Γιώργου Λέκκα: ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ (νέο ποίημα)

Εγωιστής καθώς είμαι

πάω ν’ αποφύγω μια πτώση

και πέφτω σε άλλη χειρότερη.

Τουλάχιστον στις μέρες σου

σε πρόδιδε ένας στους δώδεκα,

αμφίβολο αν σήμερα

ο ένας στους δώδεκα

σου μένει ακόμα πιστός.

Η Τρεις Φορές Λατρεία,

παρακαλώ καθάρισέ με οριστικά

την κόπρο του Αυγεία.

3.4.2020

[Ο Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Γεώργιος Λέκκας είναι κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Βελγίου.]

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΗΜΕΡΑ ΟΝΤΩΣ ΣΕΒΑΣΜΙΟΣ

ἤ, Διαβαίνοντας  τὸ σύνορο τῶν σαραντάχρονων ἐπετείων Ἱερατικῆς διακονίας

ΜΝΗΜΗ ΙΕΡΗ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΧΑΛΚΙΔΟΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ Α΄

Εἶναι, πράγματι, ἱερὴ ἡ ἀνάγκη νὰ θυμᾶσαι. Γιατὶ μέσω αὐτῆς τῆς Μνήμης τιμᾶς πρόσωπα, τιμᾶς ἐπετείους, ξαναγυρίζεις πάλι σὲ χλωρὲς στιγμὲς πασπαλισμένες κατάνυξη, φόβο Θεοῦ καὶ ποτισμένες μὲ δάκρυα. Δάκρυα συγκινήσεως, ἀλλὰ καὶ εὐγνωμοσύνης. Δάκρυα, ποὺ δροσίζουν ἀκόμα τὴν ψυχή, ὅταν ἀποκάμει καὶ ἀναζητᾶ νὰ ξαποστάσει σὲ τοῦτο τὸ σκαλὶ τοῦ Χρόνου,  ἀναθυμούμενη... Ναί, ἀναθυμούμενη ἐκείνη τὴ μέρα, τὴ σημαδιακὴ μέρα τῆς ἄλλης, τῆς προσωπικῆς Πεντηκοστῆς. Τῆς χειροτονία σου σὲ πρεσβύτερο.

Ἀνοχὴ Θεοῦ θεωρεῖς, λοιπόν, πὼς εἶναι αὐτὴ ἡ σαραντάχρονη διακονία σου, ὡς ἱερέα Του στὸ πανίερο Θυσιαστήριο, αὐτὴ ἡ ἐπέτειος ἡμέρα. Ἡ τριακοστὴ τοῦ Μηνὸς Μαρτιου, ὅπου τιμᾶται ἡ Μνήμη ἑνὸς κορυφαίου Ἁγίου: Τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου συγγραφέως τῆς Κλίμακος, τοῦ Σιναΐτου. Ἄσχετα, ἄν τότε ἦταν ἡ ἄλλη σου ἡ ἀγαπημένη γιορτή: Ἡ Κυριακὴ τῶν Βαΐων. Βλέπεις, ὁ Θεὸς ποὺ μᾶς καλεῖ νὰ Τόν διακονήσουμε διαλέγει πάντα μέρες φωτεινές, μέρες ποὺ διακρατοῦν περίσσιο νόημα καὶ σωτηριολογικό. Αὐτό, δηλαδή, ποὺ ἀναζητᾶ ὁ κάθε πιστός. Κι αὐτό,  ἐπειδὴ «σωτηρία ἡμῶν τῶν μελωδούντων Του» εἶναι μιά καὶ μόνη  λέξη «Λυτρωτά»!!!!

Καθώς, λοιπόν, ἀνηφορίζεις τὸ δυσκολοδιάβατο μονοπάτι τῆς πέμπτης δεκαετίας, γιατὶ τὰ χρόνια βάρυναν τὸ κορμί καὶ οἱ πρῶτες ἀντοχὲς ἄρχισαν νὰ ἐξατμίζονται, νοιώθεις πὼς πολλὰ ἀπὸ αὐτὰ ποὺ ἔκανες, ἕνα- ἕνα σὲ ἐγκαταλείπουν. Βλέπεις,  δὲ γράφτηκε τυχαῖα  «τὸ μέν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σάρξ ἀσθενής» (Μτθ, 26, 41), ἐπειδὴ εἶναι ἀσθενὴς κι ἡ καρδιά, ποὺ ἦταν μὲ ἐνθουσιασμὸ γεμάτη, καὶ τώρα  κι αὐτὴ φορτώθηκε μύριες ἔγνοιες, μὲ πρώτη καὶ κυριώτερη τὸ ποιὰ ἀπολογία θὰ δώσουμε στὸ φοβερό Του βήμα, ἀφοῦ -ἄς μὴ τὸ λησμονοῦμε- πὼς τὸ τέλος  ὅλο καὶ σιμώνει. Ναί, περνοῦν τὰ χρόνια, οἱ ἐμπειρίες μας πληθύνονται, οἱ ψυχωφελεῖς διδαχὲς γίνονται βιώματα ἱερά καὶ ἡ λειτουργική μας ζωὴ καὶ συμπεριφορὰ ἐνέχει περισσότερη συγκίνηση, ἱερότητα καὶ μεταφυσικὸ ρῖγος. Κι ὅσο παρέρχεται ὁ καιρὸς, τόσο καὶ πιὸ πολὺ συνειδητοποιεῖς ὅτι «μήτε πρὸς δόξαν ἀνθρωπίνην βλέπωμεν» (Μ. Βασίλειος), ἀλλὰ «νηφόντως ... μετὰ συντριμοῦ καὶ δακρύων προσπαθοῦμε νὰ προσφέρουμε τὴν σωσίκοσμον καὶ ἱερὰν θυσίαν» (ὄσιος Θεόγνωστος). Καὶ μήτε ποὺ σκέφτεσαι πιὰ  ἐκεῖνο τὸ «ὡσανά, εὐλογημένος ὁ ἐρχόμενος» (Ιω. 12, 13), ποὺ ἔζησες τὴν Κυριακὴ τῶν Βαΐων, κατὰ τὴν ὑποδοχή σου, κι ἀργότερα τὸ εἶδες νὰ ἀτονεῖ, νὰ μεταβάλλεται καὶ  νὰ μακραίνει. Γιατὶ μὲ τὰ χρόνια  ἀρχίζει νὰ τὸ παραμερίζει τὸ ἄλλο Κυριακὸ λόγιο ποὺ πραγματικὰ συντρίβει κάθε λίθο ποὺ φυλακίζει τὴν Ἀναστάσιμη χαρὰ καὶ εὐλογία:τό, «ἄφες αὐτοῖς...» (Λκ. 23, 34)

Πορεύεσαι κι ἐφέτος, λοιπόν, «αἵρων τὸν σταυρόν σου» καὶ γνωρίζοντας πολὺ καλά, πὼς σιμά σου βρίσκεται Ἐκεῖνος, ὁ παντοτινός Σίμων Κυρηναῖος μας.

Δευτέρα, 30 Μαρτίου 2020

π. κ. ν. κ.   

