Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΜΑΞΙΜΕΙΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΕΡΡΩΝ]

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

κατὰ τὴν Ἐπίσκεψιν Αὐτοῦ εἰς τὸ Μαξίμειον Πνευματικὸν Κέντρον

(20 Ἀπριλίου 2015)

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Ξάνθης κ. Παντελεῆμον, ἐκπρόσωπε τῆς Α. Μακαριότητος καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,

Ἱερώτατε καὶ προσφιλέστατε ἀδελφὲ ἐν Χριστῷ Μητροπολῖτα Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε, Ποιμενὰρχα τῆς Θεοσώστου ταύτης Ἐπαρχίας τοῦ καθ᾿ ἡμᾶς Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου,

Ἀγαπητοὶ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν διαφόρων τομέων τοῦ Πνευματικοῦ τούτου Κέντρου Aἰδεσιμολογιώτατε Πρωτοπρεσβύτερε κύριε Ἰορδάνη Θεμελίδη καὶ Ἐντιμότατοι κύριοι Ἀστέριε Γούναρη, Ἀνδρέα Λιόντα καὶ Εὐάγγελε Δροῦνε, μετὰ τῶν ἐκλεκτῶν συνεργατῶν σας, 

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητὰ τῆς ἡμετέρας Μετριότητος, 

Χριστὸς ἀνέστη!

Ἡ σημερινὴ Πατριαρχική μας ἐπίσκεψις εἰς τὸ Μαξίμειον Πνευματικὸν Κέντρον τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σερρῶν καὶ Νιγρίτης, ἀποτελεῖ οἱονεὶ ἐπιστέγασμα τῆς τετραημέρου εὐλογημένης καὶ καρποφόρου, πεποίθαμεν, δι᾿ ὑμᾶς καὶ ἡμᾶς, παραμονῆς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου εἰς τὴν πόλιν τῶν Σερρῶν, κατὰ τὴν ὁποίαν παραμονήν μας ἐγενόμεθα ἀποδέκται τῶν ἐκδηλώσεων καὶ τῶν πηγαίων αἰσθημάτων σεβασμοῦ, τιμῆς καὶ ἀγάπης τοῦ εὐλογημένου λαοῦ σας, καὶ εἴδομεν καὶ ἐθαυμάσαμεν ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸ σπουδαῖον πνευματικὸν ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπιτελεῖ ἡ Ἱερὰ Μητρόπολις, ὑπὸ τὴν καθοδήγησιν καὶ τὴν ἀκάματον μέριμναν τῆς ὑμετέρας ἀγάπης, ἀδελφὲ ἅγιε Σερρῶν, καὶ τῶν ἐκλεκτῶν κληρικῶν καὶ λαϊκῶν συνεργατῶν σας.

Ἔργον καὶ προσφοράν, συνεπῆ συνέχειαν τῆς πρωτοβουλίας τοῦ ἀειμνήστου προκατόχου σας Μητροπολίτου κυροῦ Μαξίμου τοῦ Ξύδα, ὁ ὁποῖος ἐμόχθησε διὰ τὸν λαὸν τῶν Σερρῶν κατὰ τὸ διάστημα τῆς ποιμαντορίας του, καταλιπὼν τὸ παρὸν Πνευματικὸν Κέντρον εἰς μνήμην αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ εἰς διηνεκῆ συμβολὴν εἰς τὴν πνευματικὴν κατάρτισιν τοῦ ποιμνίου διὰ τῶν ἐν αὐτῷ στεγαζομένων σημαντικῶν ἐκκλησιαστικῶν δραστηριοτήτων τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως ταύτης. Ὁμιλοῦμεν περὶ συνεποῦς συνεχείας, διότι ἐπὶ τῆς ποιμαντορίας σας, ἅγιε ἀδελφέ, τὸ Πνευματικὸν τοῦτο Κέντρον ἀνεδείχθη εἰς ἀληθὲς κέντρον ὀρθοδόξου ζωῆς καὶ μαρτυρίας, ὁμοῦ μετὰ τῆς συνεχιζομένης ἀνελλιπῶς ἐκδόσεως τῆς ἑτέρας πρωτοβουλίας τοῦ μακαριστοῦ, τοῦ περιοδικοῦ «Ὁ Ἅγιος Νικήτας, ὁ ἐν Σέρραις ἀθλήσας», τὸ ὁποῖον κατέστη ἀληθῶς «ὄργανον πνευματικῆς οἰκοδομῆς τῶν πιστῶν τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας», ὡς ἔγραφεν ὁ ἀείμνηστος εἰς τὸ πρῶτον τεῦχος αὐτοῦ (Σεπτέμβριος 1990). 

Μεταξὺ τῶν δραστηριοτήτων ὅμως τοῦ Κέντρου, τὸ ὁποῖον ἐπισκεπτόμεθα σήμερον εἰς μνήμην τιμῆς καὶ εὐγνωμοσύνης πρὸς τὸν ἱδρυτήν του, ἰδιαιτέραν σημασίαν κατέχει ἀσφαλῶς ἡ τέχνη τῆς ἁγιογραφίας, ἡ ὁποία καρποφόρως, ὡς ὁμολογεῖται γενικῶς, καλλιεργεῖται ἐνταῦθα, καὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν τῶν μαθητῶν τῆς Σχολῆς τὰ ὁποῖα ἔχομεν τὴν χαρὰν ἐν θαυμασμῷ νὰ εὐλογῶμεν. Εὐχόμεθα εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς ἁγιογραφίας νὰ συνεχίσουν μετὰ τοῦ ἰδίου ζήλου νὰ μυῶνται εἰς τὰ μυστικὰ καὶ εἰς τὰ μυστήρια τῆς ἱερᾶς τέχνης καὶ νὰ τὴν ἐπιτελοῦν ἐν φόβῳ Θεοῦ καὶ ἐν ἐναργεῖ προσευχῇ καὶ δεήσει καὶ πίστει. Δὲν διακονεῖτε, τέκνα ἀγαπητά, μίαν τέχνην κλασσικὴν ἀλλὰ ἱερογραφεῖτε τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ, τὴν καλὴν ἀγγελίαν ὅτι ὁ Θεὸς ἐνηνθρώπησεν ἵνα ἡμεῖς θεωθῶμεν. Ἡ εἰκών, λοιπόν, τὴν ὁποίαν σεῖς ἱστορεῖτε καὶ ἡ ἀποδιδομένη ὑπὸ τῶν πιστῶν πρὸς αὐτὴν τιμὴ καὶ προσκύνησις ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει, κατὰ τὸν Μέγαν Βασίλειον, ἤτοι πρὸς αὐτὸν τὸν Κύριον, τὴν Ὑπεραγίαν Θεοτόκον, τὸν προστάτην σας Ἅγιον νεομάρτυρα Νικήταν καὶ πρὸς πάντας τοὺς Ἁγίους.

Διὰ τῶν ἱερῶν εἰκόνων, ὁ πανοικτίρμων Θεὸς μᾶς διεγείρει πάντοτε πρὸς τελείαν μνήμην τῆς ἐνανθρωπήσεώς Του, διὰ τοῦτο καὶ ἐπιτρέπει νὰ ἀνατυπῶται κατὰ τὸ ἀνθρώπινον διὰ τῆς χρωματουργίας τῶν εἰκόνων ἡ σεβασμία μορφή Του, τῆς Παναγίας Μητρὸς καὶ τῶν ἁγίων Του, ἐπὶ τῷ τέλει, βλέποντες ταύτας διὰ τῶν ὀφθαλμῶν, νὰ πιστεύωμεν εἰς Αὐτὸν ὡς Θεάνθρωπον «καρδίας πόθῳ»∙ τοιουτοτρόπως δὲ νὰ γνωρίζωμεν σαφῶς καὶ τὴν πρᾶξιν καὶ τὸ ὄνομα, καὶ τὸ σχῆμα καὶ τοὺς ἄθλους τῶν Ἁγίων καὶ νὰ δοξάζωμεν τὸν θαυμαστὸν ἐν τοῖς Ἁγίοις Κύριον, τὸν στεφανοῦντα αὐτοὺς ἐν ἐλέει καὶ οἰκτιρμοῖς καὶ παρέχοντα ἑκάστῳ ἐξ αὐτῶν στεφάνους ἀθλήσεως, μαρτυρίου καὶ ὀρθοδόξου μαρτυρίας.

Ἐξάρσεως καὶ ἀναγνωρίσεως τυγχάνουν ἀσφαλῶς καὶ αἱ λοιπαὶ πνευματικαί, πολιτιστικαὶ καὶ ποιμαντικαὶ δραστηριότητες τοῦ Κέντρου τούτου, ὅπως αἱ σχολαὶ ἐκμαθήσεως βυζαντινῆς, ἐντέχνου καὶ παραδοσιακῆς μουσικῆς, ἡ Σχολὴ Γονέων, τὸ Κέντρον Συμπαραστάσεως Οἰκογενείας καὶ Νεότητος, τὰ μαθήματα κλασσικῆς παιδείας, δραστηριότητες πᾶσαι ἔχουσαι ἰδιαιτέραν τὴν σημασίαν καὶ πολλὴν τὴν ὠφέλειαν, ἐφ᾿ ᾧ καὶ ἐκφράζομεν τὸν δίκαιον ἡμῶν Πατριαρχικὸν ἔπαινον καὶ τιμὴν εἰς ὅσους, ὑπὸ τὴν ἐμπνευσμένην καθοδήγησίν σας, ἀδελφὲ ἅγιε Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε, ἐργάζονται ἀνιδιοτελῶς τὸν ἀγῶνα τὸν καλὸν καὶ προσφέρουν ἐργασίαν καὶ κόπον εἰς τοὺς τομεῖς τούτους, χάριν τῆς κοινῆς ὠφελείας καὶ τῆς πνευματικῆς καὶ πολιτιστικῆς καλλιεργείας τῶν πιστῶν. Ὅλοι οἱ διακονοῦντες εἰς τὸ Κέντρον τοῦτο γνωρίζετε ὅτι «οὐδεὶς στεφανοῦται» «ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ». Γνωρίζετε, ὅμως, συγχρόνως ὡς «κοπιῶντες γεωργοί», ὅτι πρῶτοι «μεταλαμβάνετε τῶν καρπῶν» τῶν κόπων σας καὶ τῆς εὐρυτέρας προσφορᾶς σας εἰς τὴν τοπικὴν Ἐκκλησίαν καὶ πρὸς τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, βλέποντες νὰ καταξιώνεται καὶ νὰ ἀναγνωρίζεται τὸ ἔργον σας. 

Ἐπὶ πλέον δέ, ἡ σύστασις καὶ ἡ ἐπιτυχὴς λειτουργία τῆς πολυθεματικῆς Βιβλιοθήκης τοῦ ὑμετέρου Πνευματικοῦ Κέντρου «Μυριόβιβλος», ὑπὸ τὴν διεύθυνσίν σας, ἀγαπητὲ πάτερ Ἰορδάνη, ὁ ὁποῖος ὑπήρξατε δεξιὸς βραχίων τοῦ ἀειμνήστου ἱδρυτοῦ τοῦ Κέντρου, συμβάλλει πολλαπλῶς εἰς τὴν πνευματικὴν θωράκισιν τοῦ εὐλογημένου Σερραϊκοῦ λαοῦ, καὶ ἰδίως τῆς νεότητος, διότι ἓν καλὸν βιβλίον ἀποτελεῖ πάντοτε τὸν καλλίτερον σύμβουλον καὶ οἰκοδομεῖ ψυχάς, ἐνῷ ἀντιθέτως ἕνα κακὸν βιβλίον, ὅπως καὶ τὸ κακὸν παράδειγμα, κρημνίζει ἐν μιᾷ νυκτί, ἵνα μὴ εἴπωμεν «ἐν ριπῇ ὀφθαλμοῦ» ὅσα καλὰ ἔχουν οἰκοδομηθῆ εἰς μίαν ψυχὴν εἰς διάστημα πολλῶν ἐτῶν.

Χαίρομεν δέ, διότι βλέπομεν νὰ γίνεται εἰς τήν «Μυριόβιβλον» καὶ εἰς τὰς ἄλλας δραστηριότητας τοῦ Κέντρου χρῆσις -καὶ ὄχι βεβαίως κατάχρησις- καὶ τῶν συγχρόνων μέσων τεχνολογίας καὶ πληροφορικῆς διότι εἶναι ἀδιαμφισβήτητον ὅτι σήμερον ὁ ἀναγνώστης, καὶ κυρίως ὁ νέος ἄνθρωπος, προστρέχει εἰς τὴν σύγχρονον τεχνολογίαν διὰ μάθησιν καὶ πλατυσμὸν τῶν πνευματικῶν ὁριζόντων του. Ἡ νεότης ἔχει πλέον ἐθισθῆ εἰς τὴν ἀνάγνωσιν συντόμων κειμένων εἰς τὰς ἱστοσελίδας τοῦ διαδικτύου καὶ δυσκόλως εὑρίσκει τὴν ὑπομονὴν νὰ ἐγκύψῃ εἰς πολυσέλιδα βιβλία. Ἀνεξαρτήτως τοῦ ἐὰν ἡ ἐξέλιξις αὕτη δὲν εἶναι ἀσφαλῶς ἡ ἐνδεδειγμένη, ἡ Ἐκκλησία εἶναι ὑποχρεωμένη, ἀκολουθοῦσα ἐν τῇ ποιμαντικῇ μερίμνῃ αὐτῆς τὰς νέας ἐξελίξεις, νὰ συμμορφώνεται πρὸς αὐτὰς καὶ νὰ εὑρίσκῃ τρόπους ὥστε νὰ προσεγγίζῃ τὸν ἄνθρωπον, καὶ κυρίως τὸν νέον, διὰ τῶν μέσων τὰ ὁποῖα σήμερον χρησιμοποιοῦν καθημερινῶς αἱ ἐκκολαπτόμεναι νέαι γενεαί.

Κατακλείοντες τὸν λόγον, ἀναφερόμεθα ἰδιαιτέρως εἰς τὴν «διακονίαν ἀγάπης» καὶ εἰς τήν «κιβωτὸν ἀγάπης», εἰς τὸ «κοινωνικὸν παντοπωλεῖον ὁ ἐπιούσιος ἄρτος», κατὰ τὴν ἐποχὴν μάλιστα ταύτην τοῦ προβληματισμοῦ, τῆς ἀπορίας καὶ τοῦ ἀδήλου τῆς ἐπιούσης, τὰ ὁποῖα πάντα ἐπισφραγίζομεν ἀναγράφοντες «εὐχαριστήρια» εἰς ὅλους τοὺς κοπιῶντας καὶ πεφορτισμένους εἰς τὸν ἐλαφρὸν ζυγὸν τῆς ποιμαντικῆς, ἀνθρωπιστικῆς καὶ κοινωνικῆς ταύτης προσπαθείας, ἐνεργουμένης κατὰ τὸ πρότυπον τοῦ Κυρίου, τοῦ βαστάσαντος τὰς ἀσθενείας ἡμῶν καὶ χορτάσαντος διὰ τοῦ ὑλικοῦ «Μάννα» ἐν γῇ ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ καὶ ἀνύδρῳ τὸν «παλαιὸν Ἰσραήλ» τοῦ νόμου, καὶ διὰ τοῦ «Μάννα» τοῦ συνεχοῦς θαύματος τόν «νέον Ἰσραήλ» τῆς Χάριτος.

Εὐλογοῦντες, λοιπόν, τὸ ἔργον τοῦ Πνευματικοῦ τούτου Κέντρου, δηλοῦμεν ὅτι συμμεριζόμεθα καὶ ἐπαινοῦμεν τὸ ἐν τῷ διαδικτύῳ κυκλοφοροῦν εὐρέως σύνθημα τῆς Ἱερᾶς ὑμῶν Μητροπόλεως, ἀδελφὲ ἅγιε Σερρῶν καὶ Νιγρίτης, τὸ ὁποῖον εἶναι καὶ ἡμέτερον: «Συνεχὴς ἀγώνας γιὰ νὰ μὴ χαθῇ ἡ ἀνθρωπιὰ καὶ ἡ ἐλπίδα». 

