Άννας Τσουκαλά Κουφού: ΣΤΟ ΑΚΡΟΘΙΝΙΟ (ποίημα)

Το ακροθίνιο της οργής σου αναζητώ

το μέγεθος της σιγής σου ψηλαφώ,

νοιάζομαι μην την πάρει ο βοριάς

έτσι αναίσχυντος που πνέει.

Λαχτάρα μας καθημερινή

στη σιωπηλή ψυχή μας.

Ο γητευτής και ακροβολιστής της απανεμιάς της.

Μα, θα ξανάρθει ξαστεριά, στ' ορκίζομαι.

Στου ήλιου τον ανασασμό θα στεγνώσουμε

της τολμηρής νεροποντής το μούλιασμα,

του γητευτή τ' αμόνι θα το νικήσουμε

θα σώσουμε από το μάτι του κυκλώνα τις ψυχές μας!

[24/11/2013]

Κ. Π. Καβάφη: i) ΜΥΡΗΣ· AΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ ΤΟΥ 340 μ.X., ii) ΝΕΟΙ ΤΗΣ ΣΙΔΩΝΟΣ (400 μ.X.), iii) ΣΤΑ 200 π.X.

Μύρης· Aλεξάνδρεια του 340 μ.X.

Την συμφορά όταν έμαθα, που ο Μύρης πέθανε,
πήγα στο σπίτι του, μ' όλο που το αποφεύγω
να εισέρχομαι στων Χριστιανών τα σπίτια,
προ πάντων όταν έχουν θλίψεις ή γιορτές.

Στάθηκα σε διάδρομο. Δεν θέλησα
να προχωρήσω πιο εντός, γιατί αντελήφθην
που οι συγγενείς του πεθαμένου μ’ έβλεπαν
με προφανή απορίαν και με δυσαρέσκεια.

Τον είχανε σε μια μεγάλη κάμαρη
που από την άκρην όπου στάθηκα
είδα κομμάτι· όλο τάπητες πολύτιμοι,
και σκεύη εξ αργύρου και χρυσού.

Στέκομουν κ’ έκλαια σε μια άκρη του διαδρόμου.
Και σκέπτομουν που η συγκεντρώσεις μας κ’ η εκδρομές
χωρίς τον Μύρη δεν θ' αξίζουν πια·
και σκέπτομουν που πια δεν θα τον δω
στα ωραία κι άσεμνα ξενύχτια μας
να χαίρεται, και να γελά, και ν’ απαγγέλλει στίχους
με την τελεία του αίσθησι του ελληνικού ρυθμού·
και σκέπτομουν που έχασα για πάντα
την εμορφιά του, που έχασα για πάντα
τον νέον που λάτρευα παράφορα.

Κάτι γρηές, κοντά μου, χαμηλά μιλούσαν για
την τελευταία μέρα που έζησε—
στα χείλη του διαρκώς τ’ όνομα του Χριστού,
στα χέρια του βαστούσ’ έναν σταυρό.—
Μπήκαν κατόπι μες στην κάμαρη
τέσσαρες Χριστιανοί ιερείς, κ’ έλεγαν προσευχές
ενθέρμως και δεήσεις στον Ιησούν,
ή στην Μαρίαν (δεν ξέρω την θρησκεία τους καλά).

Γνωρίζαμε, βεβαίως, που ο Μύρης ήταν Χριστιανός.
Aπό την πρώτην ώρα το γνωρίζαμε, όταν
πρόπερσι στην παρέα μας είχε μπει.
Μα ζούσεν απολύτως σαν κ’ εμάς.
Aπ’ όλους μας πιο έκδοτος στες ηδονές·
σκορπώντας αφειδώς το χρήμα του στες διασκεδάσεις.
Για την υπόληψι του κόσμου ξένοιαστος,
ρίχνονταν πρόθυμα σε νύχτιες ρήξεις στες οδούς
όταν ετύχαινε η παρέα μας
να συναντήσει αντίθετη παρέα.
Ποτέ για την θρησκεία του δεν μιλούσε.
Μάλιστα μια φορά τον είπαμε
πως θα τον πάρουμε μαζύ μας στο Σεράπιον.
Όμως σαν να δυσαρεστήθηκε
μ’ αυτόν μας τον αστεϊσμό: θυμούμαι τώρα.
A κι άλλες δυο φορές τώρα στον νου μου έρχονται.
Όταν στον Ποσειδώνα κάμναμε σπονδές,
τραβήχθηκε απ’ τον κύκλο μας, κ’ έστρεψε αλλού το βλέμμα.
Όταν ενθουσιασμένος ένας μας
είπεν, Η συντροφιά μας νάναι υπό
την εύνοιαν και την προστασίαν του μεγάλου,
του πανωραίου Aπόλλωνος — ψιθύρισεν ο Μύρης
(οι άλλοι δεν άκουσαν) «τη εξαιρέσει εμού».