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΠΕΡΙ ΙΕΡΑΤΙΚΩΝ ΚΛΙΣΕΩΝ ΚΑΙ ΚΛΗΣΕΩΝ

Στοὺς συμπρεσβυτέρους μου Ἱερομονάχους καὶ Ἱερεῖς

Στ᾿ ἀλήθεια, δὲ γνωρίζω πόσοι θυμήθηκαν, μέσα σὲ τοῦτον τὸν ὀρυμαγδὸ καὶ ἀποσυντονισμό, ποὺ προκάλεσε ὁ νέος ἰὸς covid-19, πὼς ἡ ἑβδομαδα αὐτή, ἡ Τρίτη τῶν Νηστειῶν εἶναι ἀφιερωμένη, χρόνια τώρα, στὴν ἱερατικὴ κλήση καὶ κλίση. 

Μὲ λίγα λόγια, πόσοι ἀπὸ μᾶς τοὺς ἤδη διακονοῦντες ἱερεῖς, μποροῦν νὰ κατανοήσουν τὴν μεγαλη τιμὴ ποῦ μᾶς χαρίζει ἡ Ἐκκλησία σὲ ὧρες καὶ μὲρες πανίερες, ὅπως εἶναι αὐτὲς τῆς πανσέπτου Σταυροπροσκυνήσεως. Τιμὲς ποὺ μᾶς συγκινοῦν, καθὼς μᾶς θυμίζουν ὅτι ὅλοι ἐμεῖς, “οἱ τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ ἀράμενοι...” ἀκολουθήσαμεν Αὐτῷ, σὺν πᾶσι τοῖς Ἁγίοις Του -  ἄσχετα ἄν κάποιοι ἀπὸ μᾶς στὴν πορεία τους τὸ μετάνοιωσαν, ὅπως ὁ ἕνας τῶν Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, κι ἔκαμαν πίσω, δηλαδή, ἀθέτησαν τὴν ὑπόσχεσή τους, ἐξαπάτησαν τὸν ἴδιο τους τὸν ἑαυτό, χαλάλισαν τὶς δυνατότητες ποὺ εἶχαν γιὰ προσφορὰ καὶ διακονία στὰ ἐγωπαθῆ τους θελήματα, ἔτσι γιὰ νὰ περάσει τὸ δικό τους τὸ θέλημα. 

Καὶ μπορεῖ νὰ τὸ κατάφεραν, μπορεῖ νὰ παράτησαν τὸ πετραχήλι τους στὴν Ἁγία Τράπεζα, νὰ ἐξαφάνισαν τὰ ράσα καὶ τὰ ὑπόλοιπα ποὺ τοὺς θύμιζαν τὴν Ἱερωσύνη ποὺ ἔλαβαν, ὡστόσο ἕνα δὲν μπόρεσαν καὶ δὲν θὰ μπορέσουν νὰ καλύψουν ἤ νὰ ἐξαφανίσουν ποτέ: Τὴν ἱερατική τους συνέιδηση, ποὺ θὰ τοὺς ἀκολουθεῖ πάντα, ὅσα κι ἄν λάβουν μέτρα νὰ λησμονήσουν. Γιατὶ τὴν θεία ἐκείνη ὥρα ποὺ ἔλαβαν τὸ τῆς Ἱερωσύνης μέγα ὑπούργημα καὶ τὴ Χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἡ Ὁποία «ἀτελῆ τὰ θεραπεύει καὶ τὰ ἐλλείποντα ἀναπληροῖ» ἔπρεπε νὰ τὸ καταλάβουν ὅτι «Θεὸς οὐ μυκτηρίζεται». Εἶχαν τὸν χρόνο τους νὰ σκεφτοῦν νὰ ἀποφασίσουν, νὰ βροῦν τὸν δρόμο τους...

Γι᾿ αὐτὸ κάθε χρόνο ἡ Ἐκκλησία, στὴ μέση τῆς Μ. Σαρακοστῆς, στὸ λεγόμενο «Μεσοσαράκοστο» μᾶς ὑπενθυμίζει μὲ εὐδιάκριτο τρόπο, μαζί μὲ τὸν Σταυρὸ τοῦ Κυρίου μας ποὺ προσκυνοῦμε καὶ τὸν κάθε «ἐσταυρωμένο» κληρικό. Ὅπως δηλαδή βλέπουμε στὶς μεταβυζαντινὲς τοιχογραφίες τὸν «ἐσταυρωμένον μοναχόν», δὲν εἶναι διόλου ἄτοπο νὰ θεωρήσουμε καὶ νὰ πιστέψουμε, πὼς κι ἐσταυρωμένος κληρικός ὑπάρχει Ὅλων τῶν βαθμίδων τῆς Ἱερωσύνης  κι ὅλων τῶν ἡλικιῶν. Ἀρκεῖ ὁ ἴδιος νὰ τὸ πιστέψει αὐτό. Κι ὄχι μονάχα νὰ τὸ πιστέψει, ἀλλὰ καὶ νὰ τὸ ἀποδείξει σὲ ὅλο του τὸ ποίμνιο, παραφράζοντας κάπως τὸν Κυριακὸ λόγο «Φέρε τὸν δάκτυλόν σου ὧδε καὶ ἴδε τὰς χεῖράς μου, καὶ φέρε τὴν χεῖρά σου καὶ βάλε εἰς τὴν πλευράν μου, καὶ μὴ γίνου ἄπιστος, ἀλλὰ πιστός.» ( Ἰω. 20, 26)

Μὲ τὴν τιμή αὐτή, λοιπόν, ποὺ μᾶς βραβεύει ἡ Ἐκκλησία «ἐν μέσῳ τῷ πελάγει» τῶν παντοίων ἀσκήσεων, θλίψεων καὶ δοκιμασιῶν, εἴμαστε κι ἐφέτος σίγουροι ὅτι θ᾿ ἀξιωθοῦμε τῆς ἄλλης χαρᾶς, τῆς Ἀναστάσεως. 

Σκύβουμε καὶ ἀσπαζόμεθα τὰ Τίμια Ξύλα, ἀκούγονας συνάμα καὶ τὸ τροπάριο «Προσκυνήσεως ἡμέρα τοῦ τιμίου Σταυροῦ δεῦτε πρὸς τοῦτον πάντες· τῆς γὰρ Ἐγέρσεως Χριστοῦ, τὰς αὐγὰς φωτοβολῶν, προτίθεται νῦν· Αὐτὸν ἀσπασώμεθα ψυχικῶς ἀγαλλόμενοι». Ἡ εὐωδιὰ τοῦ ἀθισμένου δενδρολίβανου ραντίζει πανηγυρικά τὴν ψυχή μας καὶ στεφανώνει τὴν Ἱερωσύνη μας 

π. κ.ν.κ.

Γιώργου Λέκκα: Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΑΣ ΚΑΝΕΙ ΩΡΑΙΟΥΣ (νέο ποίημα)

Οι κορφούλες των δέντρων κάηκαν πάλι απόψε στη δύση. 

Θάνατος, ο μεγάλος παρεξηγημένος αυτής της ζωής.

Κι αν ο θάνατος είναι μόνο το φως

που κάνει ερωτεύσιμο το πρόσωπό σου –

συναρπαστικά ωραίο γιατί ξέρει πως είναι εφήμερο;

Εύθραυστοι, τρυφεροί, καταδεκτικοί –

ο θάνατος τελικά μας κάνει ωραίους.

Κατώδυνη γνώση· πόσο θάνατο φέρει η ζωή,

πόσο σκοτάδι το φως, πόση οδύνη η χαρά

και πόση ασχήμια η ομορφιά για να μπορεί να σ’ αρέσει.