Ἀναπέμπομεν ἐν τέλει ἱκετηρίους καὶ ἐξιλαστηρίους δεήσεις, ὅπως ὁ Ἀναστὰς Κύριος ἀναπαύῃ ἐν χώρᾳ ζώντων καὶ ἐν σκηναῖς δικαίων τὰς ψυχὰς τῶν μακαριστῶν προκατόχων σας, ἐξ ὧν μνημονεύομεν τοὺς τρεῖς τελευταίους, ἀποφοίτους τῆς κατὰ Χάλκην Ἱερᾶς Θεολογικῆς Σχολῆς, Μητροπολίτας Μάξιμον Ξύδαν (1984-2003), ἐκ Πριγκήπου, ὁ ὁποῖος εἶχε τὴν ἔμπνευσιν τῆς ἱδρύσεως καὶ τὴν φροντίδα τῆς λειτουργίας τοῦ Πνευματικοῦ τούτου Κέντρου, Κωνσταντῖνον Καρδαμένην (1965-1984), τὸν Κωνσταντινουπολίτην, Κωνσταντῖνον Μεγγρέλην (1924-1961), ἐκ Σινώπης τοῦ Πόντου, ὡς καὶ τοὺς Ἀπόστολον Χριστοδούλου, ἡμέτερον ὁμοπάτριον καὶ δὴ ὁμοχώριον, καὶ Γρηγόριον Ζερβουδάκην, τὸν μετέπειτα Οἰκουμενικὸν Πατριάρχην.

Προσεπευχόμεθα εἰς τὴν ὑμετέραν ἀγάπην, τὸ ἄξιον πνευματικὸν τέκνον τοῦ μακαριστοῦ Γέροντος καὶ προστάτου αὐτῆς Ἀρχιεπισκόπου Χριστοδούλου, τοῦ καὶ ἐγκαινιάσαντος ἐν ἔτει 1998 τὸ πνευματικὸν τοῦτο κέντρον τῇ προσκλήσει τοῦ τότε Μητροπολίτου Μαξίμου, ὅπως συνεχίζητε καλλιεργοῦντες καὶ ἐπαυξάνοντες ἐξίσου καρποφόρως τὸ ἐμπιστευθὲν ὑμῖν τάλαντον καὶ τοῦ Κέντρου τούτου, ὥστε νὰ οἰκοδομῆται διὰ τῆς προσφορᾶς καὶ αὐτοῦ τὸ Σῶμα τοῦ Κυρίου καὶ νὰ προάγεται ὁ λαὸς εἰς πᾶσαν ἀγαθὴν τέχνην καὶ γνῶσιν, καθὼς καὶ δύναμιν καὶ φωτισμὸν εἰς τοὺς κοπιῶντας συνεργάτας τοῦ στεγαζομένου ἐνταῦθα ἔργου τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως, διὰ νὰ συνεχίζητε ὅλοι ὁμοῦ τὴν προσφοράν σας, ἐν τῇ βεβαιότητι ὅτι πολὺς θὰ εἶναι ὁ μισθός σας παρὰ τοῦ Ἀναστάντος Κυρίου.

Αὐτοῦ ἡ Χάρις καὶ τὸ ἄπειρον Ἔλεος εἴησαν μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν, ἀδελφοί. Ἀμήν.

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ 1ο ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΣΕΡΡΩΝ ]

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

κατὰ τὴν Ἐπίσκεψιν Αὐτοῦ εἰς τὸ Ἱστορικὸν 1ον Γυμνάσιον Σερρῶν

(20 Ἀπριλίου 2015)

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Ξάνθης κ. Παντελεῆμον, ἐκπρόσωπε τῆς Α. Μακαριότητος καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε,

Ἱερώτατοι ἅγιοι Ἀδελφοί,

Ἐλλογιμώτατοι κύριοι Διευθυντὰ καὶ Καθηγηταὶ τῆς ἱστορικῆς ταύτης σχολῆς,

Ἀγαπητοί μας μαθήτριαι καὶ μαθηταί, εὐλογημένοι βλαστοὶ τῆς μεγάλης ἀπὸ πλευρᾶς παραδόσεως, ἱστορίας καὶ προσφορᾶς πόλεως τῶν Σερρῶν,

Χριστὸς Ἀνέστη!

Μὲ πολλὴν χαρὰν ἐπισκεπτόμεθα σήμερον ἕνα ἐκ τῶν πλέον ἱστορικῶν σχολείων τῆς Μακεδονίας, τὸ ὁποῖον συνέδεσεν ἀρρήκτως μὲ τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον ἡ δωρεὰ τοῦ ἀειμνήστου προκατόχου μας Πατριάρχου Γρηγορίου τοῦ Ζ΄, προκειμένου νὰ καλυφθῇ ἡ δαπάνη ἀνεγέρσεως τοῦ ἐπιβλητικοῦ τούτου κτηρίου μετὰ τὴν πυρκαϊὰν τοῦ ἔτους 1928, ἡ ὁποία κατέστρεψε τὸ προϋφιστάμενον κτήριον, μαζὶ μὲ πλεῖστα ἄλλα τῆς πόλεώς σας, ἀπολεσθείσης μιᾶς μεγάλης πολιτιστικῆς κληρονομίας.

Ὁ τὸν Οἰκουμενικὸν Θρόνον κλεΐσας εἰς ἐποχὰς δυσκόλους Πατριάρχης Γρηγόριος Ζ΄, προσέφερε διὰ τῆς μορφώσεως καὶ τῆς ἁπλότητός του, τῆς μακρᾶς ποιμαντορικῆς καὶ διοικητικῆς πείρας του, τῆς συνέσεως καὶ τῆς ἀγάπης του καὶ διὰ τοῦ παραδειγματικοῦ  ἤθους του, πολλὰ εἰς τὴν πόλιν σας καὶ ὡς ποιμενάρχης αὐτῆς.

Αὐτὸ τὸ ἔργον τοῦ Πατριάρχου Γρηγορίου τοῦ Ζ΄ ἐπισκεπτόμεθα, τὸ ὁποῖον ὑπερέβη τὴν ἐποχὴν ἐκείνην τῶν ἀντιπαραθέσεων καὶ τῶν ἀντιθέσεων καὶ ἀπέβη προσφορά, πρὸς τὴν ὁποίαν καὶ διὰ τῆς ἐπισκέψεώς μας αὐτῆς εἰς τὸ σχολεῖον σας ἀποδίδομεν φόρον τιμῆς καὶ ἀναγνωρίσεως. Διότι γνωρίζομεν ὅτι ἡ πόλις σας τῶν Σερρῶν συνέβαλε μεγάλως εἰς τὴν καλλιέργειαν καὶ εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν γραμμάτων εἰς τὸν εὐαίσθητον χῶρον τῆς Μακεδονίας κατὰ τὴν δυσχερῆ περίοδον τῆς γνωστῆς κατοχῆς, ὅταν τὰ πάντα, ἔμψυχα καὶ ἄψυχα, τά «ἔσκιαζε ἡ φοβέρα». Μὲ τὴν ἵδρυσιν καὶ τῆς σχολῆς αὐτῆς ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων ἱστορικῶν σχολῶν τῆς εὐρυτέρας περιοχῆς, εἰς τὰς ὁποίας ἡ συμβολὴ τῆς Μητρός μας Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπῆρξε καθοριστική, διετηρήθη ἡ ταυτότης καὶ ἡ ἰδιοπροσωπία τοῦ λαοῦ, ἡ γλῶσσα καὶ ἡ πραγματικὴ γνῶσις τῆς ἱστορίας του, καὶ ἐφυτεύθη ὁ σπόρος τῆς ἐλευθερίας ἐν Χριστῷ καὶ διὰ Χριστοῦ, ὁ ὁποῖος σπόρος εἰς τὸν καιρόν του ἀπέδωσε πλουσίους καρπούς, ὄχι βεβαίως ἄνευ πολλῶν θυσιῶν, ὁλοκαυτωμάτων καὶ τραγωδιῶν.

Τὸ Οἰκουμενικόν μας Πατριαρχεῖον καὶ ἡμεῖς προσωπικῶς χαίρομεν καὶ συγχαίρομεν διότι ἡ πόλις σας ἀπετέλει ἀπὸ τῶν μέσων τοῦ 19ου αἰῶνος ἕνα ἐκ τῶν μεγαλυτέρων ἐκπαιδευτικῶν κέντρων τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Μακεδονίας καὶ ἦτο ἡ πρώτη πόλις ἡ ὁποία ἀπέκτησε τὸ ἔτος 1872 Διδασκαλεῖον ἀρρένων, μὲ τὴν ὑποστήριξιν τοῦ ὀτρηροῦ Μακεδονικοῦ Φιλεκπαιδευτικοῦ Συλλόγου Σερρῶν. Ἡ μέριμνα διὰ τὴν παιδείαν τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν Γένους ἀποτελεῖ καὶ τὴν κυρίαν τοιαύτην τῆς Μητρὸς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας, δηλαδὴ τῆς μεταδόσεως τῶν φώτων τῆς γνώσεως, τῆς θύραθεν καὶ κατὰ Χριστόν, καὶ συνιστᾷ σημεῖον φωτεινὸν εἰς τὴν διαχρονικὴν πορείαν τῆς ἐκπαιδεύσεως τοῦ Γένους. Μὲ τὴν φροντίδα της, εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν καὶ εἰς τὰς ἑτέρας ἐπαρχίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θρόνου, εἰς τὴν καθ᾿ ἡμᾶς εὐρυτέραν Ἀνατολήν, τὴν Μακεδονίαν καὶ τὴν Θρᾴκην καὶ τὰς Νήσους τοῦ Αἰγαίου Πελάγους ἀνιδρύθησαν πλεῖστα ὅσα ἐκπαιδευτήρια, προκαλοῦντα καὶ σήμερον τὸν θαυμασμὸν διὰ τὸ ὑψηλὸν ἐπίπεδον παιδείας, ἤθους καὶ γνώσεως, τὰ ὁποῖα παρεῖχον, ἕνα ἐκ τῶν ὁποίων εἶναι καὶ τὸ ἰδικόν σας Γυμνάσιον.

Εὑρισκόμενοι ἀνάμεσά σας κατὰ τὴν ἀναστάσιμον αὐτὴν περίοδον καὶ εἰς τὸ περίπυστον τοῦτο ἐκπαιδευτήριον προσφορᾶς εὐρυτέρας μαθητείας ἀληθείας, ἰδιαιτέρως ἐπιθυμοῦμεν νὰ ἐπαναλάβωμεν τὴν βαρύτητα, τὴν ὁποίαν κατέχει διὰ τὴν παιδείαν μας ἡ διάπλασις τοῦ ἤθους καὶ τοῦ χαρακτῆρος τῶν μαθητῶν, στοιχεῖα τὰ ὁποῖα, δυστυχῶς, ὅλον καὶ περισσότερον, παραθεωροῦνται σήμερον. Οἱ μαθηταὶ δὲν ἀντιμετωπίζονται ὡς ψυχοσωματικαὶ ὀντότητες, ἔχουσαι ἀνάγκην διατροφῆς ὄχι μόνον τοῦ σώματος ἀλλὰ καὶ τῆς ψυχῆς, καὶ πνευματικῆς καλλιεργείας. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐλλείψεως τῆς τοιαύτης θεωρήσεως εἶναι τραγικὰ διὰ τὴν κοινωνίαν. Διὰ τοῦτο σᾶς ἀπευθύνομεν, ἀγαπημένα μας παιδιά, ὡρισμένας πατρικὰς νουθεσίας διὰ νὰ βοηθῆσθε εἰς τὴν  θεμελίωσιν τῆς ζωῆς σας ἐπὶ σταθερῶν θεμελίων, τὰ ὁποῖα οὔτε οἱ ποικίλοι «ἀέρηδες» τῶν συγχρόνων πειρασμῶν καὶ τῶν κρίσεων, οὔτε αἱ θυελλώδεις βροχαί, οὔτε ἀντίξοοι ἄνεμοι, θὰ δυνηθοῦν νὰ γκρεμίσουν. Διότι θὰ στηρίζεται ἡ ζωή σας ἐπὶ ἰσχυρῶν θεμελίων καὶ ὄχι ἐπὶ τῆς «ἄμμου» τῶν συγχρόνων σειρήνων καὶ ὑποσχέσεων.

Αἱ προκλήσεις τῶν αἰσθήσεων ἀπαιτοῦν σήμερον, ὡς ἄλλα εἴδωλα, ἀπὸ τὴν ζωὴν ὅσων θέλουν νὰ ζοῦν χριστιανικῶς, τὴν ἐξαφάνισιν τῆς αἰσθήσεως τοῦ πνευματικοῦ κόσμου καὶ τῆς συνεχοῦς παρουσίας τοῦ Θεοῦ, τὸν ὁποῖον δυνάμεθα νὰ προσεγγίσωμεν μόνον μὲ τὴν πίστιν καὶ τὴν ἐλπίδα εἰς Αὐτόν. Καθὼς δέχεσθε, λοιπόν, καὶ σεῖς τὰς προκλήσεις τοῦ συγχρόνου ἀποπροσανατολιστικοῦ τρόπου ζωῆς, μὴ δειλιάσετε εἰς τὴν πορείαν σας καὶ μὴ ἐγκαταλείψετε τὸν δρόμον τῆς Ἐκκλησίας, τὴν ὁδὸν τῆς ἀρετῆς, δρόμον δύσκολον ἀσφαλῶς, ἀλλὰ καταλήγοντα εἰς τὴν θέωσιν τοῦ προσώπου μας καὶ τὴν κληρονομίαν τοῦ Παραδείσου, μὲ ἕνα λόγον, εἰς τὸ φῶς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ εἰς τὸ φῶς τῆς καταξιώσεως τῶν ἐλπίδων καὶ τῶν προσδοκιῶν σας. Ὁδὸν καταλήγουσαν εἰς τὴν ἀληθῆ γνῶσιν, ἡ ὁποία ἐλευθερώνει τὸν ἄνθρωπον, καθὼς τὸν ἀπαλλάσσει ἀπὸ τὰς προκαταλήψεις καὶ τὰς δυσειδαιμονίας ποὺ προκαλεῖ ἡ ἄγνοια, ἤ, χειρότερον, ἡ μερικὴ γνῶσις - ἡ ἡμιμάθεια.

Μὴ φοβῆσθε τὰς δεσμεύσεις, τὰς ὁποίας ἐπιβάλλει ἡ ζωή.  Ὑπάρχουν οὐσιαστικαὶ δεσμεύσεις: ἡ τήρησις τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου, ἐκεῖ ὅπου εὑρίσκεται ἡ ἀληθινὴ ἐλευθερία, ἡ ὁποία ἐπιτυγχάνεται μὲ σκληρὸν ἀγῶνα κατὰ τῶν ἀδυναμιῶν μας, ποὺ ἀποπροσανατολίζουν τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τὴν πορείαν του, καὶ ἐπιδιώκουν νὰ τὸν κρημνίσουν εἰς τὴν ἄβυσσον τῆς ἀπωλείας, κατὰ τὰ παρατηρούμενα καθ᾿ ἡμέραν τραγικὰ φαινόμενα καὶ συμπτώματα. Καὶ ζῶμεν δυστυχῶς πολλὰ τοιαῦτα τὰς ἡμέρας αὐτάς, ὅπως αὐτὸ τῆς ἀσκήσεως τῆς ἐνδοσχολικῆς βίας, ἡ ὁποία ἠμπορεῖ νὰ φθάσῃ εἰς τραγικὰς καταστάσεις ὡς αὐτὰς τὰς ὁποίας ἐβιώσαμεν μόλις προσφάτως. Καὶ εἶναι ἡ ἄσκησις τῆς ἐνδοσχολικῆς βίας ἕνα ἀκόμη δεῖγμα ἀπομακρύνσεώς μας -ἀπομακρύνσεως τῶν νέων- ἀπὸ τὸν Θεόν, διότι ὁ πιστεύων εἰς τὸν Θεὸν σέβεται, ἀγαπᾷ καὶ τιμᾷ τὸν συνάνθρωπόν του, τὸν πλησίον του, διότι τὸν ἀντιμετωπίζει ὡς εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, πλασθεῖσαν κατ᾿ εἰκόνα καὶ καθ᾿  ὁμοίωσιν Αὐτοῦ, καὶ γνωρίζει ὅτι τιμώντας τὸν πλησίον του –τὸν συμμαθητήν, τὸν συμφοιτητήν- ἐκδηλώνει τὴν πίστιν του καὶ τὴν ἀγάπην του πρὸς τὸν ἴδιον τὸν Θεόν.

