Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟΝ ΝΑΟ HEILIGER ALFONS ΠΟΛΕΩΣ LEOBEN] (στα ελληνικά και γερμανικά)

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

μετὰ τὸ πέρας τῆς Θείας Λειτουργίας

ἐν τῷ Ἱερῷ Ναῷ Heiliger Alfons τῆς Πόλεως Leoben

(9 Νοεμβρίου 2013)

Ἱερώτατε καὶ ἀγαπητὲ ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ καὶ συλλειτουργὲ Μητροπολῖτα Αὐστρίας κύριε Ἀρσένιε,

Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοί,

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, εὐλογημένοι Ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ τῆς ὡραίας Αὐστρίας,

Ἐντὸς τοῦ φανερουμένου καὶ εἰς τὸ Μυστήριον τῆς Θείας Εὐχαριστίας ἀνεσπέρου φωτὸς τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ ἔχομεν τὴν χαρὰν νὰ ἱερουργῶμεν αὐτὸ σήμερον εἰς τὸν εὐγενῶς παραχωρηθέντα ὑπὸ τοῦ Τάγματος τῶν Redemptoristen εἰς τὴν Ἱερὰν Μητρόπολιν Αὐστρίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου Ναόν τοῦ Ἁγίου Ἀλφόνσου, διὰ τὰς λατρευτικὰς ἀνάγκας τῶν ὀρθοδόξων τῆς εὐλογημένης πόλεως Leoben καὶ τῆς πέριξ αὐτῆς περιοχῆς. Ἡ τοιαύτη δωρεὰ συμβάλλει εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς ἑνότητος μεταξὺ τῶν χριστιανῶν τῆς Αὐστρίας, διὰ τὴν ὁποίαν εἰργάσθησαν ἅπαντες οἱ διακονήσαντες τέσσαρες ἐνταῦθα Ἱεράρχαι ἀπὸ τοῦ ἀειμνήστου Μητροπολίτου Ἀμασείας Γερμανοῦ Καραβαγγέλη μέχρι καὶ τῆς ὑμετέρας Ἱερότητος κύριε Ἀρσένιε, ὁμοῦ μετὰ πολλῶν ἄλλων πεφωτισμένων κληρικῶν Ὀρθοδόξων καὶ ρωμαιοκαθολικῶν τὸ δόγμα.

Αἱ καλλιεργηθεῖσαι ἀπὸ Ὀρθοδόξου καὶ Ρωμαιοκαθολικῆς πλευρᾶς ἀγαθαὶ αὗται σχέσεις, εὗρον τὴν ἀπήχησίν των εἰς τὰς καρδίας τῶν ἀειμνήστων Καρδιναλίου Franz König καὶ τῶν ἰθυνόντων τοῦ Ἱδρύματος «Pro Oriente», εἰς τὸ ὁποῖον ἠκούσθη πολλάκις ὁ Ὀρθόδοξος λόγος καὶ τὸ Ὀρθόδοξον κήρυγμα διὰ τῶν γνωστῶν ὁμιλιῶν τῶν ἀειμνήστων Μητροπολιτῶν Χαλκηδόνος Μελίτωνος καὶ Ἐφέσου Χρυσοστόμου, ἀλλὰ καὶ τῆς ἡμετέρας Μετριότητος, πάλαι τε καὶ κατ᾿ αὐτάς, καὶ ἄλλων ὀρθοδόξων κληρικῶν καὶ λαϊκῶν, ἀλλὰ πρωτίστως καὶ κυρίως διὰ τῆς εἰρηνικῆς συνυπάρξεως καὶ συνεργασίας μετὰ τῶν χριστιανῶν καὶ τῶν ἄλλων ἐν Αὐστρίᾳ χριστιανικῶν ὁμολογιῶν, εἰς τὸ ὁποῖον κλῖμα συνεργασίας συμβάλλετε καὶ σεῖς προσωπικῶς, ἀδελφὲ ἅγιε Αὐστρίας κύριε Ἀρσένιε, συνεχίζοντες τὴν μακρὰν παράδοσιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ μας Πατριαρχείου. Ἀσφαλῶς, καρπὸς τοῦ κλίματος τούτου εἶναι καὶ ἡ παραχώρησις τοῦ Ναοῦ τούτου εἰς τὴν Ἱερὰν Μητρόπολιν Αὐστρίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου, ὅστις εὐχόμεθα ὅπως παραμείνῃ ἐσαεὶ κέντρον ἁγιασμοῦ καὶ σημεῖον ἑνότητος καὶ φανερώσεως τοῦ φωτός.

