει αναφορά, έστω και μερικώς, στα πιο βασικά, κυρίως στις δύο χώρες που μας αφορούν άμεσα, Ελλάδα και Αυστραλία.
Ο όρος «Μετανάστευση», σύμφωνα με τις Κοινωνικές Επιστήμες αλλά και το Διεθνές Δίκαιο, αναφέρεται στη γεωγραφική μετακίνηση ανθρώπων είτε μεμονωμένα, είτε κατά ομάδες.
Πολλές και ποικίλες οι μορφές της μετανάστευσης.
Κυριότερες μορφές είναι η εσωτερική μετανάστευση, δηλαδή στην ίδια χώρα που ζει το άτομο, η εξωτερική σε άλλη χώρα, η εκούσια ή εθελοντική μετανάστευση, η ακούσια, δηλαδή οι πρόσφυγες, η νόμιμη και η παράνομη δηλαδή, οι λαθρομετανάστες.
Είναι ακόμα, η προσωρινή, η μόνιμη μετανάστευση, η ηπειρωτική δηλαδή μετάβαση σε άλλη χώρα αλλά στην ίδια ήπειρο καθώς και η υπερπόντια, όπως μετανάστευση στην Αυστραλία ή Αμερική.
Σε αυτή την τελευταία κατηγορία, ανήκουμε όλοι εμείς που ήλθαμε στην Αυστραλία.
Ποικίλοι και οι λόγοι για τη μετανάστευση και κατά κάποιον τρόπο καθορίζονται από τις εκάστοτε συνθήκες που επικρατούν τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή στο χώρο και το περιβάλλον που μένει το άτομο ή η ομάδα.
Οι πρώτοι άνθρωποι, μετανάστευαν σε γειτονικούς τόπους για εξεύρεση τροφής, για λόγους ασφαλείας ή για κλιματολογικούς λόγους. Άλλοι άλλαζαν γεωγραφική περιοχή είτε προσωρινά είτε μόνιμα για εξεύρεση εργασίας.
Κατά την ιστορική εποχή παρουσιάστηκε και γενικεύτηκε μια άλλη μορφή μετανάστευσης με τον αποικισμό. Μεγάλες ομάδες ανθρώπων πήγαιναν από τόπο σε τόπο με σκοπό να επιβληθούν και κυριεύσουν καινούριες χώρες και να δημιουργήσουν αποικίες.
Καθοριστικό ρόλο στην πορεία της ανθρώπινης κοινωνίας έπαιξε η μετανάστευση Ευρωπαίων προς την Αμερική, Αφρική και Ασία όταν ανακαλύφθηκαν αυτές οι ήπειροι και ο φυσικός πλούτος που διέθεταν.
Οι οικονομικοί λόγοι και η ανεργία, ήταν από τους πιο σοβαρούς λόγους που έσπρωξαν χιλιάδες ανθρώπους στη μετανάστευση, ιδιαίτερα μετά από τον Α΄ και Β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Οι πολιτικοί λόγοι, ήταν άλλη αιτία μετανάστευσης.
Η Ελληνική Εξωτερική μετανάστευση, θα μπορούσε να χωριστεί στις εξής χαρακτηριστικές περιόδους:
Πριν από το 1900, η μετανάστευση ήταν κυρίως σε Μεσογειακές χώρες, την Αίγυπτο και αλλού.
1900-1921, έχουμε οικονομικούς μετανάστες που κινούνται κυρίως για τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.
1945-1950, παρατηρείται η υποχρεωτική μετανάστευση 1.000.000 Ελλήνων για πολιτικούς λόγους σε χώρες του Ανατολικού μπλοκ, σαν αποτέλεσμα του εμφυλίου πολέμου, ενώ το ίδιο διάστημα φεύγουν πολλοί και για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
1950-1960, υπάρχει πολύ μεγάλο ρεύμα μεταναστών με κύριο λόγο την ανεργία, όπου μεταβαίνουν σε Αμερική και Αυστραλία, καθώς και Ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως, Βέλγιο και Δυτική Γερμανία.