Ὁ ἄνθρωπος ὁ ὁποῖος δὲν ἀγωνίζεται ἐναντίον τῶν ἀδυναμιῶν του εἶναι δυστυχής, διότι καταντᾷ δέσμιος αὐτῶν, ἐνῷ νομίζει ὅτι εἶναι ἐλεύθερος. Εἰς τὴν πραγματικότητα ὅμως δὲν εἶναι ἐλεύθερος, διότι δὲν ἠμπορεῖ νὰ πραγματοποιήσῃ αὐτὸ ποὺ ἐπιθυμεῖ ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ ἐπιβάλλουν αἱ ἀδυναμίαι του, τὰς ὁποίας δὲν ἤλεγξε. Διὰ τοῦτο, ἀγαπητά μας παιδιά, ἀγωνισθῆτε ἀπὸ τώρα, ἀπὸ τὴν νεότητά σας, νὰ μείνετε πραγματικὰ ἐλεύθεροι, μὲ τὴν ἐλευθερίαν ἐκείνην τὴν ὁποίαν χαρίζει τὸ Ἅγιον Πνεῦμα καὶ τὴν ὁποίαν οὐδεὶς δύναται νὰ σᾶς ἀφαιρέσῃ, καὶ εἶναι ἡ ἐλευθερία ἀπὸ τὰ πάθη μας, ἀρκεῖ νὰ τὰ πολεμήσουμε. 

Ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ θέσῃ εἰς τὴν ζωήν του ὡρισμένας δεσμεύσεις –αὐτὰς ποὺ προβλέπει ἡ διδασκαλία τῆς Ἐκκλησίας μας διὰ τὰ μέλη της-. Αἱ δεσμεύσεις αὐταὶ δὲν εἶναι εἰς τὴν πραγματικότητα δεσμεύσεις -καὶ καταχρηστικῶς χρησιμοποιοῦμεν τὸν ὅρον δέσμευσις, εἰς τὴν πραγματικότητα πρόκειται περὶ ὀργάνου, περὶ μέσου ἐπιτυχίας, διότι μὲ τὴν ἀνάληψιν τῶν δεσμεύσεων τὰς ὁποίας προβλέπει ἡ διδασκαλία τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς Ἐκκλησίας μας, οὐσιαστικῶς ἀπαλλασσόμεθα ἀπὸ ἐξαρτήσεις, ἀποκτῶμεν τὴν πραγματικὴν ἐλευθερίαν, τὴν ἐλευθερίαν ἀπὸ τὰ πάθη καὶ τὰς ἀδυναμίας, καὶ καλλιεργοῦμεν τὰς ἀρετάς, μὲ τὰς ὁποίας καὶ τὸν ἑαυτόν μας βελτιώνομεν καὶ συμβάλλομεν εἰς τὴν κοινωνικὴν πρόοδον καὶ εὐημερίαν. Μήπως τὰς ἀρχὰς τῆς χριστιανικῆς μας πίστεως δὲν ἐφήρμοζαν οἱ πρόγονοί μας καὶ συνέβαλλον καθοριστικῶς εἰς τὴν ἀνάπτυξιν τῶν Κοινοτήτων μας, τῆς κοινωνίας μας καὶ τῆς πατρίδος μας;

Μὲ αὐτὰς τὰς συντόμους φιλικὰς ὑποθήκας, εὐχόμεθα πατρικῶς καὶ ὁλοψύχως ὁ Ἀναστὰς Κύριος νὰ εὐλογῇ τὸ Γυμνάσιον τοῦτο καὶ ὅλους τοὺς ἀγαπητοὺς καθηγητὰς καὶ μαθητάς, ὥστε νὰ συνεχίζῃ ἀμείωτον τὴν πολύτιμον προσφοράν του εἰς τὴν ἐκπαίδευσιν τῆς νεότητος τῶν Σερρῶν, ἀλλὰ καὶ νὰ προοδεύῃ εἰς τὴν διάπλασιν ἀνθρώπων οἱ ὁποῖοι θὰ ἀγωνίζωνται διὰ τήν κατάκτησιν τῆς ἀληθινῆς ἐλευθερίας, τῆς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, καὶ συμφώνως πρὸς τὴν παράδοσιν καὶ τὸ ἦθος τοῦ Γένους μας, ἀλλὰ καὶ τῶν γενναίων καὶ ἱστορικῶν μορφῶν τῶν Σερραίων προπατόρων καὶ πατέρων σας.

Καὶ πάλιν Χριστὸς Ἀνέστη! Καλὴν πρόοδον εἰς τὰ μαθήματά σας καὶ καλὴν ἐπιτυχίαν εἰς τοὺς στόχους καὶ τοὺς ὁραματισμοὺς σας! Ἡ εὐχὴ καὶ ἡ εὐλογία τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας νὰ εἶναι πάντοτε μαζί σας!

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΚΛΗΡΙΚΟΥΣ ΤΩΝ ΣΕΡΡΩΝ]

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

πρὸς τὸν Ἱερὸν Κλῆρον τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Σερρῶν καὶ Νιγρίτης

(Πνευματικὸν Κέντρον Ἱερᾶς Μητροπόλεως, 20 Ἀπριλίου 2015)

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Ξάνθης κ. Παντελεῆμον, ἐκπρόσωπε τῆς Α. Μακαριότητος καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε, φίλτατε καθηγούμενε καὶ προστάτα τοῦ περικυκλοῦντος ὑμᾶς εὐαγοῦς κλήρου, 

Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοί,

Εὐλογημένοι καὶ ἀγαπητοὶ ἀδελφοὶ συμπρεσβύτεροι καὶ συλλειτουργοί, Χριστοῦ διακονία,

Χριστὸς ἀνέστη!

Εὐχαριστοῦντες τὴν ὑμετέραν προσφιλῆ Ἱερότητα, ἀδελφὲ  ἅγιε Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε, διὰ τοὺς ἀγαθοὺς λόγους σας οἱ ὁποῖοι ἐκφράζουν καὶ τὰ αἰσθήματα τῶν πρεσβυτέρων καὶ διακόνων σας ἐν τῇ ἱερουργίᾳ τῶν θείων μυστηρίων καὶ τῇ διακονίᾳ τοῦ ἐνταῦθα γεωργίου τοῦ Κυρίου, ἀπευθυνόμεθα πρὸς ἑαυτοὺς καὶ ἀλλήλους, ἐπαναλαμβάνοντες τοὺς λόγους Βασιλείου τοῦ Μεγάλου: «Σπούδασον, ὦ ἱερεῦ, σαὐτὸν παραστῆσαι ἐργάτην ἀνεπαίσχυντον, ὀρθοτομοῦντα τὸν λόγον τῆς ἀληθείας... μὴ διὰ θεραπείαν ἀνθρωπίνην ἐπισπεύσῃς τὰς εὐχὰς ἢ συντάμῃς, ἤ λάβῃς πρόσωπον, ἀλλ᾿ ὅρα πρὸς μὸνον τὸν προκείμενον Βασιλέα καὶ τὰς περιεστώσας κύκλῳ Δυνάμεις... μὴ ἐντραπῇς τοὺς ἐνδόξους τῆς γῆς, μηδ᾿ αὐτὸν τὸ διάδημα περικείμενον ἐν τῇ ὥρᾳ ἐκείνῃ... Βλέπε τίνι παρέστηκας, πῶς ἱερουργεῖς καί τίσι μεταδίδως... Ὅρα μὴ παραδῷς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ εἰς χεῖρας ἀναξίων...». 

Χαιρόμεθα, λοιπόν, ἀδελφοὶ καὶ πατέρες, ἐπικοινωνοῦντες σήμερον μαζί σας κατὰ τὴν ἑορτάσιμον περίοδον τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, τὴν ὡραιοτέραν τοῦ ἔτους, κατὰ τὴν ὁποίαν «τὰ πάντα πεπλήρωται φωτός, οὐρανός τε καὶ γῆ καὶ τὰ καταχθόνια». Τὴν χαρὰν ἡμῶν ταύτην τῆς ἐπικοινωνίας οὐδεὶς δύναται νὰ ἄρῃ, διότι πραγματοποιεῖται ἐν τῇ Ἀναστάσει ἡ ὁποία καταξιώνει τὰ πάντα. 

Ἡ σημασία τοῦ λειτουργήματος τοῦ πρεσβυτέρου, τοῦ κληρικοῦ ἐν γένει, καταξιοῦται διὰ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, τὴν ὁποίαν ἱερουργοῦμεν οἱ κληρικοὶ ἐν τῷ μυστηρίῳ τῆς Θείας Εὐχαριστίας, ἀλλὰ καὶ τῆς διακονίας τῶν καρδιῶν καὶ τῶν πνευματικῶν καὶ ὑλικῶν ἀναγκῶν τῶν ἀνθρώπων, τῆς  ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος. Διὰ τοῦτο καὶ ἐν τῇ τελέσει καὶ διὰ τῆς τελέσεως τῆς Θείας Λειτουργίας: «ἔχομεν τοῦ θανάτου τοῦ Κυρίου τὴν μνήμην... βλέπομεν τῆς Ἀναστάσεώς Του τὸν τύπον, ἐμπιμπλάμεθα τῆς ἀτελευτήτου ζωῆς Του, ἀπολαμβάνομεν τῆς ἀκενώτου Του τρυφῆς».

Τὸ βιωματικόν «μυστήριον» τοῦτο τοῦ θανάτου καὶ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀπολαύσεως τῆς ἀτελευτήτου ἐν Αὐτῷ ζωῆς ἀπὸ τοῦ νῦν αἰῶνος δοκιμάζομεν καὶ βιοῦμεν οἱ κληρικοὶ παντὸς βαθμοῦ, οἱ διακονοῦντες σκληρῶς εἰς τὸν σύγχρονον κόσμον, μὲ τὰς πολλὰς καὶ ποικίλας δυσκολίας τὰς ὁποίας παρουσιάζει ἡ καπιταλιστικὴ καὶ μακρὰν τοῦ Θεοῦ σύγχρονος ἐποχή.  

Ἐντὸς τοῦ μυστηρίου τούτου τῆς ἀτελευτήτου ζωῆς, ἡ ἐπικοινωνία Πατριάρχου καὶ συγκληρικῶν εἰς τὸν ἀμπελῶνα τοῦ Κυρίου ἐν Σέρραις καὶ Νιγρίτῃ, ἀποκτᾷ ἰδιαίτερον νόημα καὶ ἔχει τὴν ἰδικήν της σημασίαν, ὡς στοχεύουσα εἰς τὴν συνειδητοποίησιν τῆς ἡμετέρας ἀποστολῆς, καὶ συγχρόνως εἰς τὴν ἔκφρασιν τῆς ἐκτιμήσεως καὶ ἀναγνωρίσεως τῆς διακονίας τὴν ὁποίαν ἕκαστος ἀπὸ ἐσᾶς ἐπιτελεῖ, τὸ κατὰ δύναμιν, εἰς τὸν τόπον καὶ ὑπὸ τὰς συνθήκας ὑπὸ τὰς ὁποίας ἐκλήθη, μὲ προεστῶτα πάντοτε καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ἔργοις ὑμῶν τὸν εἰς «τύπον καὶ τόπον Χριστοῦ» ἱστάμενον Ἐπίσκοπόν σας. Ἐν τῇ ὑμετέρᾳ δὲ περιπτώσει, τὴν ὑμετέραν φιλόστοργον Ἱερότητα, ἅγιε Σερρῶν, τὸν θεοφιλῶς προεστῶτα καὶ ἐπισκοποῦντα τὴν διακονίαν καὶ τὸ ὅλον ἐκκλησιαστικὸν καὶ ποιμαντικὸν καὶ εὐρύτερον ἔργον τῆς λαχούσης ὑμῖν κληρουχίας ταύτης τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας, τὸν εὐμοιροῦντα νὰ εἶναι διάδοχος εὐκλεῶν καὶ ἱστορικῶν προσωπικοτήτων, μεταξὺ τῶν ὁποίων μνημονευτέοι οἱ ἄμεσοι προκάτοχοί σας Μάξιμος καὶ Κωνσταντῖνος, ἀμφότεροι ἕλκοντες καὶ τὴν φυσικὴν καὶ τὴν πνευματικὴν καταγωγὴν καὶ ἀγωγὴν ἐκ τῶν ἀκενώτων πηγῶν τοῦ σωτηρίου τῆς Κωνσταντίνου Πόλεως.

Ἀδελφοὶ καὶ πατέρες,

Ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς μᾶς ἐκάλεσε καὶ μᾶς καλεῖ καθημερινῶς, ὡς λειτουργούς Του, νὰ ἀρνούμεθα συνεχῶς τὸν ἑαυτόν μας, νὰ αἴρωμεν τὸν σταυρόν μας ἕκαστος, καὶ νὰ Τὸν ἀκολουθῶμεν πιστῶς. Μᾶς καλεῖ δὲ ἕκαστον προσωπικῶς.

Μὲ τὴν χάριν τοῦ ἀξιώματος τῆς ἱερωσύνης ἔχομεν χρέος καὶ ἀποστολὴν νὰ ἐπιτελῶμεν τὸ ἔργον τοῦ Κυρίου, δηλαδὴ τὴν διακονίαν τοῦ λαοῦ, τὴν τέλεσιν τῶν μυστηρίων, τὴν ἐνσωμάτωσιν τῶν πιστῶν εἰς τὴν καλλιέλαιον τῆς Ἐκκλησίας. Ἱερουργοῦμεν -καὶ ὀφείλομεν νὰ τὸ πράττωμεν- τὴν καταλλαγήν, τὴν συμφιλίωσιν τῶν ἀνθρώπων μεταξύ των καὶ μὲ τὸν Θεόν, τὴν ἐπανασύνδεσίν των μὲ τὸν οὐράνιον Πατέρα. Οἱ Ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς ὀφείλομεν  καθημερινῶς μὲ τὸ παράδειγμα, τὰς πράξεις, τὸν λόγον, τὴν ἀγάπην, τὰ μυστήρια νὰ ἐπιτελῶμεν «τὴν διακονίαν τῆς καταλλαγῆς», μή «προσβλέποντες εἰς πρόσωπον ἀνθρώπων», ἀπροσωπολήπτης γὰρ ὁ Θεός.

Ἐπίκαιροι ἐν προκειμένῳ οἱ λόγοι Συμεὼν τοῦ Θεσσαλονίκης: «Ἰδοὺ ὁ χοῦς ἡμεῖς καὶ πηλός τε καὶ σκώληξ; ἐξουσίαι καὶ δυνάμεις ὁρώμεθα• μᾶλλον δὲ καὶ πλείω τούτων δυνάμενοι τῇ τῆς ἱερωσύνης δυνάμει. Καὶ πλάσται γὰρ τῆς κρείττονος πλάσεως τῷ βαπτίσματι καὶ τοῖς λοιποῖς μυστηρίοις• καὶ Θεοῦ υἱῶν πατέρες, καὶ θέσει Θεῶν ἐνεργοί, καὶ ἁμαρτίας ἀναιρέται καὶ ἐλευθερωταὶ ψυχῶν, καὶ λύται δεσμῶν αἰωνίων, καὶ παραδείσου κλειδοῦχοι, καὶ τὰ Θεοῦ δυνάμενοι• καὶ αὐτοῦ δεικνύμεθα συνεργοὶ πρὸς σωτηρίαν ἀνθρώποις» (Περὶ ἱερωσύνης. PG 155, 957 B).

Δὲν θὰ εἴπωμεν πλείονα περὶ τῆς ἀποστολῆς τῆς ἱερωσύνης. Ἄλλωστε τὴν βιώνετε σεῖς οἱ κληρικοὶ καθημερινῶς, ἔχοντες Ἀρχιερέα πρᾷον, ἀγαθόν, ἐπιεικῆ καὶ συγχρόνως δυναμικόν,  παιδαγωγοῦντα καὶ ἐκπαιδεύοντα καὶ δοκιμάζοντα καθ᾿ ἡμέραν ἕκαστον ἐξ ὑμῶν εἰς ὅσα ἐστὶν ἀγαθὰ καὶ σωτήρια καὶ παρέχοντα πᾶσιν ὑμῖν παράδειγμα πρὸς ὑπογραμμὸν καὶ στάθμισιν τοῦ καθ᾿ ἡμέραν ἀποκαλυπτομένου ἔργου ἡμῶν τῶν κληρικῶν, μάλιστα δὲ ἀποκαλυφθησομένου «ὁποῖόν ἐστι» ὅταν «ἡμέρα διαλάμψῃ καὶ φωσφόρος ἀνατείλῃ», ὅταν δηλαδὴ ὁ καλέσας ἡμᾶς Κύριος ἔλθῃ καὶ πάλιν ἐν δόξῃ «κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς», μάλιστα δὲ τοὺς κληθέντας καὶ ἀναδεξαμένους τὸ μέγα τῆς ἀρχιερωσύνης καὶ ἱερωσύνης ἀξίωμα.