Ομορφιά μου εσύ, και τι δεν χρωστάς στον θάνατό σου

που καραδοκεί και τόσο άσπλαχνα τον απαρνιέσαι

μέχρις ότου συμφιλιωθείς οριστικά με τη σκιά σου.

Γιατί, πώς ν’ αντέξεις μετά σε φως καθαρό από σκοτάδι

χωρίς σχετική προπαιδεία σε σκοτάδι που να ’ναι από φως.

25.3.2020

[Ο Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Γεώργιος Λέκκας είναι κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Βελγίου.]

Γιώργου Λέκκα: ΑΝΟΙΞΗ (νέο ποίημα)

Ένα σμήνος πουλιά σηκώνεται μες απ’ τη λίμνη.

Νέο ζευγάρι στρώνει τώρα σεντόνι στο φρέσκο γρασίδι.

Δυο κορίτσια παραβγαίνουν στον ήλιο καταϊδρωμένα.

Άνοιξη είναι να ζω μες από σένα.

Με ποδήλατα πάνε στο δάσος δίπλα-δίπλα οι φίλοι.

Υπερήλικες μαζί στο παγκάκι με σφιγμένα τα χείλη.

Γελαστά παιδικά προσωπάκια ξάφνου τώρα κλαμένα.

Άνοιξη είναι να ζω μες από σένα.

Αναπηδούν καθρεφτάκια από φως καθώς ριγούν τα νερά.

Η αγάπη που απ’ το χέρι κρατάς μοιάζει τώρα αρχαία θεά.

Ούτε ξέρω ποια γλώσσα μιλάς - τα λόγια σου ηχούν μπερδεμένα.

Άνοιξη είναι να ζήσεις κι εσύ μες από μένα.  

17.3.2020

[Ο Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Γεώργιος Λέκκας είναι κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Βελγίου.]

Ματσούο Μπασό: ΧΑΪΚΟΥ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΕΠΟΧΩΝ

Oscar Wilde: Ο Ευτυχισμένος Πρίγκιπας κι άλλες ιστορίες

ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΗΣ ΑΦΡΙΚΗΣ. Επιλογή - Μετάφραση: Τέος Ρόμβος

Η ΙΕΡΟΤΕΛΕΣΤΙΑ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ. Λόγος για την ποιητική συλλογή του π. Παναγιώτη Καποδίστρια «Λευκότερος καίγεσαι»

Γράφει ο π. ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΕΚΚΑΣ

Ο ιερός χαρακτήρας των λέξεων δηλώνεται ευθαρσώς στην ποίηση του Καποδίστρια: «κάπου παράπεσαν τα Υστερόγραφά σου / και δεν τα βρίσκω / ωστόσο ψαύω εδώ κι εκεί λέξεις προηγιασμένες», Η Μάνα θρηνωδούσα ξανά (σελ. 127).

Στην πραγματικότητα, οι λέξεις του Καποδίστρια μοιάζει να παραπατούν εν νηφαλίω μέθη, κυρίως μέσω ομόηχων συλλαβών -όχι αναγκαστικά καταληκτήριων- έτσι ώστε να αποκαλύπτουν στον αναγνώστη τους διαρκώς νέα ακουστικά και λογικά πεδία, «όμορφα σαν την απρόσμενη συνάντηση σε ανατομικό τραπέζι μιας ραπτομηχανής και μιας ομπρέλας» (Comte de Lautréamont).

Δείτε, για παράδειγμα, «αρά η χαρά», «οργή η στοργή», Σημειώσεις Απριλίου, 3 (σελ. 15) ή στο Θεωρία Εl Greco, 3 (σελ. 61) «Άδης / άδειος αδη- / μονεί να πλημμυρίσει / με φιγούρες άπλαστες» ή ακόμα το Δειλινό (σελ. 56): «Το δειλινό ως δίλημμα: / Να δειλιάσεις / ή να εκδηλωθείς;»

Στον Ακροκόρινθο (σελ. 76), πάλι, ο νοηματικός μίτος της ανάβασης υπηρετείται από το φώνημα «ακρο» στις λέξεις Ακροκόρινθος, ακροδάχτυλο, ακρώρεια, άκρων, ακροβάτες, ακρωτηριάζει, ενώ στο ποίημα Οδυσσείς (σελ. 114), το φώνημα «νιξ» τίθεται στην υπηρεσία μιας πνευματικής πορείας από τη μετάνοια στην ανάταση: «Συνήθως την κατάνυξη / διαδέχεται άνοιξη/ ακάθιστη και γοερή».

Ο ποιητής συλλέγει «σπειρί-σπειρί τις λέξεις» (Εναγκαλισμός, σελ. 17) κι ύστερα «επιθέτει σπλάχνα λέξεων / ψιχουλάκια συλλαβών / στο δισκάρι της Διάρκειας / και λογχίζοντάς τους την πλευρά της Ανάγκης / χλοΐζουν κι αιωνίζονται», Ο ιερέας ποιητής (σελ. 41).

Το μόνιμο ξάφνιασμα του αναγνώστη από την απρόσμενη μουσική συντυχία των λέξεων στην ποίηση του Καποδίστρια τρέφεται, πάντως, από το Μυστήριο του Σταυρού και τη δόξα της Ανάστασης (Όργιο Πρωτομαγιάς, σελ. 16: «κι αν λίγο σκύψεις / πάνω απ’ τις βουές θα δεις: / Μαινάδες Φαύνοι / Σιληνοί κλίνουν γόνυ / μπροστά στον Αναστάντα.»)

Οι λέξεις του Καποδίστρια στην πραγματικότητα είναι τα ρούχα της σιωπής, που μας δανείζει μακρόθυμα ο Λόγος για να μας δώσει τη χαρά να Του απευθυνθούμε: «Δος μοι λόγον, Λόγε / με τις θωπείες / των λέξεων ντύσε με / τον πολέμιο.» (Λόγω Λόγου, σελ. 19. Δες και Σπαργανωμένος Ήλιος, σελ. 22).

Πρόκειται για μια ιεροτελεστία λέξεων, που στήνοντας «καβγά με το μαύρο» (Τεριρέμ, β΄, σελ. 108), τίθεται στην υπηρεσία της Ποιήσεως ως κατεξοχήν εκκωφαντικής σιωπής: «ενώ μας ξεκουφαίνει/ μια σιωπή προσποιητή», Σημειώματα προς Ποιητή, 2 (σελ. 115).

Ο ποιητής αυτός προπαιδεύεται συνεχώς στην αυστηρότητα της μορφής, κυρίως μέσω της φόρμας του χαϊκού, η ποίησή του, όμως, απογειώνεται εντελώς σε ποιήματα πλήρους μορφικής ελευθερίας, όπως Οι γάτες της Αρχαίας Εφέσου (σελ. 86), Εξόδιος ασπασμός (σελ. 100), Το χωνευτήρι εξοντώνει ονόματα (σελ. 126) και το Η Μάνα θρηνωδούσα ξανά (σελ. 127).