Υπολογίζεται ότι αυτή τη δεκαετία, μετανάστευσαν συνολικά, 312.000 Έλληνες από τους οποίους οι 185.000, εκτός Ευρώπης.
1961-1973, αναχωρούν από Ελλάδα κυρίως για Δ. Γερμανία, Σουηδία, Βέλγιο και Αυστραλία, 965.000 άτομα.
Από το 1974 και μετά, παρατηρείται σταδιακή κάμψη της μετανάστευσης, ενώ παράλληλα αυξάνεται ο αριθμός αυτών που επαναπατρίζονται. Το ίδιο διάστημα, όμως, έχουμε τους αδελφούς Κύπριους που καταφθάνουν εδώ πρόσφυγες μετά το πραξικόπημα και την εισβολή στην Κύπρο.
Από πρόσφατα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Απόδημου Ελληνισμού, προκύπτει ότι οι Έλληνες του Εξωτερικού και στις 5 Ηπείρους, ανέρχονται περίπου στα 5.600.000 από αυτούς, 3.400.000 διαμένουν στην Αμερική, 1.280.000 στην Ευρώπη, 710.000, (κατά πολλούς ο αριθμός αυτός είναι αμφισβητήσιμος, έτσι τον αναφέρω με κάθε επιφύλαξη), στην Ωκεανία, 140.000 στην Αφρική και 70.000 στην Ασία.
Από την απογραφή πληθυσμού του 2004 στην Αυστραλία, απορρέουν τα εξής στοιχεία:
Συνολικός αριθμός ατόμων που έχουν δηλώσει Έλληνες: 520.000, δηλαδή, το 2.7% του πληθυσμού της Χώρας.
Τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα, Σίδνεϊ και Μελβούρνη, συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος, συγκεκριμένα, στο Σίδνεϊ μένουν γύρω στις 221.000 Έλληνες και στη Μελβούρνη, περίπου 231.000. Όμως, οι αριθμοί αυτοί είναι σχετικοί, κανένας δεν μπορεί να πει με απόλυτη ακρίβεια πόσοι ακριβώς είναι, αφού σε αυτούς τους αριθμούς δεν συμπεριλαμβάνονται οι Ελληνοαυστραλοί δεύτερης και τρίτης γενιάς.
Σύμφωνα με την προφορική παράδοση, ο πρώτος Έλληνας που έφτασε στην Αυστραλία ήταν κάποιος Δαμιανός Γκίκας, το 1802.
Αν αληθεύουν οι ισχυρισμοί δημοσιεύματος μιας επαρχιακής εφημερίδας, της Gold Coast Bulletin, ο πρώτος Έλληνας που ήλθε στην Αυστραλία ήταν κάποιος ναυτικός, ονόματι Γιώργος Παπάς, ο οποίος εγκατέλειψε το καράβι, παντρεύτηκε μια Ιθαγενή και εγκαταστάθηκε στο Σίδνεϊ.
Οι επίσημες ιστορικές πηγές, όμως, αναφέρουν ότι οι πρώτοι Έλληνες που έφτασαν εδώ ήταν 7 νεαροί Υδραίοι καπεταναίοι που καταδικάστηκαν από την Αγγλική Δικαιοσύνη για πειρατεία στη Μάλτα κι από εκεί στάλθηκαν υπόδικοι στην Αυστραλία το 1829, οι 5 επαναπατρίστηκαν, όμως, το 1936.
Ο πρώτος ελεύθερος Έλληνας που φτάνει στην Αυστραλία, συγκεκριμένα στο Σίδνεϊ, το 1838 είναι κάποιος ονομαζόμενος Τζων Πήτερς, ενώ η πρώτη Ελληνίδα είναι η Αικατερίνη Πλέσσα που έφτασε στην Αυστραλία το 1853.