Ἐπισημαίνομεν εἰς τὴν ἀγάπην σας  τρία μόνον χαρακτηριστικὰ στοιχεῖα τοῦ χαρίσματος τῆς ἱερωσύνης:

Πρῶτον, τὴν πνευματικὴν πατρότητα τοῦ ἱερέως, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κύριον χαρακτηριστικὸν τοῦ χαρίσματος  καὶ περιλαμβάνει καὶ τὸ μυστήριον τῆς  ἐξομολογήσεως καὶ τῆς μετανοίας τοῦ ἰδίου τοῦ  κληρικοῦ. Τῆς μετανοίας, ἡ ὁποία εἶναι ἀπαραίτητος διὰ νὰ ἀποκτᾷ καὶ νὰ διατηρῇ συνεχῶς ὁ ἱερεὺς αὐτογνωσίαν καὶ ταπείνωσιν, ἀποτέλεσμα τῆς προσωπικῆς του ἀναφορᾶς καὶ ἐξαρτήσεως καὶ ἀφοσιώσεως εἰς τὸ λειτούργημά του «φόβῳ τὴν ἐξομολόγησιν τῷ Κτίστῃ ποιουμένου (τοῦ κληρικοῦ) καὶ διὰ ταύτης συγγνώμην τῶν ἐπταισμένων αἰτουμένου... (πρβλ. Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Ὁμιλία εἰς Ἡσαϊαν, 6,1 P.G. 56,99). Ἡ ἐν μετανοίᾳ ἀναφορὰ καὶ ἐξομολόγησις αὕτη δίδει εἰς τὸν κληρικὸν παντὸς βαθμοῦ τὴν δυνατότητα καλλιεργείας συνεχῶς πνεύματος μαθητείας, συναισθανόμενον τὴν μικρότητα καὶ ἀδυναμίαν αὐτοῦ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, μαθητείας ἀπαραιτήτου καὶ διὰ τὴν παιδαγωγικήν του ἀποστολήν. Ἐξ  ἄλλου, ἡ συνεργασία τῶν κληρικῶν εἰς ἐπίπεδον πνευματικῆς ἀναφορᾶς καὶ ἀδελφικῆς κοινωνίας εἶναι λίαν σημαντικὴ διὰ τὴν εἰρήνην καὶ τὴν πρόοδον τῆς Ἐνορίας καὶ τῆς Ἐκκλησίας.

Δεύτερον, τὴν ἐλεημοσύνην. Ἰδιαιτέρως ἐπισημαίνομεν τὴν σημασίαν τῆς ἐλεημοσύνης κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας τῆς γενικῆς πενίας καὶ ξηρασίας πνευματικῆς τε καὶ ὑλικῆς. Ὁ κληρικὸς ὀφείλει ἀδιακρίτως νὰ ἐξασκῇ τὴν ἐλεημοσύνην πνεύματος καὶ ὕλης, παριστάμενος καὶ δι᾿ αὐτῆς «ἐν κατανύξει καὶ καθαρᾷ καρδίᾳ τῷ ἁγίῳ Θυσιαστηρίῳ, μὴ περιβλέπων ἔνθεν κακεῖθεν, ἀλλὰ φρίκῃ καὶ φόβῳ παριστάμενος τῷ ἐπουρανίῳ Βασιλεῖ» (Μέγας Βασίλειος), ἐφαρμόζων καὶ ἐν τούτῳ τὴν προτροπὴν Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ: «ὁ κατὰ μίμησιν Θεοῦ τὴν ἐλεημοσύνην ποιούμενος, οὐκ οἶδε διαφορὰν πονηροῦ καὶ ἀγαθοῦ, δικαίου καὶ ἀδίκου ἐν τοῖς τοῦ σώματος ἀναγκαίοις• ἀλλὰ πᾶσιν ἐξ ἴσου κατὰ τὴν χρείαν διανέμει• εἰ καὶ προτιμᾷ δι᾿ ἀγαθὴν προαίρεσιν τοῦ φαύλου τὸν ἐνάρετον» (Κεφάλαια περὶ ἀγάπης, P.G 90, 965).

Δέον ὅπως μὴ λησμονῆται ὅμως ὅτι δὲν εἶναι τόσον ἡ ἔλλειψις τῶν ὑλικῶν πραγμάτων, ἡ ὁποία βασανίζει καὶ ταλανίζει καὶ ἀπογοητεύει τοὺς ἀνθρώπους καὶ καθιστᾷ ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς ἐλεημοσύνης. Εἶναι κυρίως τὸ παράδειγμα ἡμῶν τῶν κληρικῶν, ζώντων ἐνίοτε ἐν «τρυφῇ καὶ ραθυμίᾳ καὶ ποικίλαις ἀνέσεσιν», ὡς ὁ πλούσιος τῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς, καὶ ἀγνοούντων τὸν γείτονα ἡμῶν, «τὸν πτωχὸν Λάζαρον», τὸν τρεφόμενον ἐκ τῶν «ψιχίων» τῆς τραπέζης τοῦ πλουσίου. Ἀναφέρομεν τὴν θαυμασίαν ταύτην εἰκόνα τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου, ἡ ὁποία δὲν ἀπεικονίζει μόνον τὴν ὑλικὴν πτωχείαν ἀλλὰ  τὴν πεῖναν καὶ  τὴν δίψαν τοῦ Θεοῦ, ἡ ὁποία καθιστᾷ ἐπιτακτικὴν τὴν ἀνάγκην τῆς πνευματικῆς κυρίως ἐλεημοσύνης, τῆς διδασκαλίας δηλαδὴ τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ὑφ᾿ ἡμῶν κυρίως τῶν κληρικῶν παραδειγματικῆς τηρήσεως τῶν ἐντολῶν Αὐτοῦ. Χαρακτηριστικῶς ἐν προκειμένῳ Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος ἐπισημαίνει: «Ἐφ᾿ ὅσον ἐποιήσατε ἑνὶ ἑκάστῳ τούτων τῶν ἐλαχίστων, ἐμοὶ ἐποιήσατε. Οὐ γὰρ περὶ τῶν πενομένων μόνον, ὥς τινες οἴονται, καὶ τῶν τῆς σωματικῆς τροφῆς ἀπορούντων τοῦτο ὁ Κύριος εἴρηκεν, ἀλλὰ καὶ περὶ πάντων τῶν ἄλλων ἡμῶν ἀδελφῶν, τῶν οὐ λιμῷ τηκομένων ἄρτου καὶ ὕδατος, ἀλλὰ λιμῷ ἀργίας καὶ ὑπακοῆς τῶν ἐντολῶν τοῦ Κυρίου - ὅσῳ γὰρ ἡ ψυχὴ τιμιωτέρα ὑπάρχει τοῦ σώματος, τοσοῦτον καὶ ἡ πνευματικὴ τροφὴ τῆς σωματικῆς ἀναγκαιοτέρα καθέστηκεν, - οἶμαι δὲ ὅτι καὶ περὶ ταύτης μᾶλλον λέγειν τὸν Κύριον» (Λόγος Θ΄. Περὶ ἐλεημοσύνης).

Εἶναι, ἄλλωστε, γεγονὸς ὅτι ἐκεῖ ὅπου ἀκμάζει ἡ πίστις καὶ ἡ εὐσέβεια, ἐκεῖ ἀκμάζουν καὶ θάλλουν πᾶσαι αἱ ἀρεταί. Ἀλλὰ ὅπου ἡ πίστις εἶναι νεκρά, ἐκεῖ τὰ πάντα φθίνουν καὶ παρακμάζουν, διότι ἀπουσιάζει ἡ τὰ πάντα συνέχουσα καὶ συγκρατοῦσα ἱερὰ δύναμις τῆς Ὀρθοδόξου πίστεως ἡμῶν, ἡ Χάρις καὶ τὸ Ἔλεος τοῦ Θεοῦ, ἄνευ τῶν ὁποίων οὐδὲν ἐπιτυγχάνομεν. Τὸ ἔργον, λοιπόν, ἡμῶν τῶν κληρικῶν εἶναι ἱερὸν καὶ συγχρόνως φρικτὸν καί «ἀγγέλοις αἰδέσιμον», εἰς τὸ ὁποῖον ἐκεῖνοι (οἱ ἀσώματοι ἄγγελοι) παρακύψαι οὐ δύνανται, ἐνῷ δυνάμεθα ἡμεῖς, κατὰ χάριν πάντοτε, οἱ σαρκικοὶ καὶ γήϊνοι. Τὸ κυριώτερον καὶ ἀσφαλέστερον εἰς σωτηρίαν καθῆκον ἡμῶν τῶν κληρικῶν συνίσταται κυρίως εἰς τὴν πρὸς τοὺς πιστοὺς βοήθειαν νὰ ἐπανεύρουν τὴν ἀπολεσθεῖσαν πνευματικὴν ταυτότητα, τὴν πίστιν, τὴν παράδοσιν τῶν πατέρων, τὴν ἁγνείαν τοῦ ἤθους, τὸ πατροπαράδοτον «σέβας», τό «ἀρχαῖον κάλλος». Τότε μόνον ἡ ἔξοδος ἐκ τῶν ποικίλων κρίσεων, ὑλικῶν καὶ πνευματικῶν, θὰ καταστῇ ὄχι μόνον εὐχερής, ἀλλὰ καὶ παραμόνιμος καὶ οὐσιαστική.

Καὶ τρίτον, ὁ ἱερουργὸς τῶν θείων μυστηρίων τοῦ θανάτου καὶ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου, τοῦ «Κυριακοῦ σώματος», τῆς Ἐκκλησίας, ὀφείλει νὰ γνωρίζῃ ὅτι διακονεῖ τὴν πραγματικὴν καὶ μόνιμον εὐδαιμονίαν τῶν Ὀρθοδόξων πιστῶν. Οὐδέποτε πρέπει νὰ λησμονῇ ὅτι «...ἀνυπόστατος καὶ σκιοειδής ἐστιν ἡ ζωή, καθ΄ ὁμοιότητα τοῦ ἀραχνίου νήματος• ὡς γὰρ ἐκεῖνο φαίνεται μέν, ἕως ἂν συνεστὼς τύχῃ• εἰ δέ τις ἐπαγάγοι τὴν χεῖρα, παραχρῆμα πρὸς τὴν ἐπαφὴν τῶν δακτύλων διαρρυὲν ἀφανίζεται• οὕτω καὶ ὁ ἀνθρώπινος βίος ταῖς ἀνυποστάτοις σπουδαῖς, οἷόν τισιν ἐναερίοις νήμασιν ἀεὶ συμπλεκόμενος μάτην ἐξυφαίνει τὴν ἀνύπαρκτον ἱστουργίαν... » (Γρηγορίου Νύσσης, Εἰς τὰς ἐπιγραφὰς τῶν Ψαλμῶν, P.G. 44, 461CD).

Ὁ κληρικὸς ὀφείλει νὰ ἐπιδιώκῃ ὁ ἴδιος καὶ νὰ διδάσκῃ εἰς τοὺς πιστοὺς τὴν ἀληθῆ εὐδαιμονίαν. Ἡ διδασκαλία καὶ τὸ βίωμά του εἶναι τὸ ἐρώτημα ἐνώπιον τοῦ μυστηρίου τοῦ θανάτου: «Ποῦ ἐστιν ἡ τοῦ κόσμου προσπάθεια; Ποῦ ἐστιν ἡ τῶν προσκαίρων φαντασία; Ποῦ ἐστιν ὁ χρυσὸς καὶ ὁ ἄργυρος; Ποῦ ἐστιν τῶν οἰκετῶν ἡ πλημμύρα καὶ ὁ θόρυβος; ...ἐξέλθωμεν καὶ ἴδωμεν ἐν τοῖς τάφοις... καὶ γνῶμεν τίς ὁ πλοῦτος, τὸ κάλλος, ἡ ἰσχὺς καὶ ἡ εὐπρέπεια» (τροπάρια ἐκ τῆς ἐξοδίου ἀκολουθίας). Τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ ἀμείλικτον τοῦτο ἐρώτημα τοῦ θανάτου, μᾶς τὴν δίδει τὸ μυστήριον, τὴν ἱερουργίαν τοῦ ὁποίου ὁ Χριστὸς μᾶς ἐνεπιστεύθη, καὶ τὸ ὁποῖον περιλαμβάνεται εἰς τὸ ὅλον περιέχον τὸ ἐναρμόνιον μέλος τῆς θεολογίας: « Χριστὸς Ἀνέστη ἐκ νεκρῶν θανάτῳ θάνατον πατήσας καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωὴν χαρισάμενος». Αὐτὴν τὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν ζωὴν ἱερουρουργοῦμεν οἱ κληρικοί.

Ἀδελφοὶ ἐν Κυρίῳ προσφιλεῖς,

Ἀληθῶς, οἱ κληρικοὶ ὀφείλομεν νὰ εἴμεθα ταπεινοί, νηφάλιοι, φιλάνθρωποι, σεμνοί, συνετοί, σοβαροί, ἁπλοῖ, ἐγκρατεῖς, διορατικοί  καὶ προβλεπτικοί, κυρίως δίκαιοι, προσηνεῖς, κοινωνικοί, ἀγωνισταί, ἀσκητικοί, πρᾷοι, ἀπαθεῖς, διδακτικοί, κατὰ τό «μέτρον τῆς δωρεᾶς τοῦ Χριστοῦ». Τὸ ἔργον μας δὲν εἶναι ἄνεσις, ἀλλὰ φροντίς• δὲν εἶναι τρυφὴ ἀλλὰ λειτουργία ὑπεύθυνος• δὲν εἶναι ἀρχὴ ἀνεξέταστος, ἀλλὰ διακονία, ὑπακοὴ καὶ ταπείνωσις. Δὲν εἶναι ἐξουσιαστικὴ αὐτονομία, ἀλλὰ πατρικὴ κηδεμονία• δὲν εἶναι ἄλογος ἐξουσία, ἀλλὰ «οἰκονομική» προστασία.

Οἱ λόγοι ἡμῶν τῶν κληρικῶν πρέπει νὰ ἀκολουθῶνται ἀπὸ τὸ προσωπικὸν βίωμά μας, τὸ ὁποῖον ἀποτελεῖ ἐγγύησιν καὶ ἐπιβεβαίωσιν τῶν λόγων τοῦ στόματος. Ὁ κληρικὸς δὲν ἔχει –δὲν  πρέπει νὰ ἔχῃ-  ἄπρακτον λόγον, οὔτε ἄλογον πρᾶξιν «διὰ ματαίαν δόξαν». Ἀποστολὴ τοῦ κληρικοῦ εἶναι ἀποκλειστικῶς ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἐκπλήρωσις τοῦ θελήματος Αὐτοῦ. Γνωστὸν ἐν πάσῃ ἐνεργείᾳ ἡμῶν καὶ ὑμῶν ἔστω, ὅτι ὁ Ὀρθόδοξος κληρικὸς ὀφείλει νὰ ἐφαρμόζῃ τὸ ἀρχαῖον καὶ Ὀρθόδοξον Πατερικόν: «ἄμεινον πράττειν μὴ λέγοντας ἢ λέγειν μὴ πράττοντας».

Συνεχίσατε, λοιπόν, πατέρες καὶ ἀδελφοί, ἀναπέμποντες καθημερινῶς εὐχάς, δεήσεις, ἱκεσίας, ἀναφοράς, ὅ,τι συνιστᾷ τὴν ζῶσαν λατρείαν πρὸς τὸν Θεὸν καὶ τοὺς Ἁγίους Του. Ἡμεῖς δὲ ὁ ἐλέῳ Θεοῦ Πατριάρχης σας δὲν θὰ παύσωμεν δεόμενοι ὑπέρ «τοῦ τιμίου πρεσβυτερίου, τῆς ἐν Χριστῷ διακονίας, παντὸς ἱερατικοῦ καὶ μοναχικοῦ τάγματος, καὶ ὑπὲρ τῶν καρποφορούντων καὶ καλλιεργούντων ἐν ταῖς ἁγίαις Ἐκκλησίαις καὶ μεμνημένων τῶν πενήτων».

Ταῦτα προσφθεγγόμενοι ἐν ἀληθείᾳ, εὐχαριστοῦμεν διὰ τὴν ἐπικοινωνίαν καὶ διὰ τὰς προσευχὰς ὑμῶν πάντων πρὸς ἐπίσπευσιν τῆς ἡμέρας τῆς ἐπαναλειτουργίας τῆς Ἱερᾶς ἐν Χάλκῃ Θεολογικῆς μας Σχολῆς. Ὡς διάπυρον ἱκεσίαν ἀποδεχόμεθα τὸ ἐπιδοθὲν ἡμῖν «ψήφισμά» σας, τὸ ὁποῖον ὡς θυσίαν εὐάρεστον καὶ προσευχὴν πολύτιμον ἀνερχομένην εἰς τὰ ὦτα τοῦ Κυρίου Σαβαὼθ ἀπεκδεχόμεθα, καὶ θὰ κομίσωμεν εἰς τὴν ἀνύστακτον δέησιν τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας.