Ἡ σημασία καὶ αἱ διαστάσεις μιᾶς τοιαύτης δωρεᾶς διὰ τὴν ἡμετέραν Ἱερὰν Μητρόπολιν δὲν δύνανται εὐκόλως νὰ ἀποτιμηθοῦν, καθότι ἀφ᾿ ἑνὸς μὲν δὲν διαθέτει αὕτη ἐπαρκεῖς οἰκονομικοὺς πόρους διὰ τὴν ἐκ βάθρων ἀνέγερσιν νέων Ὀρθοδόξων Ἱερῶν Ναῶν, ἀφ᾿ ἑτέρου δὲ ὁ Ναὸς κατέχει τὴν πλέον κεντρικὴν θέσιν εἰς τὴν περιοχὴν ταύτην, κυρίως δὲ εἰς τὴν ζωὴν τῶν ὀρθοδόξων πιστῶν ὅπου γῆς. Οἱ Ἱεροὶ Ναοὶ εἰς τὴν Ὀρθόδοξον Ἐκκλησίαν εἶναι ὁ χῶρος ἔνθα ἐξαγιάζεται ὁ ἄνθρωπος, δεχόμενος τὰς ἀκτίστους ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ. Εἶναι τὸ ἄλφα καὶ τὸ ὠμέγα διὰ τὴν καλλιέργειαν τῆς πνευματικῆς ζωῆς. Εἶναι τόποι κοινῆς λατρείας τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ. Τόποι συνάξεως τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινότητος ἐν εὐχαριστίᾳ καὶ διὰ τῆς Εὐχαριστίας, ἤτοι τῆς μεταλήψεως τοῦ Σώματος καὶ τοῦ Αἵματος τοῦ Κυρίου, «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, εἰς ζωὴν αἰώνιον, εἰς ἀπολογίαν εὐπρόσδεκτον ἐνώπιον τοῦ φοβεροῦ Βήματος τοῦ Χριστοῦ• μὴ εἰς κρῖμα ἤ εἰς κατάκριμα» (Εὐχὴ Θείας Μεταλήψεως). Τόποι αἰσθήσεως τῆς κατὰ Χριστὸν ἀδελφοσύνης καὶ ἀδελφότητος. Τόποι εἰσόδου εἰς τὴν κατὰ Θεὸν ζωήν. Τόποι τελέσεως τῶν μυστηρίων καὶ τῶν ἱερῶν ἀκολουθιῶν. Τόποι φανερώσεως τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Τόποι προετοιμάζοντες τοὺς πολίτας διὰ τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ. Τόποι συναντήσεως ζώντων καὶ κεκοιμημένων ἐν τῷ ἱερῷ δισκαρίῳ τῆς Προσκομιδῆς. Τόποι ἐκπλύσεως τῶν ἀνομιῶν διὰ τῆς ρίψεως τῶν μερίδων εἰς τὸ Ἅγιον Ποτήριον, εἰς τὸ ποτήριον τῆς ζωῆς. Τόποι ἀποκαλύψεως τοῦ ὄντως προορισμοῦ καὶ τῆς παρουσίας μας ἐπὶ τοῦ πλανήτου τούτου. Τόποι ἁγιασμοῦ τῆς ὑλικῆς κτίσεως. Τόποι, μὲ ἕνα λόγον, ἀποστολικοί, θυσιαστήρια ἐλέγχου συνειδήσεων καὶ φανερώσεως διὰ τοῦ ἐξιλασμοῦ τοῦ ἀληθινοῦ καὶ ἀνεσπέρου φωτός.

Τοῦτο σημαίνει κατὰ τὴν Ὀρθόδοξον Παράδοσιν, ἐκφραζομένην παραστατικῶς ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ Καλλινίκου (βλ. ὁ Χριστιανικὸς Ναὸς καὶ τὰ τελούμενα ἐν αὐτῷ), ὅτι ὁ Ὀρθόδοξος Ναὸς εἶναι χῶρος μετανοίας καὶ καθαρισμοῦ ἀπὸ τῶν ἁμαρτιῶν. Ὁ σήμερον ἑορταζόμενος Ἅγιος Νεκτάριος, ἐπίσκοπος Πενταπόλεως ὁ θαυματουργός, ὁμολογεῖ ὅτι «ἡ μεγάλη ἀποστολὴ τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὁ θεῖος αὐτῆς χαρακτὴρ ὑποχρεοῦσι τὰ μέλη αὐτῆς νὰ διατηρῶσιν αὐτὴν ἁγίαν καὶ ἄμωμον, μὴ ἔχουσαν σπῖλον ἢ ρυτίδα, ἤ τι τῶν τοιούτων, ὅπως καὶ ὡς νύμφη Χριστοῦ, ἠγαπημένη καὶ διὰ αἵματος Χριστοῦ κεκαθαρμένη ᾖ ἁγία καὶ ἄμωμος, καὶ ὡς ἔχουσα ἀποστολὴν νὰ ζυμώσῃ ὅλον τὸ φύραμα νὰ πληροῖ τὸν μέγαν αὐτῆς προορισμόν» (Μητροπολίτου Νεκταρίου Κεφαλᾶ, «Μελέτη περὶ τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς», Παράρτημα «περὶ μετανοίας καὶ ἐξομολογήσεως», ἐν Ἀθήναις 1901, σελ. 217).