Φυσικά δεν έλειψαν και οι Έλληνες χρυσοθήρες την εποχή που η «χρυσομανία» είχε κυριεύσει την Αυστραλία, αυτό αναφέρεται και στη Έκθεση Χρυσοθήρων του 1859, ότι ανάμεσα στους χρυσοθήρες της εποχής, βρίσκονταν και αρκετοί Έλληνες,
Η μαζική αλυσιδωτή μετανάστευση, όμως, έλαβε χώρα στις δεκαετίες του 50 και 60, όπου χιλιάδες νέοι και νέες κατέφθαναν συνεχώς στην Αυστραλία, είτε κατόπιν πρόσκλησης συγγενών, είτε μέσω της ΔΕΜΕ., Διακυβερνητικής Επιτροπής Μετανάστευσης εξ Ευρώπης. Βέβαια, επιβάλλεται να γίνει μνεία και στις εκατοντάδες κοριτσιών, τις νύφες των καραβιών όπως ονομάστηκαν, που ήλθαν εδώ για να παντρευτούν, στην πλειοψηφία τους, ανθρώπους που τους ήταν παντελώς άγνωστοι και είχαν γνωρίσει μόνο από φωτογραφία.
Με την άφιξη των μεταναστών στην καινούρια χώρα, δημιουργούνται πολλά προβλήματα. Ο Πανεπιστημιακός καθηγητής Ψυχίατρος του Νοσοκομείου St Vincent’s, Edmond Chiu, αναφέρει ότι από πολυετείς, μελέτες του Τμήματος Ψυχιατρικής Υγείας Βικτόριας προκύπτει ότι μέχρι να φτάσει στην καινούρια χώρα ο μετανάστης, έχει ήδη κάποια ψυχολογική πάθηση. Παραλλήλιζε τους μετανάστες με τα φυτά, λέγοντας, ότι αν μεταφυτεύσεις ένα λουλούδι ή φυτό, παρά τις φροντίδες που θα του προσφέρεις, καθόλου απίθανο να μην επιβιώσει ή να αγωνιστεί πολύ για επιβίωση, αν λοιπόν το άψυχο δυσκολεύεται τόσο στη προσαρμογή στον ξένο χώρο, πόσο μάλλον ο άνθρωπος. Είναι ο χωρισμός από αγαπημένους και τον τόπο που έζησε μέχρι τότε, ενοχές για αυτούς που αφήνει πίσω, συνήθως γονείς, ο φόβος και η αβεβαιότητα για το άγνωστο, η ανασφάλεια για το τι μέλει γενέσθαι, ακόμα, οι δικές του προσδοκίες αλλά και οι προσδοκίες των άλλων, για να πλουτίσει γρήγορα και να επιστρέψει στην πατρίδα.
Βέβαια, η πραγματικότητα που αντιμετωπίζει φτάνοντας είναι πολύ διαφορετική.
Προκύπτουν άμεσες ανάγκες, οι κυριότερες, δουλειάς, στέγης.
Πολλοί από τους πρώτους Έλληνες που έφτασαν στην Αυστραλία πήγαν σε διάφορους καταυλισμούς, πιο γνωστός αυτός της Bonegilla. Το θέμα με τις νύφες των καραβιών καθώς και αυτό της Μπονεγκίλα, αποτελούν ενδιαφέρον θέμα για χωριστή διάλεξη το καθένα. Συνοπτικά για την Μπονεγκίλα, θα αναφερθεί ότι ήταν ο μεγαλύτερος και μακροβιότερος Καταυλισμός Μεταναστών ή Κέντρο Υποδοχής Μεταναστών όπως είχε ονομαστεί.
Από το 1947 που δέχτηκε τους πρώτους μετανάστες μέχρι το 1971 που έκλεισε οριστικά τις πόρτες του, πέρασαν από εκεί 320.000 νέοι μετανάστες προερχόμενοι από 30 διαφορετικές χώρες.