Ἱερώτατε ἅγιε Σερρῶν καὶ Νιγρίτης καὶ ἀδελφοὶ συμπρεσβύτεροι, Χριστοῦ διακονία,

Κατακλείομεν τὸν πρὸς ὑμᾶς λόγον μετὰ τῆς εὐχῆς ἐκ τῆς Θείας Λειτουργίας τοῦ Ἁγίου Ἰακώβου τοῦ Ἀδελφοθέου: «Εὐεργέτα καὶ Βασιλεῦ τῶν αἰώνων καὶ τῆς κτίσεως ἁπάσης Δημιουργέ, πρόσδεξαι προσιοῦσάν σοι διὰ τοῦ Χριστοῦ σου τὴν Ἐκκλησίαν σου, ἑκάστῳ τὸ συμφέρον ἐκπλήρωσον, ἄγαγε πάντας εἰς τελειότητα καὶ ἀξίους ἡμᾶς ἀπέργασαι τῆς χάριτος τοῦ ἁγιασμοῦ σου, ἐπισυνάγων ἡμᾶς ἐν τῇ ἁγίᾳ σου καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ ᾿Εκκλησίᾳ, ἣν περιεποιήσω τῷ τιμίῳ αἵματι τοῦ μονογενοῦς σου Υἱοῦ, Κυρίου δὲ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεθ᾿ οὗ εὐλογητὸς εἶ καὶ δεδοξασμένος, σὺν τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων.Ἀμήν.»

Χριστὸς Ἀνέστη, ἀδελφοὶ καὶ πατέρες!

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΗΡΙΟ ΣΕΡΡΩΝ]

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

κατὰ τὴν Ἐπίσκεψιν Αὐτοῦ 

εἰς τὸ Διοικητήριον Σερρῶν

(19 Ἀπριλίου 2015)

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Ξάνθης κ. Παντελεῆμον, ἐκπρόσωπε τῆς Α. Μακαριότητος καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε,

Ἱερώτατοι ἅγιοι Ἀδελφοί,

Ἐξοχώτατε κύριε Ἀπ. Τζιτζικώστα, Περιφερειάρχα Κεντρικῆς Μακεδονίας,

Τέκνα ἡμῶν ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Ἀπὸ διημέρου εὑρισκόμενοι εἰς τὴν ἀγγελοφρούρητον καὶ μαρτυροφύλακτον πόλιν σας, τὴν ἔχουσαν μακρὰν καὶ ἔνδοξον ἱστορίαν, τὰ ἴχνη τῆς ὁποίας ἠδυνήθημεν νὰ ψηλαφήσωμεν καὶ νὰ θαυμάσωμεν κατὰ τὰς ἡμέρας αὐτὰς μαζὶ μὲ τὰς δραστηριότητας καὶ τὰ ἐπιτεύγματα τῶν συγχρόνων καὶ φιλοπροόδων κατοίκων τῶν Σερρῶν καὶ τῆς εὐρυτέρας περιοχῆς, ἰδοὺ σήμερον, ἀνταποκρινόμενοι εἰς τὴν εὐγενῆ καὶ πρόφρονα πρόσκλησιν τῆς ὑμετέρας Ἐξοχότητος, ἐπισκεπτόμεθα κατὰ τὴν παροῦσαν ἑσπέραν τὸ Διοικητήριον τῶν Σερρῶν, τὸ ἐντυπωσιακὸν ἱστορικὸν αὐτὸ κτήριον, ἔργον τοῦ περιφήμου ἀρχιτέκτονος Ξενοφῶντος Παιονίδου, τὸ ὁποῖον συνδυάζει τὴν καλαισθησίαν τοῦ ἐκλεκτικισμοῦ μετὰ τοῦ συμβολισμοῦ τὸν ὁποῖον ὑποδηλώνει ἡ μορφὴ αὐτοῦ, ἔχουσα τὸ σχῆμα τοῦ γράμματος ἔψιλον, τοῦ ἀρχικοῦ τοὐτέστι γράμματος τῆς λέξεως Ἐλευθερία.

Σᾶς ἀνταποδίδομεν τὴν ἀγάπην καὶ τὴν τιμὴν μὲ ὅλην τὴν πατρικήν μας καρδίαν, καὶ σᾶς μεταφέρομεν τὴν εὐλογίαν τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως, μὲ τὴν ὁποίαν ἡ περιφέρεια τῶν Σερρῶν συνδέεται διὰ μακρῶν καὶ ἰσχυρῶν πνευματικῶν δεσμῶν. Οὗτοι δὲν ὀφείλονται μόνον εἰς τὴν γεωγραφικὴν ἐγγύτητα τῆς περιοχῆς μὲ τὴν Βασιλίδα τῶν Πόλεων ἢ εἰς τὴν μακραίωνα ἀδιάκοπον κανονικὴν καὶ ἐκκλησιαστικὴν ἀναφορὰν αὐτῆς εἰς τὸν πάνσεπτον Οἰκουμενικὸν Θρόνον ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν πρὸ ἐνενήκοντα περίπου ἐτῶν ἐγκατάστασιν ἐνταῦθα προσφύγων ἐκ τῆς Ἀνατολικῆς Θρᾴκης καὶ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας, ἀποτελούντων σάρκα ἐκ τῆς σαρκὸς τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως.

Τὸ ἀνήσυχον καὶ φιλοπρόοδον πνεῦμα τῶν προσφύγων, συνδυασθὲν ἁρμονικῶς μετὰ τῆς ἐργατικότητος καὶ τῆς φιλοπονίας τῶν γηγενῶν κατοίκων, εἶχεν ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἐπιτυχῆ ἀντιμετώπισιν τῶν ἐπισυμβάντων εἰς τὴν πόλιν δεινῶν, καὶ τὴν ἐντυπωσιακὴν ἀνάπτυξιν αὐτῆς τὴν ὁποίαν σήμερον θαυμάζομεν. Καὶ τὴν θαυμάζομεν, διότι συνθέτει τὴν ἱστορίαν μὲ τὸ παρὸν καὶ ἀναδεικνύει τὰ μνημεῖα τοῦ παρελθόντος, τὰ ὁποῖα καθορίζουν τὴν ἰδιοπροσωπίαν τῆς πόλεως, διὰ τὴν ὁποίαν οἱ πάντες καυχῶνται, χωρὶς νὰ στερῇ ἀπὸ τοὺς κατοίκους αὐτῆς τὰς δυνατότητας τοῦ συγχρόνου κόσμου, ἀλλὰ καὶ διότι ἐξ αὐτῆς τῆς πόλεως προῆλθον σημαίνουσαι προσωπικότητες, αἱ ὁποῖαι καθώρισαν κατὰ τὰς τελευταίας δεκαετίας τὴν πορείαν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν διεθνῆ σκηνὴν καὶ τὴν ἑδραίωσιν αὐτῆς εἰς τὴν εὐρωπαϊκὴν οἰκογένειαν.

Εὐτυχεῖς ὅσοι κατοικεῖτε εἰς αὐτὴν τὴν πόλιν ἀλλὰ καὶ ὅσοι κατοικεῖτε εἰς τὴν πλουσιόδωρον περιφέρειαν τῶν Σερρῶν μὲ τὸ ἄπειρον φυσικὸν κάλλος καὶ τὸ ἰδανικὸν γεωφυσικὸν ἀνάγλυφον. Ἀπὸ τὴν λίμνην τῆς Κερκίνης, τὸ πλούσιον φυσικὸν περιβάλλον καὶ τὴν ὡραιότητα τοῦ τοπίου τῆς ὁποίας εἴχομεν τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἀπολαύσωμεν κατὰ τὴν πρὸ τριετίας ἐπίσκεψίν μας ἐκεῖ, ἕως τὰς ἐκβολὰς τοῦ Στρυμόνος καὶ τὴν ἱστορικὴν Ἀμφίπολιν, τῆς ὁποίας τὰ πρόσφατα ἀρχαιολογικὰ εὑρήματα μᾶς ἐντυπωσίασαν καὶ τὰ ὁποῖα ἀνυπομονοῦμεν νὰ ἐπισκεφθῶμεν καὶ νὰ θαυμάσωμεν καὶ ἐκ τοῦ σύνεγγυς• ἀπὸ τοὺς ὑποδειγματικῶς ἀποκατασταθέντας βυζαντινοὺς ναοὺς τῆς πόλεως τῶν Σερρῶν ἕως τὴν ἱστορικὴν ἱερὰν μονὴν τοῦ Τιμίου Προδρόμου τοῦ Μενοικείου ὄρους, μὲ τὴν σπουδαίαν συλλογὴν χειρογράφων, ἡ ὁποία εὐχόμεθα συντόμως νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς τὸν φυσικὸν αὐτῆς χῶρον, καὶ τὸν τάφον τοῦ προκατόχου ἡμῶν Πατριάρχου Γενναδίου τοῦ Σχολαρίου, καὶ ἀπὸ τοὺς ἀφθόνους ὑδατίνους πόρους τῆς περιοχῆς ἕως τὸ ἀξιοθαύμαστον κάλλος τοῦ σπηλαίου τῆς Ἁλιστράτης, τὰ πάντα ἀποδεικνύουν τὴν σημασίαν τοῦ τόπου τούτου καὶ τὴν δημιουργικὴν παρουσίαν τῶν κατοίκων του ἀπὸ τῶν ἀρχαιοτάτων χρόνων μέχρι τῆς σήμερον.

Μὲ πολλὴν χαρὰν διαπιστώνομεν ὅτι ἐσεῖς, οἱ σύγχρονοι κάτοικοι τῆς περιφερείας τῶν Σερρῶν, συνεχίζετε τὴν δημιουργικὴν αὐτὴν παρουσίαν εἰς τὸν εὐλογημένον ὑπὸ τοῦ Θεοῦ τοῦτον τόπον, ἐργαζόμενοι ἐν ἀγαστῇ συνεργασίᾳ καὶ συμπνοίᾳ μεθ᾽ ὅλων τῶν φορέων καὶ τῶν ἀρχῶν τῆς πόλεως καὶ τῆς περιφερείας, καὶ προοδεύοντες εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν καὶ ὠφέλιμον διὰ τὴν εὐημερίαν καὶ τὴν εὐτυχίαν ὄχι μόνον τῆς σήμερον ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τῶν ἐπερχομένων γενεῶν. Διότι ἀποτελεῖ ὑποχρέωσιν πάντων ἡμῶν ἡ συνετὴ καὶ χρηστὴ διαχείρισις καὶ ἀξιοποίησις τόσον τοῦ φυσικοῦ πλούτου ὅσον καὶ τῶν ποικίλων δυνατοτήτων καὶ εὐκαιριῶν τὰς ὁποίας μᾶς παρέχει κάθε ἐποχὴ ὄχι μόνον διὰ τὴν ἰδιοτελῆ καὶ ἐγωιστικὴν ἱκανοποίησιν ἡμῶν ἀλλὰ καὶ πρὸς ὠφέλειαν τῶν νεωτέρων γενεῶν αἱ ὁποῖαι θὰ μᾶς διαδεχθοῦν εἰς τὸν κόσμον. Δι᾽ αὐτὸ καὶ οὐδέποτε θὰ πρέπει νὰ λησμονῶμεν ὅτι ὁ κόσμος δὲν μᾶς ἀνήκει διὰ νὰ τὸν ἐκμεταλλευώμεθα, ἀλλὰ διὰ νὰ ἐργαζώμεθα ἐν αὐτῷ ἀπολαμβάνοντες τὰ ἀγαθὰ τοῦ Θεοῦ καὶ φυλάττοντες αὐτὸν καὶ διὰ τοὺς ἐπιγόνους μας, μὴ καταστρέφοντες ἢ κακοποιοῦντες κάτι τὸ ὁποῖον ὁ Θεὸς ἐδημιούργησε «καλὸν λίαν» καὶ τὸ ὁποῖον δὲν μᾶς ἀνήκει.

Μὲ αὐτὰς τὰς σκέψεις, αἱ ὁποῖαι ὅπως διαπιστώνομεν ἀποτελοῦν καὶ τοὺς ἄξονας ἐπὶ τῶν ὁποίων καὶ ὑμεῖς, Ἐξοχώτατε κ. Περιφερειάρχα, πολιτεύεσθε ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν καθηκόντων σας, σᾶς εὐχαριστοῦμεν ἀπὸ καρδίας διὰ τὴν ἐγκάρδιον ὑποδοχὴν καὶ τοὺς γέμοντας τιμῆς καὶ σεβασμοῦ λόγους σας, ἀντανακλῶντας τὴν ἀγάπην καὶ τὸν σεβασμόν σας πρὸς τὴν Μητέρα Ἐκκλησίαν τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τὸ Οἰκουμενικόν μας Πατριαρχεῖον, τὸ ὁποῖον μὲ πολλὴν στοργὴν καὶ ἀγάπην ἐμερίμνα πάντοτε διὰ τὸν εὐλογημένον τοῦτον λαὸν καὶ χαίρει καὶ σήμερον διὰ τὴν πρόοδον αὐτοῦ, σᾶς συγχαίρομεν καὶ σᾶς εὐλογοῦμεν καὶ πάλιν καὶ πολλάκις, καὶ εὐχόμεθα ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ ἀγάπη Του νὰ σᾶς ἐνισχύουν εἰς τὸ ἔργον σας καὶ τὰς προσπαθείας τοῦ ἀγαπητοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ὥστε λίαν συντόμως νὰ ἐξέλθῃ τῆς ταλαιπωρούσης αὐτὸν σημερινῆς κρίσεως. Ἀμήν.

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΟΜΙΛΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΟΝ ΑΓ. ΝΙΚΗΤΑ ΣΕΡΡΩΝ]

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

κατὰ τὴν Θείαν Λειτουργίαν

εἰς τὸν Ἱερὸν Ναὸν τοῦ Ἁγίου Νικήτα Σερρῶν

(Κυριακή τοῦ Θωμᾶ, 19 Ἀπριλίου 2015)

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Ξάνθης κ. Παντελεῆμον, ἐκπρόσωπε τῆς Α. Μακαριότητος καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,

Ἐξοχώτατε κύριε Προκόπιε Παυλόπουλε, Πρόεδρε τῆς Ἑλληνικῆς Δημοκρατίας,

Ἱερώτατε καὶ προσφιλέστατε ἀδελφὲ ἐν Χριστῷ Μητροπολῖτα Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε,

Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοὶ καὶ συλλειτουργοὶ Ἀρχιερεῖς,

Εὐλογημένοι Σερραῖοι, τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Χριστὸς ἀνέστη!

Προσφέροντες σήμερον μετὰ τῶν προσφιλῶν συνεπισκόπων καὶ συλλειτουργῶν τὴν ἀναίμακτον θυσίαν, συνεορτάζομεν μετὰ Θωμᾶ τοῦ Ἀποστόλου, ἰδιαιτέρως οἱ Σερραῖοι Ὀρθόδοξοι Χριστιανοί, καὶ τὴν μνήμην τοῦ Ἁγίου νεομάρτυρος Νικήτα, ὁ ὁποῖος καὶ μᾶς συνεκέντρωσεν ὡς «βασίλειον ἱεράτευμα» καί «ἔθνος ἅγιον» εἰς τὸν νεόδμητον καὶ περικαλλῆ Ναόν του τοῦτον, διὰ νὰ τιμήσωμεν τὸ μαρτύριόν του, τὸ ὁποῖον ἐπισυνέβη ὀλίγον πρὶν ἠχήσουν χαρμοσύνως οἱ κώδωνες τῶν Ἱερῶν Ναῶν τῶν Σερρῶν τὸ Μέγα Σάββατον τοῦ ἔτους 1808.

Διαγενομένου, λοιπόν, ἐκείνου τοῦ Σαββάτου, Νικήτας ὁ Νέος, προερχόμενος ἐξ Ἁγίου Ὄρους, διὰ μαρτυρίου παρέδωκε τὸ πνεῦμα εἰς τὸν Σωτῆρα Θεόν, τὸν κρίνοντα τὴν γῆν καὶ τοὺς ἐν αὐτῇ καὶ κατακληρονομοῦντα ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν. Ἔκτοτε, ἐπὶ δύο αἰῶνας καὶ πλέον, Νικήτας ὁ Νέος, κατέστη διὰ τὰς Σέρρας μάρτυς, πολιοῦχος, προστάτης, πρέσβυς, μεσίτης καὶ φύλαξ ἄγγελος, ὁμοῦ μετὰ τῶν λοιπῶν τοπικῶν σας Ἁγίων.