Αποδέχτηκα πρόσκληση επίσκεψης στις κατά Καποδίστρια Σπέτσες (Των Σπετσών, σελ. 81), έτσι όπως επιθυμώ να τις επισκέπτομαι ξανά και ξανά:

Οι Σπέτσες έχουν

δειλινά μυρωδικά

έρωτες μικρούς

κάνοντας ποδήλατο 

προσποιούνται ανεμελιά

πάνω-κάτω

ενίοτε αράζουν στου Ορλώφ

για παγωτό και τα τοιαύτα

ή πιο συχνά σκουριάζουνε

πλοία παροπλισμένα

στο Παλιό Λιμάνι .

Ευχαριστώ θερμά τον Ποιητή για την φιλοξενία και τον χαιρετώ εγκαρδίως με λίγους στίχους του για την υστεροφημία της Ποίησης, εκ των οποίων ο τελευταίος είναι εξόχως καβαφικός:

μόνον η Ποίηση

μητέρα όλων των μαχών παρηγορήτισσα

και θαλασσομαχούσα

των ηττημένων στέγαστρο

χώμα πατρίδας εν γη αλλοτρία

θα διενεργεί αντί για ‘σε

αναψηλάφηση ανθών δεδικασμένων

διόρθωση παθών

λέξεων σωθικών εξάσκηση

-μια τέτοια υστεροφημία λοιπόν ασήμαντη δεν είναι.

[Από Το χωνευτήρι εξοντώνει ονόματα (σελ. 126)].

[Βρυξέλλες, 16.3.2020]

Γιώργου Λέκκα: COVID-19 (νέο ποίημα)

Μια συμφορά που μας ενώνει

παύει να είναι συμφορά.

Κι όταν ακόμα μας χωρίζει

μια συμφορά που μας ενώνει

                   στη συγγνώμη

δεν είναι πλέον συμφορά.

15.3.2020

[Ο Πρωτοπρεσβύτερος Δρ. Γεώργιος Λέκκας είναι κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Βελγίου.]

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΤΩΝ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΩΝ ΤΑ ΜΥΡΩΜΕΝΑ ΑΠΟΒΡΑΔΑ

Ἀκόμα θαρρεῖς πὼς περνᾶς τὸ Ρέμα μὲ τὸ ἀέναο ποταμάκι νὰ κελαρύζει κατὰ τὴ θάλασσα, ἀφήνοντας μιὰν ἄχνα ἀπὸ μυρωδιὰ σαπισμένου χόρτου καὶ βρεγμένου χώματος. Οἱ στερνὲς λιαχτίδες ζωγραφίζουν πάνω στοὺς τοίχους τῶν λίγων σπιτιῶν χλωμές, παράξενες εἰκόνες, ἐνῶ τὰ κοτσύφια καὶ τὰ ἄλλα πουλιὰ ἀφήνουν τοὺς τελευταίους κουρασμένους τους κελαϊδισμούς, λίγο πρὶν κατηφορήσει ἡ Νύχτα.

Καθὼς ἀνεβαίνεις τὸ παλιὸ πέτρινο τὸ καλντερίμι, γιὰ νά φτάσεις στὴν ἐκκλησιά, σὲ συντροφεύουν οἱ παπαροῦνες, οἱ μαργαρίτες, οἱ ἀνθισμένες κουτσικιές, ποὺ φυτώνουν στὶς ἀπὸ δῶ κι ἀπὸ κεῖ τοῦ δρόμου πλαγιές. Μιὰ ἀόρατη εὐωδία, ἀνοιξιάτικη εὐωδια, ποτίζει τὸ εἶναι σου, ποὺ τὴ συνοδεύει ἀπαραίτητα τό ἄρωμα τῶν ἀνθισμένων τριαντάφυλλων.

Ἡ μεγάλη καμπάνα ποὺ ἠχεῖ ἥρεμα καὶ σταθερὰ σὲ βρίσκει σιμὰ στὸ ναό, ποὺ εἶναι ντυμένος μὲ τὸ εὐκατάνυκτο ἡμίφως, τὸ ὁποῖο σκορποῦν τὰ ἀναμμένα λαδοκάντηλα καὶ τὰ λιγοστὰ κεριά. Εἰσοδεύοντας παρατηρᾶς τὶς σκιὲς τῶν λίγων πιστῶν νὰ στεκουν μπροστὰ στὰ παλαιὰ στασίδια περιμένοντας νὰ βάλει τὸ εὐλογητὸς ὁ παπᾶς ποὺ βρίσκεται μέσα στὸ ἱερὸ καὶ προετοιμάζεται. Ἥσυχες στιγμές, σιωπηλές, ἀκίνητες λὲς μέσα στὸ χρόνο. Λυτρωτικὲς στιγμὲς ποὺ ἐγγράφονται στὴν ψυχὴ μέ βιωματικὸ τρόπο κορυφαῖο καὶ πάντα θαλερό, ἀλησμόνητο. Ὅπως ἀλησμόνητες ἦταν ἐκεῖνες οἱ Ἀκολουθίες τῶν Χαιρετισμῶν, οἱ ντυμένες μὲ τὰ χρώματα τῆς Ἄνοιξης, ἀλλὰ καὶ τῆς Σαρακοστῆς. Ἀκολουθίες χωνεμένες στὸ πολύτιμο ἀρχεῖο τῆς ψυχῆς, ὡσὰν θησαυρός ἀτίμητος. Κι εἶναι ὄντως ἀτίμητος ὁ θησαυρός αὐτός, γιατὶ δίνει τὴ δυνατότητα σήμερα, ὕστερ᾿ ἀπὸ ἑξήντα χρόνια, νὰ προσπαθεῖ ὁ ὑπογραφόμενος νὰ περπατάει πάνω στὰ ἴδια ἐκεῖνα βήματα. Βήματα ἁπλότητας, γνησιότητας καὶ οὐράνιας ἐπίσκεψης.

Καθὼς μακραίνεις, λοιπόν, ἀπὸ κεῖνες τὶς θεῖες στιγμὲς καὶ εὐλαβικὲς ἱ. Ἀκολουθίες, ἀφοῦ τὰ χρόνια ὅλο καὶ περισσότερη στάχτη ἀδειάζουν πάνω τους, πασχίζεις νὰ τὴν παραμερίζεις καὶ νὰ ξαναζεῖς ὅ, τι σοῦ χάρισε ὁ Θεὸς στοὺς καιροὺς τῆς νεότητας.

π. κ. ν. κ.

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΤΟ ΙΕΡΟ ΘΑΛΠΟΣ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΥΚΤΙΚΩΝ ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ

ἤ,  Τῆς Μ. Σαρακοστῆς τὰ θεῖα πρόσφορα

Δὲν εἶναι ἀσφαλῶς χωρὶς νόημα, διδαχὴ καὶ φιλανθρωπία τὰ ὅσα μᾶς παραθέτει στὸ πνευματικό Της τραπέζι ἡ Ἐκκλησία τώρα τὴ Σαρακοστὴ πρὸς καταρτισμόν μας, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἐπίγνωση καὶ ἐμβιωμένη συνειδητοποίησή μας. Γιατὶ ὅλοι μας, λίγο-πολύ, «σκεύη κεραμέως» εἴμαστε καὶ ἀνὰ πᾶσα στιγμὴ κινδυνεύουμε νὰ θραυστοῦμε, νὰ γίνουμε, δηλαδή, χίλια κομμάτια, τὰ ὁποῖα καὶ πολὺ δύσκολα μαζεύονται, ἀλλὰ καὶ δυσκολότερα ἑνοποιοῦνται. 