Ο Γιώργος Ζάγκαλης, στο πρόσφατο βιβλίο του: Migrant Workers and Ethnic Communities, στο κεφάλαιο 8 με τίτλο Μπονεγκίλα, σελίδα 277, αναφέρει ότι από τις αρχές της δεκαετίας του 50 μέχρι το 1971 όπου έκλεισε, πέρασαν από την Μπονεγκίλα τουλάχιστον 35.000 Έλληνες νεοφερμένοι μετανάστες.
Εκτός όλων των άλλων προβλημάτων προσαρμογής στον ξένο τόπο, οι μετανάστες είχαν να αντιμετωπίσουν και τη μάστιγα του ρατσισμού. Την ξενοφοβία, την καταφρόνια, που πολλές φορές απορρέουν από υπεροψία ή φόβο. Τις διακρίσεις στο χώρο εργασίας, μα και έξω στην κοινωνία.
Πολλά από τα παιδιά των μεταναστών βίωσαν ρατσισμό και διακρίσεις στα Σχολεία που φοιτούσαν.
Πλείστες όσες φορές αυτός ο ρατσισμός που τον γεύτηκαν κατά κόρο τις πρώτες δεκαετίες οι μετανάστες της Αυστραλίας, και όχι μόνο, οδηγούσε σε βίαια επεισόδια και στον κατατρεγμό των νεοφερμένων. Σίγουρα οι περισσότεροι από τους πρώτους μετανάστες είχαν την ευκαιρία να γευτούν επανειλημμένως τις εις βάρος τους διακρίσεις που απέρρεαν από ρατσισμό, καθώς και να ακούσουν να τους αποκαλούν ταπεινωτικά wogs.
Τα πράγματα άρχισαν να καλυτερεύουν κάπως ως προς το ρατσισμό, το 1975 όταν ο τότε Πρωθυπουργός Αυστραλίας, Gough Whitlam, ψήφισε το Νόμο Κατά του Ρατσισμού.
Σήμερα πολλοί από τους παλιούς μετανάστες, συμπεριφέρονται ρατσιστικά στις καινούριες ομάδες μεταναστών, χωρίς να το παραδέχονται, ξεχνώντας ότι έτσι συμπεριφέρονταν στην πλειοψηφία τους οι Αυστραλοί και στους ίδιους όταν πρωτοήλθαν εδώ.
Στην Ελλάδα, δεν είναι καλύτερα τα πράγματα σε αυτόν τον τομέα. Σήμερα ζουν και εργάζονται εκεί μεγάλος αριθμός μεταναστών που καμιά επίσημη Υπηρεσία δεν μπορεί να βεβαιώσει τον ακριβή αριθμό τους. Το 2004 ο αριθμός αυτός υπολογίζεται γύρω στο ένα εκατομμύριο δεκαπέντε χιλιάδες άτομα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται και γύρω στους 190.000 οι οποίοι δεν είναι επίσημα καταχωρημένοι ως μετανάστες.
Βέβαια, ουδείς γνωρίζει πόσοι είναι οι λαθρομετανάστες, ενδεικτικά μόνο, η Αθηναϊκή εφημερίδα Καθημερινή, στις 10/5/09, αναφέρει σε άρθρο της, ότι μόνο την προηγούμενη χρονιά, συνελήφθησαν 146.337 λαθρομετανάστες που μπήκαν παράνομα στη χώρα διά ξηράς ή θαλάσσης. Την ίδια περίοδο, συνελήφθησαν 2.211 άτομα Ελληνικής, τουρκικής, αλβανικής και βουλγαρικής υπηκοότητας οι οποίοι έναντι μεγάλων χρηματικών ποσών επιχείρησαν την παράνομη μεταφορά στην Ελλάδα απελπισμένων ανθρώπων.