Τιμῶντες σήμερον τὸν Ἅγιον Νικήταν, συντιμῶμεν τὸ νέφος πάντων τῶν Νεομαρτύρων, οἱ ὁποῖοι, «καλῶς ἀθλήσαντες καὶ στεφανωθέντες» μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς Βασιλίδος τῶν πόλεων, τῆς ἕδρας τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας, ὡς νέον φωτεινὸν μετέωρον ἀνέτειλαν ἐν τῷ σκότει τῆς παροδικῆς ἐπιγείου ζωῆς, καὶ συνέβαλον ἀποφασιστικῶς, ὥστε ἡ εἰς τὸν Χριστὸν Ὀρθόδοξος πίστις νὰ διατηρηθῇ εἰς τὰς ψυχὰς τῶν χριστιανῶν σταθερά, ἀσφαλὴς καὶ βεβαία. Τὸ μαρτύριόν των, ὄχι μόνον τοὺς κατέστησεν ἀθανάτους καὶ ἐν διαρκεῖ μνήμῃ, ἀλλὰ ἀποτελεῖ παράδειγμα καὶ παρακίνησιν διὰ τοὺς πιστοὺς ὅλων τῶν αἰώνων. 

Ἀληθῶς, «οὐδεὶς τῶν ἀνθρώπων οὕτω τὸν Θεὸν ἠγάπησεν ὡς οἱ μάρτυρες», ἀποφαίνεται ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος, βεβαιότητα διαχρονικήν, τὴν ὁποίαν ἐπαναλαμβάνει καὶ ἡ ὑμετέρα Ἱερότης, ἅγιε Σερρῶν, εἰς τό «εἰσαγωγικόν» τοῦ ἡμερολογίου τοῦ διανυομένου ἔτους τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεώς σας. Ἡ μεγάλη ἀγάπη πρὸς τὸν Ἰησοῦν Χριστὸν καὶ διὰ τὸν Χριστὸν τοῦ Ἁγίου Νικήτα, τὸν ὡδήγησε νὰ θεωρῇ σκύμβαλα τὰ πάντα καὶ νὰ φλέγεται ἀπὸ τὸν πόθον τοῦ μαρτυρίου. Διὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ, ἐγκατέλιπε τὸ Ἅγιον Ὄρος Ἄθω καὶ ἦλθεν εἰς τὸν εὐλογημένον τοῦτον χῶρον τῶν Σερρῶν, παρ᾿ ὅλον ὅτι θὰ ἠδύνατο νὰ περιορισθῇ εἰς εὐάρεστον τῷ Θεῷ μοναστικὴν ἀσκητικὴν ζωὴν ὑπὸ τὴν σκέπην καὶ τὴν προστασίαν τῆς Παναγίας μας ἐκεῖ εἰς τὸ Περιβόλι της, τὸν Ἄθω. Ἡ πνευματικὴ αὐτὴ μοναχικὴ ζωή, παρὰ τὴν σκληρότητα καὶ τὴν τραχύτητά της, παρὰ τοὺς πολλοὺς κόπους καὶ θυσίας ποὺ τὴν καθιστοῦν ἀναίμακτον μαρτύριον, δὲν ἤρκεσε νὰ κατασβέσῃ καὶ νὰ κασταστείλῃ τὴν δῖψαν τοῦ Ἁγίου Νικήτα πρὸς τὸ ἐξ ἀγάπης «πάσχειν διὰ Χριστόν» καὶ διὰ τὸν συνάνθρωπον. Ἐζήτει μεγαλυτέρους πόνους καθημερινῶς, ὡς μαρτυρεῖ τὸ Συναξάριον, διὰ νὰ φανῇ ἀντάξιος τῆς ἀγάπης τοῦ σαρκὶ παθόντος καὶ ταπεινωθέντος ὑπὲρ τοῦ κόσμου Κυρίου μας. Διὰ τοῦτο καὶ σήμερον ἑορτάζεται λαμπρῶς, πρωτοβουλίᾳ τῆς ὑμετέρας Ἱερότητος, συνεχιζούσης καὶ ἐν τούτῳ τὴν φιλάγιον παράδοσιν τοῦ ἀειμνήστου ἀμέσου προκατόχου αὐτῆς Μητροπολίτου Μαξίμου, τοῦ καὶ καθιερώσαντος τὴν ἐτησίαν πανήγυριν τοῦ Ἁγίου κατὰ τὴν Κυριακὴν τοῦ Θωμᾶ καὶ ἀρξαμένου τῆς ἀνεγέρσεως τοῦ Ἱεροῦ τούτου Ναοῦ, τὸν ὁποῖον ὡλοκλήρωσεν ἡ ὑμετέρα ἀγάπη.

Ὁ Ἅγιος Νικήτας ἀνήκει εἰς τὴν χορείαν τῶν νεομαρτύρων τῶν τελευταίων ἓξ καὶ πλέον αἰώνων, οἱ ὁποῖοι ἔζησαν τὴν ἀγωνίαν καὶ τὸν πόνον τῆς δουλείας τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν Γένους καὶ τοῦ Ὀρθοδόξου λαοῦ, καὶ προσῆλθον αὐτόκλητοι εἰς τὸ μαρτύριον, ὥστε νὰ τὸν στηρίζουν, νὰ τὸν παραδειγματίζουν, νὰ ἀποδεικνύουν ὅτι ὁ λόγος τῆς Ἀναστάσεως εἶναι ἀλήθεια καὶ φῶς καὶ ζωή, καὶ ὅτι τὸ κήρυγμα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας δὲν εἶναι ἁπλῶς γράμμα, ἀλλὰ πνεῦμα, καὶ ὑπερβαίνει τὰ πεπερασμένα ὅρια τῆς ἀνθρωπίνης ἀντοχῆς, καὶ γίνεται ἀπαντοχή, ἐλπίς, προσδοκία, συνέπεια, συνέχεια ζωῆς. Χαρακτηριστικὸς καὶ ἐπίκαιρος διὰ τὴν περίπτωσιν τοῦ Ἁγίου Νικήτα εἶναι ὁ ἐγκωμιαστικὸς λόγος Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου εἰς τοὺς Νέους Μάρτυρας: «πικρὸν εἶναι τοῦ μαρτυρίου τὸ ποτήριον, ἀλλὰ γλυκεῖα τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ ἀπόλαυσις. Πραγματεία πολυκερδής. Φθαρτὸν σῶμα δίδετε καὶ ἄφθαρτον ἀπολαμβάνετε, αἵματα πωλεῖτε καὶ οὐρανοὺς ἀγοράζετε».

Ἔχοντες πρὸ ὀφθαλμῶν τὸ παράδειγμα τοῦ Ἁγίου Νικήτα καὶ τῶν ἄλλων Νεομαρτύρων μας, ἐπιδεικνύομεν ὑπομονὴν εἰς τὰς θλίψεις τοῦ παρόντος βίου καὶ ἐπιμονὴν εἰς τὰς ποικίλας κατὰ ἐποχὰς καὶ συγκυρίας κρίσεις. Καλούμεθα οἱ Ὀρθόδοξοι χριστιανοί, οἱ ἐσθίοντες κατὰ τοὺς ἐσχάτους καιρούς «ἄρτον ὀδύνης», νὰ ὑπομένωμεν ἄνευ γογγυσμῶν, μετὰ χαρᾶς καὶ εὐχαριστίας, τὰς δυσκολίας, ὁποθενδήποτε καὶ ἂν προέρχωνται, ἐξ ἀσθενείας, ἐκ πτωχείας, ἐξ ἀνθρώπων, ἐκ στερήσεως, ἐξ ἀποτυχιῶν. Καλούμεθα νὰ αἴρωμεν μὲ χαρὰν καὶ ἐλπίδα εἰς τὸν Θεὸν τὸν προσωπικὸν ἕκαστος σταυρόν μας, ἐν τῇ βεβαιότητι ὅτι «ὁ ὑπομείνας εἰς τέλος, οὗτος σωθήσεται» (Ματθ. κδ΄, 13-14) καί «μακάριος ἀνὴρ ὃς ὑπομένει πειρασμόν» (Ἰακ. α΄, 12).

Ὁ σταυρὸς εἶναι τὸ κέντρον τῆς θυσίας τοῦ Χριστοῦ ἀλλὰ ἀποτελεῖ καὶ τὸ ἐπίκεντρον τῆς χριστιανικῆς κοσμοθεωρίας, ἀφοῦ μᾶς ὀδηγεῖ αὐτομάτως εἰς τὴν ἔννοιαν τῆς προσφορᾶς, τῆς ἀγάπης, τῆς καταλλαγῆς, τῆς κενώσεως, τῆς θυσίας.

Καὶ ὅσοι ἀγαποῦν τὴν οὐράνιον βασιλείαν, τὰ θαύματα, τὴν ἀνάστασιν, δὲν εἶναι ὅλοι πρόθυμοι νὰ ἄρουν καὶ τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ, παρατηρεῖ ὁ Thomas á Kempis (1380-1471), εἰς τὸ βιβλίον του «Ἡ μίμησις τοῦ Χριστοῦ». Ὅπως ὑπάρχουν καὶ ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἀκολουθοῦν τὸν Ἰησοῦν μέχρι τῆς στιγμῆς τῆς διανομῆς τοῦ ἄρτου, δὲν δέχονται ὅμως νὰ Τὸν συνακολουθήσουν καὶ νὰ πίουν μετ᾿ Αὐτοῦ τὸ πικρὸν ποτήριον τῶν Παθῶν. Καὶ ὅμως, ὁ Ἰησοῦς ζητεῖ τὴν καρδίαν ἑκάστου διὰ νὰ τὴν ἀναγεννήσῃ, ζητεῖ νὰ ἀποθέσωμεν τὴν κακίαν καὶ τὸν λοιπὸν ὄγκον τῆς ἁμαρτίας, διὰ νὰ ἐλευθερωθῶμεν. «Γνώσεσθε τὴν ἀλήθειαν καὶ ἡ ἀλήθεια ἐλευθερώσει ὑμᾶς» (Ἰωάν. η΄, 32-33). Τὸ ὁποῖον ἀκόμη σημαίνει ὅτι ὁ χριστιανὸς ὀφείλει νὰ κερδίζῃ κάθε ἡμέραν του διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Δηλαδὴ νὰ ἀγωνίζεται διὰ νὰ διατηρῇ τὴν πνευματικήν του ἐγρήγορσιν, τὴν ψυχικὴν εὐεξίαν, «τὸν νοῦν τοῦ Χριστοῦ», ὅπως θὰ ἔλεγε καὶ ὁ Ἀπόστολος Παῦλος (πρβλ. Α´ Κορ. β΄, 16).

Ἀλλά, θαρσεῖτε, ὅτι ἔχομεν πολλοὺς συναγωνιστάς, ὅτι ἐμπνεόμεθα ἀπὸ τὰ παραδείγματα ἁγίων ἀνδρῶν καὶ γυναικῶν εἰς Ἀνατολὴν καὶ Δύσιν. Ἐμπνευσθῆτε ἀπὸ τὸν ἡρωϊσμὸν τοῦ σήμερον ἑορταζομένου Ἁγίου Νεομάρτυρος Νικήτα καὶ τῶν ἄλλων τοπικῶν Ἁγίων σας, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν ἡρωϊσμὸν τῶν συγχρόνων μαρτύρων τῆς Μέσης Ἀνατολῆς καὶ τῆς Ἀφρικῆς, οἱ ὁποῖοι ἐκχέουν τὸ αἷμα τους καὶ ποτίζουν μὲ αὐτὸ τὸ δένδρον τῆς χριστιανικῆς ἡμῶν πίστεως.

Ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, 

Προσκυνοῦντες τὸν Ἀναστάντα Χριστὸν καὶ τιμῶντες Νικήταν τὸν Νέον καὶ τὸ ἄπειρον πλῆθος τῶν μαρτύρων, τῶν νεομαρτύρων καὶ τῶν ὁσίων, μεταξὺ τῶν ὁποίων περιλαμβάνονται καὶ οἱ σύγχρονοι Πορφύριος ὁ Μπαραϊκτάρης καὶ Παΐσιος ὁ Ἐζνεπίδης, οἱ Ἁγιορεῖται, οἱ ὁποῖοι καὶ αὐτοὶ ἐκκινήσαντες, ὡς Νικήτας ὁ πολιοῦχος Σερρῶν, ἐξ Ἁγίου Ὄρους, ἔδωκαν εἰς τὸν σύγχρονον κόσμον τῆς Ἑλλάδος παράδειγμα ζωῆς ἀγάπης καὶ κενωτικῆς προσφορᾶς, σκύβουμε εἰς τὰ τραύματα τῶν πονεμένων ἀνθρώπων, καὶ προσπαθοῦμεν ὡς Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία νὰ τοὺς βοηθήσωμεν εἰς τὴν ἄρσιν τοῦ σταυροῦ των καὶ τὴν ἐπίλυσιν τῶν προβλημάτων των.

Εἰς τὰ πλαίσια αὐτά, καὶ μόνη ἡ προσευχητικὴ καὶ συγχρόνως τιμητικὴ παρουσία ἐν τῇ ἡμετέρᾳ λειτουργικῇ μυσταγωγικῇ ἀναφορᾷ τοῦ σεμνοῦ καὶ πιστοῦ πρώτου τῆς Ἑλλάδος πολίτου, τοῦ νομικῇ ἐμβριθείᾳ καλλυνομένου καὶ ἀκαδημαϊκῇ διδασκαλίᾳ φημιζομένου, τοῦ ἐκφράζοντος τὴν ἑνότητα καὶ ὁμοψυχίαν λαοῦ καὶ ἡγεσίας, καὶ ὁμόνοιαν καλουμένου νὰ πραγματώνῃ, εἰς καιροὺς χαλεπούς, καὶ μόνη -λέγομεν- ἡ παρουσία καὶ συμπροσευχή Σας, κ. Πρόεδρε τῆς Δημοκρατίας, κρίνεται ὑπὸ τῆς ἡμετέρας Μετριότητος, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου, καὶ τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὡς δεῖγμα ἐξαιρετικῆς εὐνοίας πρὸς τὸν Σερραϊκὸν λαὸν καὶ τὴν ἱστορίαν τῆς πόλεως, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἡμᾶς τὸν ἐπισήμως ἐπισκεπτόμενον σήμερον αὐτήν.

Κύριε Πρόεδρε, Σᾶς εὐχαριστοῦμεν, Σᾶς συγχαίρομεν, Σᾶς εὐλογοῦμεν ἀπὸ τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας καί Σᾶς διαβεβαιοῦμεν ὅτι ἐν τῇ ἐκπληρώσει τοῦ Χρέους καί τῆς Εὐθύνης Σας ἔχετε μόνιμον ἐφόδιον τήν διαρκῆ δέησιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καί τήν ἡμετέραν Πατριαρχικήν προσευχήν.

Ἀδελφοί καί Τέκνα,

Ὁ Ἅγιος πολιοῦχος σας Νικήτας ὁ Νέος, τὸ μαρτύριον καὶ τὸ προκείμενον εἰς προσκύνησιν ἱερὸν λείψανόν του, εἰς τὸ «σταυροδρόμι» αὐτὸ τῶν Σερρῶν, ὅπου συναντῶνται διαφόρων ἐθνοτήτων καὶ διαλέκτων Ὀρθόδοξοι λαοὶ καὶ φυλαί, καὶ ὅπου πολλοὶ νεομάρτυρες, ἄγνωστοι καὶ γνωστοί, ἐδόξασαν τὸν Θεόν. καὶ μαζί των ἡ Παναγία ἡ Πονολύτρια, καὶ ἡ ἀπὸ χθὲς παροῦσα ἐδῶ Σουμελιώτισσα, μᾶς δεικνύουν καὶ σήμερον μετὰ Θωμᾶ τοῦ Ἀποστόλου, τὸν δρόμον καὶ τὸν τρόπον, οἱ ὁποῖοι συγκεφαλαιοῦνται εἰς τὴν ἀγάπην. Ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐνδυόμεθα οἱ πάντες, κλῆρος καὶ λαός, δύναμιν ἐξ ὕψους, φωτισμὸν καὶ ἀνάστασιν καὶ εἰρήνην, τὴν εἰρήνην τοῦ Χριστοῦ τὴν πάντα νοῦν ὑπερέχουσαν. 

Σᾶς εὐχαριστοῦμεν, ἅγιε Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε, διὰ τὴν τιμὴν καὶ τὴν ὑποδοχὴν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου καὶ διὰ τὴν ἀφοσίωσίν σας εἰς τὴν Μητέρα Ἐκκλησίαν, καὶ σᾶς ἀσπαζόμεθα, ἐσᾶς καὶ τοὺς λοιποὺς προσελθόντας καὶ συμπροσευχομένους ἀδελφοὺς ἁγίους Ἱεράρχας, καὶ εὐλογοῦμεν τὸν πεφιλημένον λαὸν τῆς Χάριτος Κυρίου εὐλογίᾳ πνευματικῇ, πατρικῇ, Πατριαρχικῇ, ὁμολογοῦντες τὸ βιούμενον σήμερον θαῦμα, μυσταγωγούμενοι εἰς τὸ βοᾶν: Ὁ Κύριός μου καὶ ὁ Θεός μου, δόξα Σοι.