Ἔτσι, λοιπόν,  κάθε τόσο, αὐτή  ἡ Μάνα μας, ἡ Ἐκκλησία, ὅλο καὶ μᾶς κομίζει ἕνα πλοῦτο γνώσεων, ἀσκήσεων καὶ δυνατοτήτων, ὥστε νὰ ξαναβροῦμε τὸ χαμένο μας ἑαυτὸ καὶ μαζί του τὸ Θεό; Αὐτὸν ποὺ μᾶς δημιούργησε καὶ τὸν παρατήσαμε στὴν ἄκρη, ἔτσι, γιὰ νὰ γίνει τὸ θέλημά μας καὶ μόνο. Καὶ καθὼς βηματίζουμε στὸ θεοφίλητο μονοπάτι τῆς Μ. Σαρακοστῆς, μᾶς παρέχονται πολλὰ ἀγαθὰ ἀπὸ τὴν συνάντησή μας μὲ ἱερὲς καὶ φωτεινὲς περιπτώσεις, ἀνθρωπολογικοῦ χαρακτήρα ποὺ τὶς σφραγίζει ἡ ἀνεξίτηλη παρουσία Του, ὁ Ὁποῖος σιμά μας εἶναι, μᾶς παρακολουθεῖ καὶ μᾶς ἐπιτηρεῖ «Ὁ κατοικῶν ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου», βλέπεις μήτε τὸ ποδι του δὲν θὰ προσκόψει πρὸς λίθον. Κι ὄχι μονάχα αὐτό, ἀλλὰ θὰ σταθεῖ ὄρθιος σὲ ὅλες τὶς τρικυμίες ποὺ θὰ συναντήσει, καθὼς θὰ ταξιδεύει μέσα στὴν κυμαινομένη καθημερινότητα, ξεπερνώντας τὶς ὅποιες συμπληγάδες ἀνταμώσει. 

Ἀπὸ τὶς πιὸ δυνατὲς ἀσκήσεις ποὺ μᾶς προσφέρει ἡ Ἐκκλησία, γιὰ νὰ μᾶς ἐνδυναμώσει καὶ συνάμα μᾶς ἐνισχύσει τὸ φρόνημα τῆς Πίστεως, εἶναι καὶ τὰ Μεγάλα Προκείμενα, τὰ ὁποῖα ψάλλουμε ἐναλλὰξ στοὺς Κατανυκτικοὺς Ἑσπερινούς. Πρόκειται γιὰ ἱκέσιες κραυγές, τὶς ὁποῖες, μέσα στὸ μισόφωτο τοῦ χωνεμένου στὸ δειλινὸ τὸ φῶς ναοῦ καταθέτουμε στὰ Χέρια Του, ὥστε νὰ μᾶς προσέξει. Κι ὄχι μονάχα αὐτό, ἀλλὰ νὰ μᾶς χαρίσει τὴν πάντιμο εἰρήνη καὶ τὸ ἀμείωτο ἔλεος. Ποὺ τὰ χρειαζόμαστε τόσο στοὺς καιρούς μας, ἄλλωστε...

Κάθε ἀπ;oβραδο τὶς Κυριακὲς τῆς Σαρακοστῆς, λοιπόν, ἀφοῦ ξανὰ ντυθεῖ ὁ ναὸς τὸ πένθος τῶν χαρμολυπικῶν αὐτῶν ἡμερῶν, τὴν ὥρα ποὺ ψάλλεται ὁ Κατανυκτικὸς Ἑσπερινὸς καὶ εἰσοδεύει ὁ ἱερέας στὸ «Φῶς ἱλαρόν» τότε εἶναι ποὺ λυγίζει ἡ ψυχὴ μαζὶ  μὲ τὴ μέρα. Γιατὶ ἀνεβαίνει μέσα μας, μαζὶ μὲ τὴν κατάνυξη τῶν στιγμῶν αὐτῶν,  καὶ ἡ προσδοκία ὅπως, «Μὴ ἀποστρέψῃ τὸ πρόσωπόν Του ἀπὸ τοῦ παιδός Του, ὅτι θλίβεται». Καὶ Τὸν ἱκετεύει σθεναρᾶ τῇ φωνῇ: «ταχὺ ἐπάκουσόν μου, πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήν».

Κι ἀκόμη, ὅταν κατανοήσει ὁ κάθε πιστὸς, πὼς τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ «τὸν καταδιώκει πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς του», τότε τεντώνει ὅλο του τὸ εἶναι, γιὰ ν’ ἀγγίξει -ἄν εἶναι δυνατὸ- τὸν οὐρανό καὶ εὐγνωμονεῖ: «Ἔδωκας κληρονομίαν τοῖς φοβουμένοις τὸ Ὄνομά σου, Κύριε».

Κι ἀλήθεια, σὲ ὅλους μας εἶναι γνωστό, πὼς ἐμεῖς οἱ καθημερινοὶ  καὶ ἐν μερίμναις τοῦ βίου διασπώμενοι, ἐμεῖς ποὺ ἐπιθυμοῦμε τὶς κληρονομίες περιουσιῶν καὶ ὑπαρχόντων, ἴσως νὰ μὴν ἔχουμε ἀντιληφθεῖ ποιὸ εἰδικὸ βάρος ἔχει τὸ νὰ κληρονομήσουμε τὸ Ὄνομά Του κι ὄχι τὰ φθαρτὰ καὶ ἐφήμερα. Αὐτά, δηλαδή, ὅπου σὴς καὶ βρῶσις ἀφανίζει, καὶ ὅπου κλέπται διορύσσουσι καὶ κλέπτουσι ...» (Μτθ 6, 20-21). Μάθημα κι αὐτό...

Παναγιώτη Καποδίστρια: ΑΠ' ΤΗΝ ΠΥΘΙΑΣ ΣΤΗ ΦΑΕΘΟΝΤΟΣ (νέο ποίημα)

αντίο στην Κική Δημουλά

Στωικά στο Εκεί παρίστασαι ήδη

ζαλισμένη απ' τις αναταράξεις του φευγιού

και του άλλου κόσμου το τζετ λαγκ

έχοντας προ-διανείμει ανεπαίσθητα

αυτόγραφους υπαινιγμούς

και νύξεις για την άνοιξη που θ' απουσιάζεις.

Να, γιατί ενέχεσαι:

Έστηνες θερμοκήπια ιδεών εκτός σχεδίου πόλεως

μεταφερόσουν παραπλεύρως για να κρύβεσαι

(απ' την Πυθίας στη Φαέθοντος θαρρώ)

ακινητούσες χάντρες της βροχής στο τζάμι

διαμαντάκια περιούσια

γυμνή από σώμα

και νάτους τώρα

της Τρομοκρατικής οι ανένδοτοι

σου διηγούνται απώλειες για να φοβάσαι

-όχι, δεν είσαι φοβισμένη-

ονειροεισπράκτορες καιροί

με απειλές του Τίποτε και υποσχέσεις του Ποτέ

καταλογίζουν πρόστιμα

αναστατώνουν τα κρυπτά

ώς και τα κάδρα των μικρών φιλιών σπασμένα.

Την ουσία κρατώ και πορεύομαι

τη μετουσίωση λόγων πτηνών σε αρχάγγελους

ότι θα στύβεις κι από Εκεί τις λέξεις σου

να στάζουν πένθη ανθηρά

ωσάν μεταποιήσεις κοστουμιών

ελπίδες ασιδέρωτες για τους μελλοθανάτους.