Δουλέμποροι, όπου πολλές φορές, μεταξύ άλλων, με ψευδείς υποσχέσεις διακινούν μεγάλο αριθμό ανήλικων παιδιών και ανύποπτων γυναικών που χρησιμοποιώντας βάρβαρη μεταχείριση και κάθε είδους βία, τους εξαναγκάζουν και προωθούν στη πορνεία.
Ασφαλώς και στην Αυστραλία το πρόβλημα των λαθρομεταναστών και προσφύγων που ζητούν άσυλο εδώ, είναι τεράστιο. Πολύ συχνά ακούμε στις ειδήσεις για τα σαπιοκάραβα που μεταφέρουν δυστυχισμένους ανθρώπους, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, που στην απόγνωση τους και γνωρίζοντας ότι οι πιθανότητες να βγουν ζωντανοί στην Αυστραλία είναι πολύ μικρές, μπαίνουν στους θαλασσοπνίχτες. Μα και αυτοί που καταφέρνουν να φτάσουν εδώ μισοπεθαμένοι από τις άθλιες συνθήκες και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν στο ταξίδι, τις περισσότερες φορές δεν τυγχάνουν ανθρώπινης μεταχείρισης από τις Αρχές. Ποιος μπορεί να λησμονήσει το σκάνδαλο με τα παιδιά που δήθεν οι γονείς τους τα πέταξαν στη θάλασσα για να εκβιάσουν την τότε Κυβέρνηση του Τζων Χάουαρντ να τους δεχτεί στην Αυστραλία;
Το έτος 2007-2008, οι Αυστραλιανές αρχές χορήγησαν 13.004 άδειες παραμονής σε πρόσφυγες και σε αυτούς που ζητούσαν άσυλο, ο αριθμός αυτός, λένε οι Αρχές, αποφασίστηκε να αυξηθεί για το έτος 2008-2009 σε 13.500. Συγκριτικά πολύ μικρός αριθμός αν σκεφτούμε πως η Αυστραλία είναι μεγάλη χώρα με φυσικό πλούτο και θα μπορούσε να δεχτεί και να περιθάλψει περισσότερους κατατρεγμένους που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα εξ αιτίας, κυρίως, πολέμων και άλλων καταστροφών.

Η μετανάστευση έχει επιπτώσεις τόσο στη χώρα υποδοχής, όσο και στη χώρα αποστολής.
Είναι, ηλίου φαεινότερο, ότι η Αυστραλία ωφελήθηκε οικονομικά τα μέγιστα από τη μετανάστευση, αφού ξαφνικά πλήθυναν τα φτηνά, εργατικά χέρια και αυξήθηκε η παραγωγή τόσο στο βιομηχανικό όσο και τον εμπορικό τομέα. Οι μετανάστες ήταν εκείνοι που έκαναν τις πιο βαριές και ανθυγιεινές δουλειές, λόγω έλλειψης προσόντων και γνώσης της γλώσσας, αφού τέτοιους ανειδίκευτους εργάτες ζητούσε κυρίως.
Όμως, δεν ήταν μόνο η βιομηχανία και το εμπόριο που ωφελήθηκε. Ας μην ξεχνάμε πως η Αυστραλία για πάνω από 100 χρόνια, μετά την εισβολή των λευκών, που ήλθαν να...εκπολιτίσουν τους ντόπιους, έζησε απομονωμένη από τον υπόλοιπο κόσμο, ας θυμηθούμε επίσης, ποιοι και τι ήταν αυτοί οι πρώτοι λευκοί.
Με τη μετανάστευση επηρεάστηκε τόσο η δομική εμφάνιση της Αυστραλίας, όσο και η νοοτροπία και κοινωνικές δομές διότι κάθε άτομο και ομάδα μεταναστών, μετέφερε ήθη και έθιμα, απόψεις για κοινωνικά θέματα, όπως θρησκεία, παιδεία, ηθική. Ας μην παραβλέπεται και η επιρροή των μεταναστών στις γαστρονομικές συνήθειες των Αυστραλών, τώρα πια, το να βρομοκοπάει κάποιος από σκορδοκρέμμυδα, είναι πολύ... trendy.