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΗΝ ΜΟΝΗ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ]

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

κατὰ τὴν Ἐπίσκεψιν Αὐτοῦ εἰς τὴν Ἱερὰν Μονὴν

τοῦ Τιμίου Προδρόμου Σερρῶν

(18 Ἀπριλίου 2015)

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Ξάνθης κ. Παντελεῆμον, ἐκπρόσωπε τῆς Α. Μακαριότητος καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε,

Ἱερώτατοι ἅγιοι Ἀδελφοί,

Ὁσιωτάτη ἁγία Καθηγουμένη Μοναχὴ Φεβρωνία καὶ λοιπαὶ ἀδελφαί,

Ἀγαπητοὶ προσκυνηταί, τέκνα ἐν Κυρίῳ θεοφιλῆ,

Χριστὸς Ἀνέστη!

Διαρκούσης εἰσέτι τῆς πανευφροσύνου Ἑορτῆς τῶν Ἑορτῶν τῆς Ἁγίας ἡμῶν Ἐκκλησίας, μετὰ πολλῆς χαρᾶς καὶ συγκινήσεως ἐπισκεπτόμεθα καὶ αὖθις τὴν παλαίφατον καὶ πάνσεπτον Ἱερὰν καθ᾿ ἡμᾶς Πατριαρχικὴν καὶ Σταυροπηγιακὴν Μονὴν ταύτην, δεχόμεθα τὴν ἔνθερμον ὑποδοχὴν τῆς ἐν αὐτῇ προσφιλοῦς μοναστικῆς ἀδελφότητος καὶ ἀκούομεν τὰς ἐγκαρδίους καὶ εἰλικρινεῖς θυγατρικὰς προσρήσεις σας, ἀδελφαί, αἱ ὁποῖαι διατρανοῦν τὸν σεβασμὸν καὶ τὴν ἀγάπην σας πρὸς τὴν Μητέρα Μεγάλην τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν καὶ τὴν Μετριότητα ἡμῶν. 

Δοξάζομεν τὸν Ἀναστάντα Κύριον καὶ ἐκφράζομεν τὴν εὐγνωμοσύνην ἡμῶν πρὸς τὸν ἅγιον Βαπτιστὴν καὶ Πρόδρομον Αὐτοῦ, οἱ ὁποῖοι κατηύθυναν καὶ εὐώδωσαν τὰ διαβήματα ἡμῶν καὶ μᾶς ἠξίωσαν νὰ ἔλθωμεν ἐνταῦθα καὶ νὰ προσκυνήσωμεν τὸ ἱερὸν τοῦτο σε¬μνεῖον τῆς προσευχῆς καὶ τῆς ἀρετῆς.

Ἀπὸ τῆς ἱδρύσεώς της, ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ Τιμίου Προδρόμου εἶχεν ἄμεσον σχέσιν καὶ σύνδεσμον μὲ τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον καὶ ἠκτινοβόλει τὴν πνευματικότητα καὶ τὸ φῶς του εἰς τὰς Σέρρας καὶ τὴν Μακεδονίαν, ὡς τίμιον σέμνωμα αὐτοῦ. Ἡ ὁσιακὴ βιοτὴ τῶν ἁγίων κτιτόρων καὶ οἱ ἀσκητικοὶ ἀγῶνες τῶν ἀνὰ τοὺς αἰῶνας διαδόχων καὶ πνευματικῶν τέκνων των, ἡ κατὰ Θεὸν καὶ θύραθεν σοφία των καὶ ἡ πλουσία βιβλιοθήκη της ἀποτελοῦν τοὺς λόγους διὰ τοὺς ὁποίους ἡ Μήτηρ Μεγάλη τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία σεμνύνεται διὰ τὴν Ἱερὰν Μονὴν ταύτην ἀλλὰ καὶ τὰς αἰτίας διὰ τὰς ὁποίας ὁ ἀείμνηστος προκάτοχος ἡμῶν Γεννάδιος ὁ Σχολάριος, ὁ Πατριάρχης ὁ ὁποῖος ἔθεσε τὰς βάσεις τῆς ὀργανώσεως τῶν θεσμῶν τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν Γένους καὶ τῆς διασώσεώς του εἰς καιροὺς δυσχειμέρους, ἐπέλεξε τὴν Μονὴν ταύτην ὡς τόπον μελέτης καὶ ἡσυχίας κατὰ τὴν τελευταίαν δεκαπενταετίαν τοῦ βίου του. Προσκυνοῦντες δὲ τὸν τάφον καὶ τὰ ἱερὰ λείψανά του, αἰσθανόμεθα ὅτι εὑρισκόμεθα εἰς τόπον ἡγιασμένον καὶ οἰκεῖον.

Θυγατέρες ἐν Χριστῷ Ἀναστάντι ἀγαπηταί,

Κατὰ τὴν παροῦσαν Διακαινήσιμον ἑβδομάδα ψάλλομεν καθημερινῶς τὸ τροπάριον «Χθὲς συνεθαπτόμην σοι Χριστέ, συνεγείρομαι σήμερον ἀναστάντι σοι· συνεσταυρούμην σοι χθές· αὐτός με συνδόξασον, Σωτήρ, ἐν τῇ βασιλείᾳ σου».

Δι᾿ αὐτοῦ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνὸς λίαν ἐπιγραμματικῶς, ἁρμονικῶς καὶ θεοπνεύστως περιγράφει τὸν ἀγῶνα, τὴν ἐν Χριστῷ ζωὴν καὶ τὴν πρὸς τὸν Παθόντα, Σταυρωθέντα καὶ Ἀναστάντα πορείαν ἑνὸς ἑκάστου πιστοῦ, ἰδιαιτέρως δὲ τῶν μοναχῶν.

Ὡς μᾶς διδάσκει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς εἰς τὸν λόγον του εἰς τὸν τίμιον καὶ ζωοποιὸν Σταυρόν, ἡ μοναχικὴ ζωὴ εἶναι μία διττὴ σταύρωσις: Κατὰ πρῶτον, εἶναι «φυγὴ τοῦ κόσμου καὶ ἡ τῶν κατὰ σάρκα συγγενῶν διάζευξις, εἴπερ πρὸς εὐσέβειαν καὶ τὸν κατ᾿ αὐτὴν ἐμποδίζουσι βίον, καὶ ἡ σωματικὴ ἐργασία», κατὰ δὲ δεύτερον, μία σταύρωσις «τῷ κόσμῳ καὶ τοῖς πάθεσιν, αὐτῶν φευγόντων ἐξ ἡμῶν».

Καί, ὡς καλῶς γνωρίζετε, ἀγαπητὰ ἐν Χριστῷ τέκνα, ὁ ἀγὼν διὰ τὴν κάθαρσιν τῆς καρδίας ἐκ τῶν ἐφαμάρτων παθῶν καὶ ἐπιθυμιῶν εἶναι δύσκολος, μακρὸς καὶ ἐπίπονος, διότι ταῦτα ἔχουν ριζωθῆ ἐντὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ ἔχουν καταστῆ ὡσὰν δευτέρα φύσις αὐτοῦ. Ὁ ἀγὼν διὰ νὰ ἀποβάλῃ ὁ μονάζων τὸ ἴδιον θέλημα καὶ νὰ ἀκολουθήσῃ τὸ ἅγιον θέλημα τοῦ Θεοῦ, ὑπακούων εἰς τὰς ἐντολὰς τοῦ καθηγουμένου αὐτοῦ, εἶναι μία ἑκούσιος σταύρωσις καὶ θανάτωσις, ὡσὰν νὰ χύνῃ τις αἷμα ἢ νὰ χει¬ρουρ¬γῇ καὶ νὰ ἐκκόπτῃ τὰς ἰδίας του σάρκας.

Ὡς δὲ μᾶς διδάσκει ὁ Ἀπόστολος τῶν Ἐθνῶν, ἡ πάλη ἡμῶν δὲν εἶναι πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, «ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις» (Ἐφεσ. ς΄, 12-13). Εἶναι ἀδύνατον νὰ ἀνταπεξέλθωμεν δι᾿ ἰδίων δυνάμεων.

Ἀλλὰ δὲν εἴμεθα μόνοι εἰς αὐτὸν τὸν ἀγῶνα. Ὅσον δυνάμεθα καὶ ὅσον ἐδόθη ἡμῖν, συμπάσχομεν μετὰ τοῦ Παθόντος διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν. Συσταυρούμεθα μετὰ τοῦ Σταυρωθέντος καὶ συνθαπτόμεθα μετὰ τοῦ δι᾿ ἡμᾶς Ταφέντος καὶ εἰς τὸν Ἅδην κατελθόντος. Ὁ πιστός, καὶ ἰδιαιτέρως ὁ μοναχός, ὁ ὁποῖος ἔστω καὶ ὀλίγον ἐγνώρισε τὸν Χριστὸν καὶ ἐγεύθη τῆς ἀκτίστου Χάριτος Αὐτοῦ, ὑποφέρει ὅταν ἡ Χάρις αὕτη οἰκονομικῶς ὑποστέλλεται καὶ ὁ Κύριος κρύπτεται. Τότε αἰσθάνεται ὡσὰν νὰ καταβαίνῃ εἰς τὸν προσωπικὸν αὐτοῦ Ἅδην: τὸν Ἅδην τῆς ἀπογνώσεως καὶ τῆς ἀπουσίας τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἡ αἴσθησις αὕτη εἶναι ὠφέλιμος, ὥστε νὰ ἀντιλαμβάνεται τὴν ἀδυναμίαν του καὶ νὰ ταπεινοφρονῇ, ὡς Αὐτὸς ὁ Κύριος ἐδίδαξε τὸν ἅγιον Σιλουανὸν τὸν Ἀθωνίτην: «Κρά¬τει τὸν νοῦν σου εἰς τὸν Ἅδην καὶ μὴ ἀπελπίζου».

Ὁ μοναχός, ὁ ὁποῖος φαίνεται μόνος ἐκ πρώτης ὄψεως, ζῇ καὶ συμπορεύεται μετὰ τοῦ ἱεροῦ κλήρου καὶ τοῦ πιστοῦ λαοῦ ἀλλὰ καὶ μετὰ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου καὶ τῶν ἀπ᾿ αἰῶνος Ἁγίων, δηλαδή, ὅλων ὅσοι συγκροτοῦν τὸν ἱερὸν θεσμὸν τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας, διότι εἶναι «μόνος πρὸς τὸν Μόνον», κατὰ τὴν ἔκφρασιν τοῦ ἁγίου Συμεὼν τοῦ Νέου Θεολόγου. 

Δηλαδή, ἀκολουθεῖ, ζῇ καὶ κοινωνεῖ μὲ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Ὡς δὲ ἀκούομεν εἰς τὴν Κατήχησιν τοῦ Μεγάλου καὶ Ἀγγελικοῦ Σχήματος, ὁ μοναχὸς ἔχει τὸν Κύριον «συγκοιταζόμενον, συνανιστάμενον, γλυκαίνοντα καὶ εὐφραίνοντα τὴν καρδίαν αὐτοῦ, τῇ παρακλήσει τοῦ Ἁγίου αὐτοῦ Πνεύματος». Καὶ ὅταν κάποιος ἔχῃ τὸν Χριστὸν εἰς τὴν καρδίαν του, τότε ἔχει τὰ πάντα.

Δὲν εἶναι ὁ μοναχισμὸς μία προσπάθεια διὰ μίαν ἀτομικὴν καὶ κατ᾿ ἄνθρωπον τελειότητα. Δὲν εἶναι μία πορεία πρὸς ἕνα ἰδανικόν, κτιστὸν καὶ ἐγκόσμιον. Ἀλλά, διὰ τῆς Χάριτος καὶ δυνάμεως τοῦ Θεοῦ, τὸν Ὁποῖον πάντοτε ἐπικαλούμεθα εἰς βοήθειαν, εἶναι μία πορεία πρὸς τὴν Θεανθρωπίαν, τὴν ἕνωσιν μετὰ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, ὁ ὁποῖος εἶναι τέλειος Θεὸς καὶ τέλειος ἄνθρωπος.

Τοιουτοτρόπως, διὰ τῆς κοινωνίας καὶ τῆς Χάριτος τοῦ Ἀναστάντος Χριστοῦ, καὶ ἡμεῖς συνανιστάμεθα καὶ συνδοξαζόμεθα μετ᾿ Αὐτοῦ. Τοιουτοτρόπως, πάντα τὰ προηγηθέντα, ὁ πόνος, αἱ θλίψεις, ὁ σταυρός, ἡ ταφή, τὰ πολλὰ λυπηρά «οἷς ἡ κατὰ Θεὸν ζωὴ χαρακτηρίζεται», φωτίζονται καὶ ἀποκτοῦν νόημα διὰ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου καὶ τῆς συνεγέρσεως καὶ συνδοξασμοῦ ἡμῶν μετ᾿ Αὐτοῦ.

Τότε μετέχομεν καὶ βλέπομεν ἐναργῶς τὴν Ἀνάστασιν τοῦ Κυρίου. Διὰ τοῦτο, κατ᾿ αὐτὴν τὴν κοσμοχαρμόσυνον περίοδον, πολλάκις τῆς ἡμέρας ὁμολογοῦμεν: «Ἀνάστασιν Χριστοῦ θεασάμενοι» καὶ ὄχι «ἀκούσαντες», ὅπως τὸ σχολιάζει ὁ ἅγιος Συμεὼν ὁ Νέος Θεολόγος. Τοιουτοτρόπως, διὰ τῆς θεωρίας τοῦ Θεοῦ, τὰ πάθη φεύγουν τελείως ἐξ ἡμῶν, παύουν νὰ ἐνεργοῦν διὰ τῶν λογισμῶν, καὶ τὸ δεύτερον μυστήριον τοῦ Σταυροῦ ὁλοκληροῦται, ὡς μᾶς διδάσκει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς εἰς τὸν προαναφερθέντα λόγον του.

Ἡ Ἀνάστασις εἶναι γεγονὸς προσωπικὸν ἀλλὰ καὶ συμπαντικὸν καὶ παγκόσμιον. Τὸ ἄκτιστον Φῶς τοῦ Ἀναστάντος οὐδέποτε παύει νὰ φωτίζῃ ὅλους μας. Τὸ αἰσθάνονται ὅμως ἐναργῶς μόνον ὅσοι προηγουμένως ἠγωνίσθησαν τὸν καλὸν ἀγῶνα, ἐπεκαλέσθησαν τὴν βοήθειαν καὶ τὴν Χάριν Του, συνεσταυρώθησαν καὶ συνετάφησαν μετ᾿ Αὐτοῦ· ὄχι διότι ἔπραξαν κάτι σπουδαῖον, ἀλλὰ διότι, μὲ τὴν κατὰ δύναμιν ἄσκησιν, ἐγκράτειαν καὶ ἐγκαρτέρησίν των, ἔδειξαν εἰς Αὐτὸν ὅτι ἐπιζητοῦν τὸ ἔλεος καὶ τὴν Χάριν Του.

Καὶ ἡ Ἱερὰ Μονή σας, ἰδιαιτέρως κατὰ τὸν τελευταῖον αἰῶνα τοῦ βίου της, ἐδοκιμάσθη ὑπὸ πειρασμῶν καὶ συμφορῶν, τὰς ὁποίας ἐπέτρεψεν ὁ Κύριος διὰ νὰ δοκιμάσῃ τοὺς ἐν αὐτῇ ἀσκήσαντας καὶ ἀσκουμένους, νὰ διαπιστώσῃ ἂν ὄντως Τὸν ἐπιζητοῦν ἑδραίως καὶ ἀκλινῶς. Τὰς παρελθούσας δῃώσεις, λεηλασίας καὶ τὴν πρόσφατον πυρκαϊάν, αἱ ὁποῖαι εἰκονίζουν πως μίαν σταύρωσιν καὶ μίαν ταφήν, τὰς γνωρίζετε καλῶς. Καὶ ἀσφαλῶς θὰ γνωρίζετε κάλλιον ἡμῶν πόσον οἱ ἐν λόγῳ πειρασμοὶ ἐσμίλευσαν τὸν χαρακτῆρα ἑκάστης ἐξ ὑμῶν καὶ τοὺς δεσμοὺς τῆς ἐν Χριστῷ ἀδελφότητός σας καὶ πόσον ὁδηγοῦν πρὸς μίαν ἀνάστασιν.