Οι Χριστιανοί ιερείς μεγαλοφώνως
για την ψυχή του νέου δέονταν.—
Παρατηρούσα με πόση επιμέλεια,
και με τι προσοχήν εντατική
στους τύπους της θρησκείας τους, ετοιμάζονταν
όλα για την χριστιανική κηδεία.
Κ’ εξαίφνης με κυρίευσε μια αλλόκοτη
εντύπωσις. Aόριστα, αισθάνομουν
σαν νάφευγεν από κοντά μου ο Μύρης·
αισθάνομουν που ενώθη, Χριστιανός,
με τους δικούς του, και που γένομουν
ξ έ ν ο ς   εγώ,   ξ έ ν ο ς π ο λ ύ·  ένοιωθα κιόλα
μια αμφιβολία να με σιμώνει: μήπως κι είχα γελασθεί
από το πάθος μου, και π ά ν τ α τού ήμουν ξένος.—
Πετάχθηκα έξω απ’ το φρικτό τους σπίτι,
έφυγα γρήγορα πριν αρπαχθεί, πριν αλλοιωθεί
απ’ την χριστιανοσύνη τους η θύμηση του Μύρη.

* * *

Νέοι της Σιδώνος (400 μ.X.)

Ο ηθοποιός που έφεραν για να τους διασκεδάσει
απήγγειλε και μερικά επιγράμματα εκλεκτά.

Η αίθουσα άνοιγε στον κήπο επάνω·
κ’ είχε μιαν ελαφρά ευωδία ανθέων
που ενώνονταν με τα μυρωδικά
των πέντε αρωματισμένων Σιδωνίων νέων.

Διαβάσθηκαν Μελέαγρος, και Κριναγόρας, και Pιανός.
Μα σαν απήγγειλεν ο ηθοποιός,
«Aισχύλον Ευφορίωνος Aθηναίον τόδε κεύθει -»
(τονίζοντας ίσως υπέρ το δέον
το «αλκήν δ’ ευδόκιμον», το «Μαραθώνιον άλσος»),
πετάχθηκεν ευθύς ένα παιδί ζωηρό,
φανατικό για γράμματα, και φώναξε·

«A δεν μ’ αρέσει το τετράστιχον αυτό.
Εκφράσεις τοιούτου είδους μοιάζουν κάπως σαν λιποψυχίες.
Δώσε — κηρύττω — στο έργον σου όλην την δύναμί σου,
όλην την μέριμνα, και πάλι το έργον σου θυμήσου
μες στην δοκιμασίαν, ή όταν η ώρα σου πια γέρνει.
Έτσι από σένα περιμένω κι απαιτώ.
Κι όχι απ’ τον νου σου ολότελα να βγάλεις
της Τραγωδίας τον Λόγο τον λαμπρό —
τι Aγαμέμνονα, τι Προμηθέα θαυμαστό,
τι Ορέστου, τι Κασσάνδρας παρουσίες,
τι Επτά επί Θήβας— και για μνήμη σου να βάλεις
μ ό ν ο που μες στων στρατιωτών τες τάξεις, τον σωρό
πολέμησες και συ τον Δάτι και τον Aρταφέρνη.»

* * *

Στα 200 π.X.

«Aλέξανδρος Φιλίππου και οι Έλληνες πλην Λακεδαιμονίων—»

Μπορούμε κάλλιστα να φαντασθούμε
πως θ’ αδιαφόρησαν παντάπασι στην Σπάρτη
για την επιγραφήν αυτή. «Πλην Λακεδαιμονίων»,
μα φυσικά. Δεν ήσαν οι Σπαρτιάται
για να τους οδηγούν και για να τους προστάζουν
σαν πολυτίμους υπηρέτας. Άλλωστε
μια πανελλήνια εκστρατεία χωρίς
Σπαρτιάτη βασιλέα γι’ αρχηγό
δεν θα τους φαίνονταν πολλής περιωπής.
A βεβαιότατα «πλην Λακεδαιμονίων».