Ὁ θεοφόρος Ἅγιος Νεκτάριος, ὁ ὁποῖος καὶ αὐτὸς ἐν τῇ νήσῳ Αἰγίνῃ ᾠκοδόμησε ναὸν ἅγιον τῷ Κυρίῳ, καὶ μάνδραν καὶ τροφεῖον ψυχῶν πνευματικόν, εἰς εὐαρέστησιν Θεοῦ καὶ τῶν λογικῶν προβάτων, μᾶς ἀξιώνει κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς μνήμης αὐτοῦ νὰ τελῶμεν τὴν πρώτην Θείαν Λειτουργίαν εἰς τὸν δωρηθέντα τοῦτον Ἱερὸν Ναὸν καὶ μᾶς καλεῖ νὰ λάβωμεν Φῶς ἐκ τοῦ ἀνεσπέρου Φωτὸς τῆς Ἀναστάσεως, «δοκιμάζοντες τί ἐστιν εὐάρεστον τῷ Κυρίῳ» (Ἐφεσ. ε΄, 10-11).

Ὁ Ἅγιος Νεκτάριος, ὁ ὁποῖος ἐκοπίασε καὶ ἐμόχθησε καὶ εἰργάσατο ὡς ὁ καλὸς καὶ πιστὸς ἐργάτης τοῦ ἀμπελῶνος τοῦ Χριστοῦ, μᾶς καλεῖ, τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς ἐργάτας, νὰ συγκοπιάσωμεν εἰς τὸν ἀγῶνα διὰ τὴν καλλιέργειαν τοῦ ποιμνίου. Ἐκεῖνος ἐκαλλιέργησε καὶ ἐπότισε τὸ πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας μας, ἀρδεύων αὐτὸ πρὸς ζωογονίαν μὲ τὰ καθαρὰ καὶ ψυχοτρόφα νάματα τῆς πράξει καὶ θεωρίᾳ διδασκαλίας αὐτοῦ, καὶ μὲ τὰ ἱερὰ αὐτοῦ λείψανα καὶ θαύματα, τὰ ὁποῖα ὁ Θεὸς ἐνεργεῖ καὶ μετὰ θάνατον δι᾿ αὐτοῦ.

Ἡ σημερινὴ εὐαγγελικὴ περικοπή, ἐξ ἑτέρου, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα, ἀναφέρεται εἰς τὴν φανέρωσιν καὶ αὐτὴ ἑνὸς θαύματος ζωῆς καὶ φωτός. Ὁ θάνατος, κατὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς Ἐκκλησίας μας, εἶναι σκότος, ἀπὸ τὸ ὁποῖον μᾶς ἠλευθέρωσεν ὁ Κύριος διὰ τοῦ φωτὸς τῆς ἀναστάσεώς Του. Τὸ θαῦμα τῆς ἀναστάσεως τῆς θυγατρὸς τοῦ ἀρχισυναγώγου Ἰαείρου, τὸ ὁποῖον ἐτέλεσεν «ὁ συνάναρχος Πατρὶ καὶ Πνεύματι» Λόγος τοῦ Θεοῦ, ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, εἶναι ἁπλῶς μία πρόγευσις τῆς νίκης τοῦ φωτὸς ἐπὶ τοῦ σκότους. Ἐξουσιαστικῶς ὁ Κύριος τῆς ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου, μὲ μόνον τὸν λόγον αὐτοῦ: «ἐφώνησε λέγων· ἡ παῖς, ἐγείρου» (Λουκ. η΄ 54-55), κατ᾿ ἀντίθεσιν πρὸς τὸν «ἔμπυρον ἁρματηλάτην» προφήτην Ἠλίαν κατὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ υἱοῦ τῆς χήρας εἰς τὰ Σαρεφθᾶ, ὁ ὁποῖος ἁπλῶς «ἐνεφύσησε τῷ παιδαρίῳ τρὶς καὶ ἐπεκαλέσατο τὸν Κύριον καὶ εἶπε· Κύριε ὁ Θεός μου, ἐπιστραφήτω δὴ ἡ ψυχὴ τοῦ παιδαρίου τούτου εἰς αὐτὸν» (Βασ. Γ΄ ιζ΄, 21).