Επιπτώσεις, όμως, έχει η μετανάστευση και στη χώρα αποστολής, την Ελλάδα, μια και μιλάμε για τις δικές μας χώρες. Μειώθηκε η ανεργία και ενισχύθηκε η οικονομία με τα εμβάσματα των μεταναστών, αυτή είναι θετική επίπτωση, μολαταύτα, η αναχώρηση των νέων, γιατί στην πλειοψηφία νέοι ήταν αυτοί που έφυγαν, αποδυνάμωσε το εργατικό δυναμικό της Ελλάδας και συντέλεσε στη μείωση του ποσοστού γεννήσεων και γάμων με αποτέλεσμα να ερημώσουν πολλές περιοχές και να αυξάνεται το ποσοστό γήρανσης της χώρας.
Όμως, τις μεγαλύτερες επιπτώσεις, τις υφίσταται ο ίδιος ο μετανάστης, το άτομο, ο άνθρωπος.
Είπαμε νωρίτερα, ότι, ο μετανάστης έχει ήδη κάποιας μορφής ψυχολογικό πρόβλημα φτάνοντας στη χώρα υποδοχής. Συνοπτικά, ας αναφερθούμε στο ότι οι περισσότεροι μετανάστες αντιμετώπισαν πολλά προβλήματα ιδίως τα πρώτα χρόνια από την άφιξη τους, δούλεψαν πολύ σκληρά, υποβλήθηκαν σε στερήσεις και θυσίες για να επιβιώσουν στον ξένο τόπο, οι περισσότεροι χωρίς γνώσεις, χωρίς εφόδια και να διασφαλίσουν πως τα παιδιά τους θα είχαν καλύτερη μοίρα από αυτούς.
Η παροικία μας, αναπόφευκτα γερνάει χωρίς μεγάλη μέριμνα από το κράτος και πολλές φορές, χωρίς μέριμνα και από τα ίδια τα παιδιά.
Επιβάλλεται, όμως, να αναφερθούν και οι δικαιολογημένες πικρίες που οι περισσότεροι κουβαλούν μέσα τους για την αδιαφορία και έλλειψη ενδιαφέροντος της γενέτειρας απέναντι τους. Στην Ελλάδα, δεν υπάρχει Υπουργείο Αποδήμων για τα 5.600.000 Έλληνες που ζουν διασκορπισμένοι στις 5 Ηπείρους, όπως υπάρχει σε άλλα κράτη. Το 2004, η Ελληνική κυβέρνηση υποσχέθηκε στους Έλληνες Βουλευτές Ξένων Κρατών την επανίδρυση του Υφυπουργείου Απόδημου Ελληνισμού, που θα αντικαθιστούσε τη Γενική Γραμματεία Απόδημου Ελληνισμού, υπόσχεση, όμως, που δεν υλοποιήθηκε.
Στην Ελληνική Εκπαίδευση ο Απόδημος Ελληνισμός βρισκόταν πάντα στο περιθώριο, ακόμα και σήμερα, στα Αναγνωστικά από την Α΄ Δημοτικού ως και την Γ΄ Λυκείου δεν υπάρχει κείμενο που να αναφέρεται στους αποδήμους, σε αντίθεση με τον Απόδημο Ελληνισμό όπου στην πλειοψηφία του ενδιαφέρεται και ενημερώνεται άμεσα και έμμεσα για το κάθε τι που αφορά τη γενέτειρα.
Το ΣΑΕ, Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού, δεν είναι γνωστό στους περισσότερους Έλληνες, ούτε καν στη Θεσσαλονίκη που εδρεύει.
Είναι, όμως, και η αδιάφορη αντιμετώπιση που βίωσαν πολλοί από τους δικούς τους όταν πήγαν έστω και για διακοπές πίσω στην πατρίδα... ουαί κι αλίμονο σε κείνους που έστω και για συναισθηματικούς λόγους, τόλμησαν να διεκδικήσουν μια πιθαμή γης από την πατρική περιουσία.