Είναι κι αυτή μια στάσις. Νοιώθεται.

Έτσι, πλην Λακεδαιμονίων στον Γρανικό·
και στην Ισσό μετά· και στην τελειωτική
την μάχη, όπου εσαρώθη ο φοβερός στρατός
που στ’ Άρβηλα συγκέντρωσαν οι Πέρσαι:
που απ’ τ’ Άρβηλα ξεκίνησε για νίκην, κ’ εσαρώθη.

Κι απ’ την θαυμάσια πανελλήνιαν εκστρατεία,
την νικηφόρα, την περίλαμπρη,
την περιλάλητη, την δοξασμένη
ως άλλη δεν δοξάσθηκε καμιά,
την απαράμιλλη: βγήκαμ’ εμείς·
ελληνικός καινούριος κόσμος, μέγας.

Εμείς· οι Aλεξανδρείς, οι Aντιοχείς,
οι Σελευκείς, κ’ οι πολυάριθμοι
επίλοιποι Έλληνες Aιγύπτου και Συρίας,
κ’ οι εν Μηδία, κ’ οι εν Περσίδι, κι όσοι άλλοι.
Με τες εκτεταμένες επικράτειες,
με την ποικίλη δράσι των στοχαστικών προσαρμογών.
Και την Κοινήν Ελληνική Λαλιά
ώς μέσα στην Βακτριανή την πήγαμεν, ώς τους Ινδούς.

Για Λακεδαιμονίους να μιλούμε τώρα!

π. Κων. Π. Καλλιανός: ΚΙ Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΙΝΑΙ…

Στὸ τελευταῖο τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ ΣΥΝΑΞΗ, ποὺ εἶναι ἀφιερωμένο στὸν Ἐπίσκοπο, φιλοξενήθηκαν πολὺ καλὲς καὶ ἰκανὲς γιὰ περαιτέρω διάλογο,  μελέτες τῶν π. Βασιλείου Θερμοῦ, Δημητρίου Μπαρθέλου κ.ἄ.

Ὡστόσο,  στὸ περιθώριο τῶν παραπάνω κι ἐκεῖ ποὺ ἑτοίμαζα νὰ πῶ καὶ τὴ δικιά μου τὴ γνώμη, βασισμένη στὰ ὅσα θεοφιλῶς καὶ θεοφωτίστως ἀναφέρει στὸ  «Συμβουλευτικὸν  Ἐγχειρίδιον» σχετικὰ μὲ τὸ πρόσωπο καὶ τὴν πολιτεία τοῦ Ἐπισκόπου ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, εἶδα στὸ διαδίκτυο μιὰ φωτογραφία, ποὺ μὲ ἐντυπωσίασε. Κι ἄς μὴ φανεῖ παράξενο αὐτό, μήτε καὶ ὑπερβολικό... Πρὸς  τὶ, ἄλλωστε; 

Εἰκονίζει λοιπόν, ἡ ἐν λόγω  φωτογραφία ἓναν Ἐπίσκοπο σὲ κάποιο παραδοσιακὸ νησιώτικο σοκάκι,  ποὺ γραφικὰ τὸ στολίζει ἕνα πάλλευκο ἐκκλησάκι, νὰ ξαποσταίνει μιὰ θερινὴ αἰγιοπελαγίτικη νύχτα  καθισμένος  πάνω σὲ λιτὸ πέτρινο πεζούλι κι ἀποζητώντας, ἀσφαλῶς, λίγη δροσιά, ἀνάπαυση καὶ μοναξιά. Ναί, μοναξιά, ὄχι μὲ τὴν κοσμικὴ ἔννοια ἀλλὰ μὲ τὴ βιβλική: ἐκείνη δηλαδὴ ποὺ ἔχει ἀνάγκη ὁ κάθε ποιμένας, ὥστε νὰ σταθεῖ ἐνώπιος ἐνωπίῳ, νὰ ἀποτοξινωθεῖ ἀπό τὶς ποικίλες ἔγνοιες καὶ ἄστοχες συντυχίες τὶς ὁποῖες, ὡς ἡγέτης καὶ ὡς πνευματικὸς ὁδηγὸς,  εἶναι ἀναγκασμένος νὰ δέχεται σχεδὸν ὅλη τὴν ἡμέρα.  Ἄλλωστε, ὁ ἴδιος ὁ Κύριος «ἦν ὑποχωρῶν ἐν ταῖς ἐρήμοις καὶ προσευχόμενος» (Λκ. 5, 16). Ἤ, ὅπως πολὺ σοφὰ ἀναφέρει κορυφαῖος Ἀποστολικὸς Πατέρας, «Χρήζομεν πάντες ἡρεμίας»( Ἁγ. Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος).