Ἔχοντες δὲ τὴν χαρὰν καὶ τὴν τιμὴν νὰ ἐγκαινιάζωμεν τὴν μοναστηριακὴν αὐτῆς τράπεζαν, εἰς τὴν ὁποίαν δὲν μεταλαμβάνει μόνον τὸ σῶμα τῶν ἀναγκαίων πρὸς συντήρησίν του ἀλλὰ τρέφεται καὶ ἡ ψυχὴ διὰ τῶν ἀναγινωσκομένων θείων λόγων, βλέπομεν μίαν ἀκτῖνα τῆς ἀναστάσεως τῆς Ἱερᾶς Μονῆς σας. Καὶ πατρικῶς εὐχόμεθα νὰ ἀπαρτισθῇ καὶ πάλιν τὸ ὅλον κτηριακὸν σῶμα της, ὥστε ὅλαι αἱ διακονίαι νὰ διεξάγωνται ἀπροσκόπτως, πρὸς σωτηρίαν τῶν μοναζουσῶν, πρὸς βοήθειαν τῶν εὐλαβῶν προσκυνητῶν καὶ πρὸς δόξαν τοῦ Ἀναστάντος Σωτῆρος ἡμῶν.

Ὡσαύτως εὐχόμεθα, διὰ πρεσβειῶν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, τοῦ Τιμίου Προδρόμου καὶ πάντων τῶν Ἁγίων, ὅλαι αἱ ἀδελφαὶ νὰ ἀγωνίζεσθε σθεναρῶς τὸν καλὸν ἀγῶνα τῆς μετανοίας, τῆς ἐγκρατείας καὶ τῆς νήψεως, συμμετέχουσαι εἰς τὸ Πάθος, τὸν Σταυρὸν καὶ τὴν Ταφὴν τοῦ Κυρίου καὶ ὑπακούουσαι εἰς τὸν Ἱερώτατον Μητροπολίτην κ. Θεολόγον, τὸν ἀγαπητὸν ἐν Χριστῷ ἀδελφὸν καὶ συλλειτουργὸν ἡμῶν, καὶ εἰς τὴν Ὁσιωτάτην Καθηγουμένην σας, ὥστε νὰ ἀξιωθῆτε τῆς συναναστάσεως καὶ τοῦ συνδοξασμοῦ μετὰ τοῦ Κυρίου.

Τὸ δὲ ἄκτιστον Φῶς καὶ ἡ Χάρις τοῦ Ἀναστάντος εἴησαν μετὰ πάντων καὶ πασῶν ὑμῶν. Ἀμήν.

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟ ΚΕΙΜΗΛΙΑΡΧΕΙΟ "ΨΥΧΗΣ ΑΚΟΣ" ΣΕΡΡΩΝ]

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

κατὰ τὴν Ἐπίσκεψιν Αὐτοῦ

εἰς τὸ Ἐκκλησιαστικὸν Κειμηλιαρχεῖον 

«ΨΥΧΗΣ ΑΚΟΣ»

(18 Ἀπριλίου 2015)

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Ξάνθης κ. Παντελεῆμον, ἐκπρόσωπε τῆς Α. Μακαριότητος καὶ τῆς Ἱερᾶς Συνόδου τῆς Ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος,

Ἱερώτατε Μητροπολῖτα Σερρῶν καὶ Νιγρίτης κύριε Θεολόγε,

Ἱερώτατοι ἅγιοι Ἀδελφοί,

Τέκνα ἡμῶν ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Ἡ ἑορτὴ τοῦ πολιούχου τῆς πόλεώς σας ἁγίου νεομάρτυρος Νικήτα παρέχει τὴν χαρὰν τῆς ἐπισκέψεώς μας εἰς τὸ Κειμηλιαρχεῖον τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως μὲ ἀφορμὴν τὴν διοργάνωσιν τῆς ἐκθέσεως εἰκόνων τῶν νεομαρτύρων τῆς Ἐκκλησίας μας εἰς τὸ μείζονος σημασίας διὰ τὴν ἐκκλησιαστικήν, πνευματικὴν καὶ τοπικὴν καλλιτεχνικὴν δημιουργίαν Κέντρον τοῦτο τῆς τοπικῆς Ἐκκλησίας ὑπὸ τὴν προσφυᾶ ὀνομασίαν «ΨΥΧΗΣ ΑΚΟΣ».

Αἱ ἱεραὶ εἰκόνες εἶναι ἕνα ἐκ τῶν πλέον καταλλήλων μέσων διὰ νὰ εἰσαγάγουν τὴν ἀνθρωπίνην ψυχὴν εἰς τὸν χῶρον τοῦ πνεύματος καὶ τῆς ὀρθοδόξου θεολογίας, καὶ νὰ τὴν ὁδηγήσουν εἰς κοινωνίαν μετὰ τῶν εἰκονιζομένων ἁγίων καὶ εἰς ἐντρύφησιν πνευματικήν, διὰ τῆς θέας τῶν μαρτυρίων τῶν ἁγίων μαρτύρων. 

Ἕκαστος χριστιανὸς πρέπει νὰ ἐντρυφᾷ εἰς τὰ μαρτύρια τῶν μαρτύρων καὶ τῶν νεομαρτύρων, ὥστε ἐκεῖθεν νὰ ἀντλῇ ἔμπνευσιν καὶ δύναμιν εἰς τοὺς πνευματικοὺς ἀγῶνας. Καὶ αἱ ἱεραὶ εἰκόνες τῶν νεομαρτύρων, τὰς ὁποίας ὁ λαὸς συχνάκις ἀμέσως μετὰ τὸ μαρτύριόν των ἤρχισε νὰ φιλοτεχνῇ, συνδράμουν εἰς τὴν ἐντρύφησιν ταύτην. Οἱ δὲ νεομάρτυρες κατέχουν ἰδιαιτέραν θέσιν εἰς τὴν ζωὴν τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας καὶ τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν Γένους, καὶ ἡ σημασία των δι᾿ αὐτὴν εἶναι ἐξόχως σημαντική, ὡς γράφει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, εἰς τὸν περίφημον ἐγκωμιαστικὸν λόγον του διὰ τοὺς νεομάρτυρας τῆς Ἐκκλησίας μας: «χαίρουσι καὶ αὐτοὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἄγγελοι καὶ ἐπιθυμοῦσι νὰ παρακύπτουσι διὰ νὰ θεωροῦν τὰ παθήματα τῶν νέων μαρτύρων… δὲν νομίζουν καμμίαν ἐλάττωσιν τῆς μακαριότητός των, τὸ νὰ ἀφήνουν τὸ πρόσωπον τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ θεωροῦν τοὺς νέους μάρτυρας, ἀλλ᾿ ὅσον χαίρουσι καὶ μακαρίζονται διὰ τί βλέπουν τὴν μακαρίαν ὄψιν τοῦ Θεοῦ, ἄλλο τόσον χαίρουσι καὶ μακαρίζονται, διὰ τί βλέπουν τοὺς νέους μάρτυρας ἀνάμεσα εἰς τὰ διὰ Χριστὸν μακάρια πάθη καὶ μαρτύρια. Ἕνα γὰρ εἶναι νὰ εἰπῇς δόξαν καὶ μακαριότητα καὶ ἕνα νὰ εἰπῇς πάθος διὰ τὸν Χριστὸν καὶ μαρτύριον. Διὸ καὶ ὁ Κύριος δόξαν ὠνόμασε τὸν σταυρὸν καὶ τὸ πάθος Του» (Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, «Λόγος ᾿Εγκωμιαστικὸς εἰς τοὺς ῾Αγίους Νεομάρτυρας τοὺς μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς Κων/λεως μαρτυρήσαντας»).

Τὸ Οἰκουμενικὸν Πατριαρχεῖον εἰς τοὺς ἀγῶνας διὰ τὴν πίστιν τοῦ Χριστοῦ προσέφερε τὰ πάντα. Ὅτε ἐχρειάσθη προσέφερε καὶ αὐτὸν εἰσέτι τὸν Προκαθήμενον τῆς Μητρὸς Ἐκκλησίας (Γρηγόριον τὸν Ε΄) ἀλλὰ καὶ πλειάδα ἱεραρχῶν, ἱερέων, ἱερομονάχων καὶ μοναχῶν οἱ ὁποῖοι ἐθυσιάσθησαν ὑπὲρ τῆς πίστεώς των. Οὗτοι ἐκέρδισαν τὸν ἀμαράντινον στέφανον τῆς ὁμολογίας• εἶναι ἡ δόξα καὶ τὸ καύχημα τῆς Ἐκκλησίας μας• εἶναι τὸ παράδειγμα τῆς ὑπομονῆς διὰ τοὺς χριστιανοὺς οἱ ὁποῖοι ὑποφέρουν βαρεῖς διωγμοὺς διὰ τὴν πίστιν των.

Ἂς ἀποτελέσῃ ἡ τιμὴ τὴν ὁποίαν ἀπονέμομεν σήμερον εἰς τοὺς νεομάρτυρας μὲ τὰ τελούμενα ἐγκαίνια τῆς Ἐκθέσεως εἰκόνων των ἀφορμὴν νὰ μὴ λησμονῶμεν ὅτι κάθε σπιθαμὴ τοῦ χώματος, τὸ ὁποῖον πατοῦμεν ἔχει ποτισθῆ μὲ αἷμα ἡρώων καὶ μαρτύρων. Νὰ μὴ λησμονῶμεν ἐπίσης ὅτι κάθε σπιθαμὴ τοῦ χώματος τῆς Μακεδονίας ἔχει ποτισθῆ μὲ αὐτὸ τὸ αἷμα καὶ μὲ ἀμετρήτους θυσίας καὶ ἀγῶνας ὑπὲρ τῆς πίστεως καὶ τοῦ εὐσεβοῦς ἡμῶν Γένους.

Ἄς ἀγωνισθῶμεν καὶ ἡμεῖς μὲ ὅλην τὴν δύναμίν μας διὰ νὰ διατηρήσωμεν τὴν πνευματικήν μας ἐλευθερίαν, ἡ ὁποία εἶναι τὸ μέγιστον ἀγαθὸν διὰ τὸν ἄνθρωπον καὶ τὴν ὁποίαν οὐδεμία ἐξωτερικὴ δυσχέρεια καὶ ἐπιβολή, καὶ ἡ μεγαλυτέρα ἀκόμη, εἶναι δυνατὸν νὰ μᾶς τὴν στερήσῃ. Καὶ ἀληθινὴ ἐλευθερία εἶναι, ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης, ἡ παραμονή μας κοντὰ εἰς τὸν Θεόν.

Εἶναι λοιπὸν ἀπαραίτητον νὰ διώκωμεν κάθε ἐμπόδιον τὸ ὁποῖον παρακωλύει τὴν παραμονήν μας πλησίον τοῦ Θεοῦ. Ἐμπόδια δὲ εἶναι τὰ πάθη, τὰ ὁποῖα σκοτίζουν καὶ συγχέουν τὸν νοῦν καὶ ἀποτελοῦν τεῖχος καὶ φράγμα ὑψούμενον μεταξὺ ἡμῶν καὶ τοῦ Κυρίου. Εἶναι δὲ ὁ ἀγὼν αὐτὸς διὰ τὴν πνευματικὴν ἐλευθερίαν ὄχι μόνον ἐφάμιλλος μὲ τοὺς ἀγῶνας διὰ τὴν κατ᾿ ἄνθρωπον ἐλευθερίαν, ἀλλὰ ἀληθῶς ἀνώτερος, καθὼς τὸ ἀποτέλεσμά του δὲν εἶναι μία ἐλευθέρα ἐπίγειος ζωή, ἀλλὰ ἡ αἰώνιος σωτηρία μας.

Τὰ σεπτὰ ταῦτα κειμήλια τοῦ Μητροπολιτικοῦ Κειμηλιαρχείου, τὰ ὁποῖα ὁ Ἱερώτατος Ποιμενάρχης σας ἐν τῇ φιλοκάλῳ καὶ φιλαγίῳ μερίμνῃ αὐτοῦ συνεκέντρωσεν ἐνταῦθα διὰ τὴν διάσωσιν, συντήρησιν καὶ διαφύλαξίν των ἀπὸ τὴν φθορὰν τοῦ χρόνου καὶ ἀπὸ τὴν ἀνθρωπίνην ἀπληστίαν, δίδουν τὴν ἰδικήν των μαρτυρίαν εἰς ἕνα σύγχρονον κόσμον, ὁ ὁποῖος ἔχει τόσον μεγάλην ἀνάγκην ἀπὸ τὸ κάλλος. Ἕνα κάλλος ὅμως, τὸ ὁποῖον ὁδηγεῖ εἰς τὴν ἐνατένισιν τῶν ἐπέκεινα, πέραν τῶν παρόντων καὶ ρεόντων• ἕνα κάλλος, τὸ ὁποῖον συντελεῖ ὥστε νὰ ὑπερβῶμεν τὴν πραγματικότητα τῶν αἰσθητῶν, διὰ νὰ μεταβῶμεν εἰς τὸν ἀόρατον κόσμον τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ καὶ νὰ ἀντλήσωμεν ἐξ αὐτοῦ τὴν βεβαιότητα καὶ ἀσφάλειαν διὰ τὸ αἰώνιον μέλλον μας, βεβαιότητα, τὴν ὁποίαν μᾶς προσφέρει ἡ Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου.

Τὰ κειμήλια ταῦτα, προερχόμενα ἐκ τῶν Ἱερῶν Ναῶν καὶ Ἱερῶν Μονῶν τῆς Ἱερᾶς ταύτης Μητροπόλεως, ἀποτελοῦν συγχρόνως ἀπόδειξιν τῆς φιλοθεΐας καὶ τῆς ζώσης πίστεως τῶν κατοίκων της. Διότι μαρτυροῦν ἀδιαψεύστως ὅτι οὗτοι προσέφεραν εὐλαβῶς εἰς τὸν Θεόν, κατὰ τὴν παράδοσιν τοῦ Γένους μας, ὅ,τι καλλίτερον εἶχον, ἔργα ὑψηλῆς καλλιτεχνικῆς δημιουργίας, λαμβάνοντες ἐκ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος τὴν ἔμπνευσιν.

Ἂς μακαρίσωμεν τοὺς δημιουργοὺς αὐτῶν, ἂς εὐχαριστήσωμεν καὶ συγχαρῶμεν τὸν Ἱερώτατον ἀδελφὸν κύριον Θεολόγον διὰ τὴν πρωτοβουλίαν ταύτην τῆς ἱδρύσεως καὶ λειτουργίας Κειμηλιαρχείου ὅπου θὰ διαφυλάσσεται καὶ θὰ προβάλλεται ὁ καλλιτεχνικὸς πλοῦτος τῆς ἱστορικῆς ταύτης Μητροπόλεως, ὁ ὁποῖος θὰ συμβάλῃ ὄχι μόνον εἰς τὴν διατήρησιν τῆς πολιτισμικῆς παρακαταθήκης τῶν προγόνων μας ἀλλὰ καὶ εἰς τὴν προβολὴν αὐτοῦ ὡς ἀπαυγάσματος τοῦ «ἀρχαίου κάλλους», τὸ ὁποῖον προσπαθεῖ νὰ ἀπεικονίσῃ καὶ εἰς τὸ ὁποῖον ἡ ἐντρύφησις «ἀκεῖται τὰς ψυχάς», δηλαδὴ θεραπεύει, ὠφελεῖ αὐτὰς καὶ ἀποτελεῖ «ἄκος τῶν ψυχῶν». Ὡσαύτως συγχαίρομεν τοὺς μοχθήσαντας διὰ τὴν ἁγιογράφησιν τῶν ἱερῶν εἰκόνων καὶ ὅλους τοὺς συντελεστὰς τῆς Ἐκθέσεως ταύτης διὰ τὴν προσφοράν των αὐτήν, ἥτις τιμᾷ τοὺς ἁγίους νέους μάρτυρας, καὶ ἂς εὐχηθῶμεν νὰ ἔχουν τὴν εὐλογίαν, τὴν σκέπην καὶ τὴν προστασίαν των διὰ βίου παντός.

Τέλος, εὐχόμεθα ὁ Ἀναστὰς Κύριος νὰ εὐλογῇ πλουσίως τὴν λειτουργίαν τοῦ Κειμηλιαρχείου καὶ τοὺς ἐν αὐτῷ διακονοῦντας, ὥστε νὰ παραμείνῃ φρουρὸς διηνεκὴς καὶ πολύτιμος τοῦ κειμηλιακοῦ πλούτου καὶ τῆς ἱστορίας τῆς Ἱερᾶς ταύτης Μητροπόλεως. Ἀμήν.