(25.2-3.3.2020)

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΣΣΑΡΑΚΟΣΤΗΣ ΤΑ ΕΙΣΟΔΙΑ

«Φαιδρῶς εἰσδεξώμεθα, τῆς Νηστείας τὴν εἴσοδον πιστοί...» 

Ἡ μεγάλη καμπάνα, ποὺ ἠχεῖ μέσα στὸ δειλινὸ τῆς Κυριακῆς τῆς Τυρινῆς καὶ κομίζει τὸ πρῶτο μήνυμα τῶν εἰσοδίων τῆς Μεγάλης Σαρακοστῆς, ἀφήνει στὴν ψυχὴ ψιχάλες συγκινήσεως καὶ συνάμα ρῖγος θείας παρουσίας. Ναί, ἔφθασε ἐπιτέλους ὁ εὐπρόσδεκτος καιρός τῆς ἱερῆς ἐγκρατείας καὶ τῆς ἀποταγῆς κάθε κοσμικοῦ φρονήματος, ποὺ θὰ ἀνασχέσει τὴ δυνατότητα τοῦ μὴ «ὁρᾶν τὰ πταίσματά» μας. Γιατὶ δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ἐγκρατευόμαστε καὶ νὰ λησμονοῦμε παράλληλα νὰ ψάχνουμε τὸν ἑαυτό μας, ὥστε νὰ ἐκζητήσουμε καὶ «λήθην τῆς κακίας... βοῶντες [τὸ] ἡμάρτομέν σοι..».

Μὲ τὴν  ἐλπίδα ὄτι θὰ εἰσακουσθοῦμε κι ἐφέτος, καθὼς θὰ διαπλέουμε τὸ τῆς νηστείας μέγα πέλαγος, τεντώνουμε τὰ χέρια μας ὅσο περισσσότερο μποροῦμε κι ἀφήνουμε, ἐκειδά, μὲ τοῦ  Μεγάλου Προκειμένου τὴν θεοκατάνυκτη μελωδία, τὸν ἐμβιωμένο στεναγμό μας: «Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου, ὅτι θλίβομαι, ταχὺ ἐπάκουσόν μου, πρόσχες τῇ ψυχῇ μου, καὶ λύτρωσαι αὐτήν». 

Στ᾿ ἀλήθεια, πόση ὀδύνη δὲν ἀποβάλλεται ἀπὸ μέσα μας, καθὼς ψελλίζουμε αὐτὰ τὰ ἱερὰ τὰ γράμματα, πού, φυσικά, τυχαῖα δὲν τὰ ἔταξαν αὐτὴν τὴν μεγαλη ἡμέρα καὶ ὥρα οἱ Πατέρες μας. Ὀδύνη, ποὺ μεταποιεῖται σὲ ἐλπίδα, γιατὶ τὸ ἐννοοῦμε αὐτό: Ὅτι δηλαδή, δὲν θὰ ἀποστέψει τὸ Πρόσωπό Του ἀπὸ τὰ παιδιά Του, ποὺ δέονται αὐτὲς τὶς στιγμές. Τὸ ξέρουμε αὐτό, τὸ ἔχουμε διδαχτεῖ ἀπὸ τὴν προπροηγούμενη Κυριακή, ὅπου ἀκούσαμε μὲ προσοχὴ τὴν παραβολὴ τοῦ εὔσπλαχνου Πατέρα (βλ. Λκ. 15,11-32) ὡς ἄσωτοι υἱοὶ ποὺ εἴμαστε, ποὺ νοιώθουμε, ἀλλὰ μὲ τὴν ὑποψία μέσα μας πάντα τῆς ἐπιστροφῆς. Μόνο ποὺ τὸ θέλημα, τὸ ὁποῖο, ὡς ἄλλο σαρακι μᾶς ροκανίζει τὴν ψυχή, δὲν μᾶς ἀφήνει νὰ ποῦμε τὸ μεγάλο τὸν λόγο: «μετανοίας  ὄμβροις με καθάρας, νηστείᾳ καὶ δεήσει, ὡς μόνος Ἐλεήμων ἐκλάμπρυνον, καὶ μὴ βδελύξῃ με Εὐεργέτα τῶν ἁπάντων, καὶ Ὑπεράγαθε». Βλέπεις, τὸ πρῶτο βῆμα περιμένουμε νὰ τὸ κάνει Ἐκεῖνος, δυστυχῶς,-αὐτὴ τὴν κληρονομιὰ πήραμε, ὅπως πολὺ καλὰ τὸ ξέρουμε  ἀπ’ τοὺς προπάτορές μας. Καὶ παρ᾿ ὅλες Του τὶς εὐεργεσίες δὲ λέμε νὰ ἀφήσουμε μὲ τίποτε τὸν παλιόν ἄνθρωπο ποὺ κρύβουμε μέσα μας καὶ συντηροῦμε. 

Ὡστόσο, μᾶς χαρίζεται κι ἐφέτος, γι᾿ ἄλλη μιὰ χρονιὰ ἡ δυνατότητα «τὸν Κύριον τὸν σώζοντα ἡμᾶς (νὰ) ἐκζητήσωμεν». Γι᾿ αὐτό, καθὼς μὲ τὸ πέρας τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς Κυριακῆς αὐτῆς,  ἀναχωροῦμε γιὰ τὰ σπίτια μας, ἄς τὸ ἀποφασίσουμε πιά: «Φαιδρῶς εἰσδεξώμεθα τῆς Νηστείας τὴν εἴσοδον καὶ μὴ σκυθρωπάσωμεν, ἀλλὰ νίψωμεν τὰ πρόσωπα ἡμῶν, ἀπαθείας τῷ ὕδατι, εὐλογοῦντες, καὶ ὑπερυψοῦντες, Χριστὸν εἰς τοὺς αἰῶνας».

Κυριακὴ τῆς Τυρινῆς 2020

π. κ. ν. κ..

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΤΑ ΟΧΤΩ ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟΥΣΙΑΣ

Μνήμη ἱερὴ τῆς Μητέρας καὶ πάλι

Μέσα σὲ κλίμα συγκίνησης καὶ συλλογῆς, ξαναζεῖς σήμερα τὴν ἀναχώρηση τῆς Μητέρας ἀπὸ τὰ πρόσκαιρα καὶ πρόχειρα τοῦ βίου τούτου, στὴν αἰωνιότητα καὶ στὴν μεγάλη, τρυφερή, ἀλλὰ καὶ ξεχωριστὴ ἀγκαλιὰ τοῦ Θεοῦ. Αὐτοῦ δηλαδή, ποὺ ἀναπαύει ἐκ τῶν κόπων τους, ὅσους προστρέχουν στὴν φιλοτιμία Του, στὴν ἀνείπωτη στοργή Του. 