Δὲν ἔχω τὴν ἀπαίτηση νὰ μάθω πῶς δημοσιοποιήθηκε ἡ φωτογραφία αὐτή. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, ἄλλωστε. Ἀντίθετα, τὴν χάρηκα πολὺ,  γιατὶ μοῦ ἔδωσε τὴν ἀφορμὴ νὰ γράψω τὰ παρακάτω. Γι᾿ αὐτὸ καὶ στέκομαι στὸ μήνυμα ποὺ ἐκπέμπει, τὸ νόημα ποὺ διακρατεῖ καὶ τὸ κυριότερο, τὴν ἀλήθεια ποὺ ἐμφανίζει. Γιατὶ κι ὁ Ἐπίσκοπος ἄνθρωπος εἶναι. Μὲ τὰ προσωπικὰ καὶ τὰ τῆς Ἐπαρχίας του προβλήματα, ποὺ ἀσφαλῶς ὡς ἡγέτης καὶ ἄνθρωπος δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ἀντιπαρέλθει μὲ ἀδιαφορία καὶ περιφρόνηση. Καὶ τοῦτο ἐπειδὴ τὰ προβλήματα αὐτὰ εἶναι τὸ στεφανι ποὺ τοῦ παραδίδεται παράλληλα μὲ τὴν τόσο φημισμένη καὶ χρυσοποίκιλτη μίτρα: ἐκεὶνη δηλαδή, ποὺ λαμπροφορεῖ τὴν ἐπώδυνη καὶ ματωμένη ἀρχιερατικὴ πορεία του. Καὶ φυσικά, μιλᾶμε ἐδῶ γιὰ τὸν κάθε συνειδητὸ Ἐπίσκοπο, ἐκεῖνον δηλαδὴ ποὺ φωτίζει μὲ τὸ παραδειγμά του, ποὺ ἕλκει μὲ τὴν ἀσκητική του βιοτὴ, ποὺ συντηρεῖ τὴν κληρονομία του μὲ τὴν προσευχητική του ἀγραυλία. Γιατὶ σὲ ἄλλη περίπτωση, ὅταν ὁ ἡγέτης, ὁ κάθε ἠγέτης ἀφήνεται στὴν ἀνθρωπάρεσκειά του καὶ στὸ ναρκισσισμό του, τότε ἡ ἀποτυχία μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι ὁρατή, ἀφοῦ καλύπεται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸ τὸ «στρὰς», ὡστόσο διαφαίνεται μὲ τὰ χρόνια ποὺ ἔτσι κι ἀλλιῶς περνοῦν κι ἀφήνουν, ἀντὶ γιὰ ἄλλον ἔπαινο τὴ στάχτη καὶ τὴν ἀπόγνωση. Κυρίως γιὰ τὸν ἑαυτό του, ἀφοῦ τίποτε ἄλλο δὲν πρόσεξε στὴν ὅλη του τὴ βιοτὴ, πλὴν τοῦ ἑαυτοῦ του, πῶς νὰ τὸν ἀνυψώσει δηλαδή, ἀλλὰ καὶ διατηρήσει «εἰς τόπον ὑψηλόν». Μέχρι ποὺ ἔρχεται μιὰ μέρα ποὺ τὰ ἀφήνει ὅλα κι ἀναχωρεῖ,  ὅπως κάθε ἄνθρωπος στὸν κόσμο αὐτό.