Είναι η διάκριση που ακούν και βλέπουν, είναι η γιαγιά που σε συζητήσεις για τα εγγόνια λέει στον... μετανάστη γιο/κόρη, τα δικά μας εδώ... λες και τα παιδιά του ξενιτεμένου γιου ή της κόρης δεν είναι δικά της, δεν είναι εγγόνια της...
Είναι ο συμπάροικος ταξιτζής, που έφυγε αμούστακο παιδί από την Ελλάδα, και 18 χρόνια αργότερα, αφήνοντας ταξί και σπίτι χρεωμένα, πήγε στην Ελλάδα να δει τους γονείς του και να τους γνωρίσει τη γυναίκα και τα παιδιά του. Λίγο αφού έφτασαν στο σπίτι, άκουσε τη μάνα του να λέει στη φίλη της που τηλεφώνησε, πως δεν θα μπορέσει να τη δει σήμερα γιατί έχει...επισκέψεις!!!! ο γιος της, η νύφη της και τα εγγόνια της που ταξίδεψαν χιλιάδες μίλια για να πάνε να τη δουν και που ξόδεψαν χιλιάδες δολάρια που δεν τους περίσσευαν, ήταν επισκέπτες για κείνην...ίσον ξένοι...
Αυτές αγαπητοί φίλοι και φίλες, είναι λίγες μόνο από τις επιπτώσεις της μετανάστευσης στον μετανάστη, δυστυχώς τα χρονικά περιθώρια δεν επιτρέπουν να επεκταθούμε περισσότερο, μολονότι είμαι σίγουρη, ότι οι περισσότεροι που βρισκόμαστε σήμερα εδώ μέσα, έχουμε βιώσει παρόμοιες καταστάσεις, για αυτό,
Σας αφήνω με μικρά αποσπάσματα, από το πολύ γνωστό δημοτικό τραγούδι «Του Νεκρού αδελφού», που δείχνει τον πόνο που πολλοί από εμάς και τους γονείς μας νιώσαμε όταν ήλθε το αναπόφευκτο για τον πατέρα, τη μάνα, κι εμείς πολύ μακριά..

Μάνα με τους εννιά σου γιους και με τη μια σου κόρη
Την κόρη την μονάκριβη την πολυαγαπημένη
...................................
Προξενητάδες ήλθανε από τη Βαβυλώνα

να πάρουνε την Αρετή πολύ μακριά στα ξένα
....................................
«μάνα μου κι ας τη δώσουμε την Αρετή στα ξένα»
Φρόνιμος είσαι Κωνσταντή μ΄άσκημα απολογήθης
Κι α μόρτει γιε μου θάνατος κι α μόρτει γιε μου αρρώστια
Κι αν τύχει πίκρα ή χαρά ποιος πάει να μου τη φέρει;

Γνωστή η συνέχεια του τραγουδιού, όπου ψυχορραγεί η μάνα και ζητά από τον πεθαμένο Κωνσταντή να τιμήσει τον όρκο που της έδωσε, όταν χτυπάει την πόρτα η Αρετή, η μάνα λέει:
.......................................
Αν είσαι φίλος διάβαινε κι αν είσαι εχτρός μου φύγε
Κι αν είσαι ο Πικροχάροντας άλλα παιδιά δεν έχω
Κι η δόλια η Αρετούσα μου λείπει μακριά στα ξένα...

Διαπιστώνουμε πως ακόμα και στη στερνή της ώρα η μάνα, το ξενιτεμένο της παιδί ζητάει.
Για πολλούς από μας, όμως, δεν ήλθε ο Κωνσταντής, κάνοντας,

Το σύγνεφο άλογο και τ΄ άστρο χαλινάρι
Και το φεγγάρι συντροφιά στη μάνα να μας πάει...

Σάς ευχαριστώ πολύ που με ακούσατε.