Χαρμολυπικὲς οἱ στιγμὲς ποὺ ξαναζεῖς, λοιπόν, γιατὶ ξεχωρίζουν μέσα στὸ Χρόνο ποὺ σωρεύεται καὶ δημιουργεῖ τὰ ἀναγκαῖα ἀναχώματα, πάνω στὰ ὁποῖα καὶ ξεσποῦν ὅλα τὰ στεγνὰ καὶ ἀνισόρροπα κύματα τῆς καθημερινότητας. Ἔτσι, μέσα στὰ ποικίλα συναισθήματα, τὰ ὁποῖα προβάλλουν οἱ στιγμὲς αὐτές, νοιώθεις πὼς ἡ ἀπουσία ἐκείνη δὲν ἀφήνει μονάχα ἔνα κενό, ἀλλὰ καὶ σοῦ διδάσκει τὸ  «μέγιστον μάθημα». Μάθημα ὄντως κορυφαῖο καὶ πολὺ χρήσιμο, γιὰ νὰ καταλάβεις τὴν προσωρινότητα τῶν ἐγκοσμίων καὶ νὰ προετοιμάζεσαι κι ἐσὺ πιὰ γιὰ τὴν ἐν καιρῷ εὐθέτῳ ἀναχώρηση. 

Ἀπὸ τὴν ἄλλη πάλι βλέπεις καὶ τὴν διαφορετικὴ ὄψη τοῦ βίου: ὅτι δηλαδή, ὅ, τι ἔκαμες  σὲ αὐτὸν τὸν κόσμο, τὸ ἀφήνεις... Μήτε καὶ τὸ ἴδιο σου τὸ κορμί. Κι αὐτὸ ἐδῶ τὸ παρατᾶς καὶ μονάχα τὴν ψυχή σου στέλνεις στὰ Χέρια Του. Ἑπομένως, μέσα στὴν ἐρεβώδη κατάσταση τοῦ σήμερα ποὺ ζεῖς καὶ βιώνεις -μὲ λιτές, μικρὲς κι ἀνυποψίαστες ψηφίδες χαρᾶς- αὐτὸ ποὺ ἀπομένει εἶναι νὰ διατηρεῖς ζωντανὴ τὴ Μνήμη. Τὸ μέγιστο αὐτὸ ἀγαθὸ ποὺ σοῦ χαρίζει τὴν δυνατότητα νὰ μὴ λησμονεῖς, μήτε τὰ πρόσωπα ποὺ ἀναχώρησαν, ἀλλὰ πρωτίστως κι Ἐκεῖνον ποὺ τὰ ὑποδέχεται μὲ τὴν ἀπύθμενη  ἀγάπη καὶ ἀνοχή Του: «Δεῦτε πρός με πάντες... κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς» (Μτθ  11, 28). Καὶ μήπως ἔτσι δὲν εἶναι; 

π. κ. ν. κ.  26-2-2020 

Παναγιώτης Καποδίστριας: «Λευκότερος καίγεσαι»

Ανθούλα Δανιήλ |

Δημοσιεύτηκε 24 Φεβρουαρίου 2020 | diastixo.gr

Ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας φέρει στις δύο αόρατες φτερούγες του δύο σημαντικότατες ιδιότητες. Η μία είναι του πρωτοπρεσβύτερου και η άλλη του ποιητή. Στα τυπικά προσόντα του ο φάκελος είναι υπερπλήρης: πτυχία, μεταπτυχιακά, διδασκαλίες, βραβεία, τιμές και πολλά άλλα, τα οποία απορρέουν από μία και μοναδική πηγή· την αγάπη για τον άνθρωπο και τη φύση και την πίστη στον Θεό Δημιουργό.

Και από εκεί πηγάζει και το ταλέντο για το οποίο τιμήθηκε με το Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών 2004. Οι ποιητικές του συλλογές, συγκεντρωμένες σε έναν τόμο με τον τίτλο Καμένες πεταλούδες, κυκλοφόρησαν το 2010. Το νέο βιβλίο του, με τον τίτλο Λευκότερος καίγεσαι, υπαινίσσεται πολλά, ενώ παράλληλα υποδηλώνει μια διπλή καταγωγή, η οποία αρχίζει από την αντίληψη ότι το Αγαθό ταυτίζεται με το Κάλλος και με τον Θεό, πράγμα που υποστηρίζει και ο Οδυσσέας Ελύτης, ποιητής που αγαπά ο π. Παναγιώτης και του οποίου ο Ελύτης διέβλεψε εγκαίρως το ταλέντο. Η επικοινωνία μαζί του είχε κάτι από τη σχέση του πιστού προς τον Θεό του, προς τον οποίο γνωρίζει να αναπέμπει ύμνους.

Το όμορφο βιβλίο, Λευκότερος καίγεσαι, κοσμείται στο εξώφυλλο από το εικαστικό του Κώστα Ράμμου, που μια αόριστη αίσθηση θα μπορούσε να μας οδηγήσει ίσως στην Καπέλα Σιξτίνα. Οπωσδήποτε, έχει μακρινή έστω καταγωγή από την Αναγέννηση, την οποία επίσης αγαπά ο π. Παναγιώτης.

Τα ποιήματα της συλλογής είναι μοιρασμένα σε έξι ενότητες: «Η νύχτα μπάζει φως», «Θεωρία El Greco», «Ζωή καταφυγίου», «Τα Πολίτικα», «Πόνοι απόρρητοι», «Των Απόντων». Από τον κήπο με τον πλούτο και το πλήθος των ανθέων του καλού ο ποιητής επιλέγει να μας προσφέρει γνωμικά με τη φανερή σημασία, σαν επίστρωση εικονίσματος ασημένια, που καλύπτει την κρείττονα αφανή, όπως θα έλεγε και ο Ηράκλειτος. Ανθολογώ μερικά από τα είκοσι τέσσερα ποιημάτια από τα «Γνωμικά της αυτόματης γραφής»: «Πένθησέ με θάλασσα και ξαναγέννησέ με» (5), «Αν κλαίω κι αν γελάω / τον Τρόμο ξεγελάω» (18), «Αν έχεις πένθος χάρου το, αν είν’ χαρά λυπήσου» (21), «Αν είναι δάκρυ ας εκφραστεί, αλλιώς θα σε χαλάσει» (22), «Φτάνει σου για σήμερα / όλα είν’ εφήμερα» (23) και «Μέλλω σε εμέσαι, είπε και θα το κάμει. / Έρχεται ταχύ» (24).

Είναι φανερό στον αναγνώστη πως ο π. Παναγιώτης με αυτά τα ψήγματα και τις νύξεις μιλάει για την ανθρώπινη μοίρα, για την ανάγκη του ανθρώπου να παρηγορηθεί, έστω και με ένα ψέμα, «Και παρηγόρησέ με που γεννήθηκα», παρακαλεί τη Σελήνη ο Ελύτης. Ο άνθρωπος βέβαια διδάσκεται να υπομένει, πρώτον γιατί δεν ξέρει τι τον περιμένει και δεύτερον γιατί νομίζει πως είναι μακριά. Το ζωτικόν ψεύδος, λοιπόν, μας κρατάει στη ζωή που είναι από τη φύση της αντινομική. Η λύπη και η χαρά έχουν κοινή αρχή, όπως έλεγε και ο σοφός Σωκράτης. Την κατακτημένη γνώση της μεγάλης μας κληρονομιάς την βρίσκουμε καλλιτεχνικά, ποιητικά αφομοιωμένη στους στίχους της συλλογής.