Γι᾿ αὐτὸ καὶ, κοιτώντας τὸν Ἐπίσκοπο στὴ μοναξιά του μέσα στὴ θεϊκὴ θερινὴ νύχτα, θαρρεῖς πὼς διαβάζεις τὴν ψυχή του. Καταλαβαίνεις πολὺ καλὰ πόση ἀνάγκη ἔχει κι αὐτὸς ἀπὸ μιὰ δική του στιγμὴ, γιὰ νὰ ψάξει τὸν ἑαυτό του, νὰ ζυγιάσει τὰ πράγματα, νὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὰ πρόσωπα τῶν συνεργατῶν, φίλων, δικῶν του ἤ ξένων μὲ ἀκρίβεια καὶ ὅση γίνεται δικαιοσύνη, ἐνδεδυμένη ὡστόσο μὲ τὸ χιτῶνα τῆς φιλανθρωπίας, κατὰ τὸν ἀθάνατο λόγο τοῦ ἱ. Χρυσοστόμου: «φιλότιμος γὰρ ὁ δεσπότης δέχεται τὸν πρῶτον καθάπερ καὶ τὸν ἔσχατον». Ἤ, πιὸ ἁπλᾶ, ὅπως πολὺ σωστὰ ἑρμηνεύει τὸ κάθε ποιμαντικὸ ἀδιέξοδο Ἱεράρχης ποιητής:

«Ποιούς νά βραβεύσεις μέ τόν ἔπαινο

καί ποιούς νά συνετίσεις μέ τόν ψόγο;"

(Ἀρχιεπ. Αὐστραλίας Στυλιανός)

Δίκοπο μαχαίρι οἱ παραπάνω στίχοι ποὺ δὲν τοὺς ἀντιπαρέρχεσαι ἀβίαστα καὶ δίχως νὰ σφιχτεῖ ἡ καρδιὰ κι ἡ ψυχή. Γιατὶ πάνω ἀπ᾿ ὅλα ὁ Ποιμένας εἶναι καὶ Πατέρας, ποὺ γνωρίζει πῶς νὰ ἐπιτιμήσει τὰ παιδιά του δίχως νὰ τὰ ἀπογοητεύσει καὶ τὸ κυριότερο, νὰ τὰ ἔχει σιμά του, ὅπως ὁ Κύριος τοὺς μαθητές του, ποὺ κάποιες φορὲς τοὺς παρατηροῦσε (βλ. Λκ. 9, 46-50 ), ἀλλὰ καὶ ὀνόμαζε, θεωροῦσε, ἀποδεχόταν ὡς φίλους (πρβλ. Ἰω. 15, 14-15).

Γιὰ νὰ πῶ τὴν ἀλήθεια, δὲ γνωρίζω τὶ διαλογίζονταν ὁ Ἐπίσκοπος καθισμένος πάνω σὲ κεῖνο τὸ πέτρινο ἀσβεστωμένο πεζούλι, στὸ ὁποῖο ξαπόστασαν τόσοι καὶ τόσοι, χρόνια καὶ χρόνια... Ὡστόσο πιστεύω πὼς αὐτὲς οἱ στιγμὲς τῆς ἡσυχίας, τῆς ρέμβης, τῶν στοχασμῶν καὶ φυσικὰ τῆς συνάντησής του μὲ τὸ Θεό, τὸν ἀποφορτώνουν ἀπό πολλὰ καὶ τὸ κυριότερο τοῦ θυμίζουν τὸ πεπερασμένο τοῦ ἐπίγειου βίου, ποὺ μήτε οἱ φῆμες, μήτε οἱ πολύωρες συντυχίες μὲ τοὺς τρανοὺς τῆς γῆς τὸ στολίζουν. Ἀντίθετα, αὐτὸ τὸ λιτὸ σοκάκι μὲ τὸ λευκὸ τὸ ἐκκλησάκι ποὺ ὀμορφαίνει τὸ χῶρο, μὲ τὴν ἁπλότητα ποὺ διακρατεῖ,  καλλωπίζει τὴν ψυχή του καὶ τὴν συντηρεῖ μέσα στοὺς καθημερινότητα ποὺ ξημέρωνε. Πιστεύω δὲ ὅτι τοῦ δίνει καὶ  τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναλάβει,  ἀπὸ τὶς ρίζες τῆς ὕπαρξης του ἀνεβασμένο τὸ διαχρονικὸ λόγιο:  «Τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς, ἡ οἰκουμένη καὶ πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ. Αὐτὸς ἐπί θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτήν... Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα Σου, Κύριε...» (Ψαλμ. 23, 1-2. 103, 24). Ἔτσι δὲν εἶναι;