Ο άνθρωπος ζει, περιμένοντας αλλά και προσποιούμενος ότι δεν περιμένει. Ο ποιητής πάντως ξέρει το τέλος, έχοντας στην καρδιά το Μεγάλο Πρότυπο: «Στο δικό σου ξύλο αφουγκράζομαι ανάσταση / στο δικό μου δρυοκολάπτη» και με αυτόν τον τρόπο φέρνει κοντά εκείνα που διίστανται: το μικρό με το Μέγα, το Σημαντικό με το ασήμαντο. Όταν ο ποιητής λέει: «Κάθε πηγή αν- / εμπόδιστη ελπίδα / φέρει άφθονη. / Άρα πιες και λησμόνει / το θνήσκειν ακινδύνως», συμβουλεύει: ζήσε όσο ζεις και ξέχνα ότι θα πεθάνεις, γιατί θα πεθάνεις. Από την άλλη, το τέλος που δεν έρχεται σαν «Ακόμη Καλοκαίρι» ισοδυναμεί με «εγκλωβισμό ανεπίτρεπτο». Η «γήρανση έως οίκτου… δεν αντέχεται». Ο ποιητής στοχάζεται βαθιά και σοφά πάνω στις ανθρώπινες καταστάσεις. Ο Σεφέρης παρατηρούσε «το σταμνί που δεν ήθελε να στερέψει στο τέλος της μέρας» («Επιφάνια, 1937»).

Το ποίημα «Ανώδυνη δεν υφίσταται Άνοιξη» μας φέρνει στον νου αυτομάτως τον σκληρό Απρίλη, το Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου του Ελύτη και στίχους από τον Μικρό ναυτίλο. Από όλα τα ποιήματα συνάγεται το πάθος της άνοιξης για τα λουλούδια – το κόκκινο της παπαρούνας, το κίτρινο της μαργαρίτας. Αλλά ο ποιητής βλέπει τα Πάθη και τη διεργασία της επανάστασης της φύσης στις δυνάμεις που θα φέρουν την έκρηξη. Και η έκρηξη θα γίνει αφού πρώτα συμβεί ο θάνατος. Μία η οδός και στον θάνατο οδηγεί. Ούτε οι αγροί είναι σημάδι της άνοιξης ούτε ο Μποτιτσέλι τόσο, όσο μια μικρή «Βαϊφόρος κόκκινη», λέει ο Ελύτης.

Τραγικό το ποίημα «Αλικαρνασsos», όπου το παιδί δεν πήγε στη θάλασσα για να παίξει, αλλά αναζητώντας τη φυγή για να πνιγεί. Από τη μια ο θάνατος από νερό και από την άλλη από φωτιά. Του ποιητή δεν του διαφεύγουν τα επίκαιρα δεινά, όπως και τα άλλα, τα πιο παλιά.

Τα «Νέα τρίστιχα για τον Άγιο Διονύσιο» μας θυμίζουν τον Διονύσιο Σολωμό.

Σε στάση προσευχής μπροστά στο μικρό ποιηματάκι «Ο Ιερέας Ποιητής» θα φιλήσει το χέρι που γράφει: «επιθέτει σπλάχνα λέξεων / ψιχουλάκια συλλαβών / στο δισκάρι της Διάρκειας και λογχίζοντάς τους την πλευρά της Ανάγκης / χλοΐζουν κι αιωνίζονται».

Δεν μπορεί να προσπεράσει κανείς τη «Μεγάλη Εβδομάδα σε Τρίστιχα», όπου «ρέει χρυσάφι / απ’ τα θεία έγκατα / της Χρυσοπηγής».

Μαζεύω χαλίκια πολύτιμα: «δαγκωμένο τ’ ολοφέγγαρο κι ανυποψίαστο», «πανδύσκολος ο Έρως / γέρος απαιτητικός», «Να δειλιάσεις ή να εκδηλωθείς;», «των παθών το πέλαγος», «Δεν έχουν όλες / οι γυναίκες ερμίνα / μήτε ζωγράφο / για να τις αφθαρτίσει», «Κάθε θάνατος / πίνει χρώματα και ζει», «της κακίας τα γεννήματα δρουν […] πιο φίδια κι απ’ τα φίδια». Κι ακόμα τα «Σικελικά», ο «Ακροκόρινθος», «Θεού ακροδάχτυλο που λέει “παρών”» σαν υπενθύμιση η ιδέα από το Άξιον Εστί: «Μια στιγμή που στάθηκε να στοχαστεί / κάτι δύσκολο ή κάτι υψηλό: / ο Όλυμπος ή ο Ταΰγετος» (Ύμνος 2ος).

Στο ποίημα «Οι γάτες της Εφέσου» ο ποιητής συμπληρώνει τις φωνές και τα πρόσωπα που ο Σεφέρης είχε στο δικό του ποίημα («Μνήμη, B΄, Έφεσος»), Ηράκλειτος, Σικελιανός και απών αδελφός. Τώρα ακούγονται και οι φωνές του λαού των Εφεσίων, κατευθείαν από τις Πράξεις των Αποστόλων, 19,34, ενώ οι γάτες περιφέρονται προς ανάμνησιν της παλαιάς δόξας.

Ο ποιητής δεν ξεχνάει τους απόντες, μικρούς και Μεγάλους: «Απολείτουργα στην Πράσινη βάρκα / για ουζάκια πολυπόθητα / με τους δύο Διονύσιους…», «Ο Μάρτιος εφέτος δεν σ’ έδωσε του Απρίλη / σε κρατάει στη γη του φιλήδονα» και η συλλογή κλείνει με το «Απολυτίκιον Παντοχαράς του Ελύτη», το οποίο έχουμε άλλοτε εκτενώς παρουσιάσει (βλ. (Παραθέματα Λόγου, 15-10-2014).

Ο «Ιερέας Ποιητής» έχει αφομοιώσει όλη την προγονική κληρονομιά –χρυσοπηγή της ποιητικής μας παράδοσης–, της οποίας τη μακρά αλυσίδα σαν άξιος απόγονος τροφοδοτεί με έναν ακόμα κρίκο. Το έργο του, για το πλήθος των αναφορών και το πολυεπίπεδο των μηνυμάτων και των υπαινιγμών, το παλίμψηστο των αισθήσεων και των ερώτων, για την ιδιαίτερη αίσθηση της γλώσσας, προνόμιο των ειδικών σπουδών του και του λειτουργήματος, τη γνώση της θρησκευτικής μας παράδοσης, αν και grosso modo κάθε καλός ποιητής την έχει, για την ιαματική του επίδραση στα δεινά μας, είναι σημαντικότατο. Ο «Ιερέας Ποιητής» υπερέχει γιατί βιώνει ενστικτωδώς και ουσιαστικότερα αυτά που ο κοσμικός ενστερνίστηκε διανοητικότερα, προσθέτοντας με το δικό του ταπεινό χέρι το δικό του νυν στον αιέν της ποιητικής μας παράδοσης.  Έτσι ο π. Παναγιώτης Καποδίστριας κάνει το έργο που του ετάχθη μέσα στον ιερό ναό, στο σχολείο όπου διδάσκει, στην κοινωνία, αλλά και στην ποίηση, που και αυτή διδάσκει και όστις έχει ώτα ακούειν ακουέτω.

Λευκότερος καίγεσαι

Παναγιώτης Καποδίστριας

Εκδόσεις Αληθώς, Κέντρο Λόγου (Ζάκυνθος)
134 σελ.
ISBN 978-960-91-495-3-2
Τιμή: Δεν πωλείται