Ὁ Κύριος διὰ τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας Του καὶ οἱ Ἀπόστολοί Του, οἱ Ἅγιοι καὶ Μάρτυρες, οἱ Ὁμολογηταὶ καὶ οἱ Δίκαιοι, οἱ Ἀπόστολος Παῦλος καὶ Ἅγιος Νεκτάριος σήμερον, μᾶς καλοῦν νὰ ἀγωνισθῶμεν, ὥστε νὰ νικήσωμεν τὸν θάνατον ἐν τῇ θνητῇ ἡμῶν σαρκί, διὰ τῆς ἐργασίας τῶν ἐντολῶν Του καὶ ἀπὸ αὐτῆς τῆς ζωῆς νὰ γνωρίσωμεν τὴν δύναμιν τῆς ἀναστάσεως τῆς ψυχῆς, εἰς τὴν ὁποίαν μᾶς καλεῖ. Καὶ τοῦτο εἶναι δυνατὸν μόνον ὅσον εἴμεθα ἐνδεδυμένοι τὸ σῶμα τοῦτο τῆς φθορᾶς καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας, τὸ ὁποῖον καὶ ὁ Ἴδιος ἐφόρεσε, διότι «ἡ ψυχὴ μετὰ τὸν θάνατον ἀδυνατεῖ νὰ κάμῃ τι ἔργον σωτηριῶδες καὶ νὰ ἀπαλλαγῇ τῶν τοῦ Ἅδου ἀλύτων δεσμῶν», ὅπως χαρακτηριστικῶς γράφει ὁ ἴδιος ὁ Ἅγιος Νεκτάριος, ἀλλὰ «μόνον αἱ θεῖαι λειτουργίαι, αἱ προσευχαὶ τῶν οἰκείων, τῶν δικαίων, αἱ ὑπὲρ αὐτῆς γινόμεναι καὶ αἱ ἐλεημοσύναι γίνονται πρόξενοι σωτηρίας καὶ ἐλευθερίας ἀπὸ τῶν δεσμῶν τοῦ Ἅδου» (Βλ. Μητροπολίτου Νεκταρίου Κεφαλᾶ, «Μελέτη περὶ τῆς ἀθανασίας τῆς ψυχῆς», ἐν Ἀθήναις 1901, σελ. 196).

Εἰς τὸν παραχωρηθέντα Ὀρθόδοξον πλέον τοῦτον Ναόν, ἔνθα καθ᾿ ἑκάστην Κυριακὴν θὰ καταγγέλλεται ἡ Ἀνάστασις τοῦ Κυρίου, τὸ ἀνέσπερον Φῶς Του, δεόμεθα καὶ παρακαλοῦμεν καὶ ἱκετεύομεν Ἐκεῖνον Ὅστις ὑπὲρ ἡμῶν κατῴκησεν εἰς τὸν τάφον καὶ συνηριθμήθη μετὰ τῶν νεκρῶν καὶ ἡτοίμασε δι᾿ ἡμᾶς τὴν ἀνάστασιν, νὰ συμποιμαίνῃ καὶ νὰ συνοδηγῇ πρὸς ζωηφόρους καὶ πνευματικὰς κατοικίας τὸ ποίμνιον τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Αὐστρίας, τὴν διαποίμανσιν τοῦ ὁποίου ἡ Μήτηρ Ἐκκλησία ἐνεπιστεύθη εἰς τὴν ὑμετέραν ἀγαπητὴν Ἱερότητα, ἀδελφὲ Μητροπολῖτα κύριε Ἀρσένιε, καὶ σᾶς εὐχόμεθα εἰς τὴν διακονίαν καὶ εἰς τὸν ἀγῶνα σας πλουσίαν τὴν παρὰ τοῦ ἀναστάντος Χριστοῦ ἐνίσχυσιν καὶ παραμυθίαν.

Δοξολογοῦντες, τέλος, τὸν Ἀρχηγὸν τῆς Πίστεως ἡμῶν καὶ εὐχαριστοῦντες ἐγκαρδίως καὶ συγχαίροντες πάντας τοὺς συντελεστὰς τῆς δωρεᾶς τοῦ Ἱεροῦ τούτου Ναοῦ, κληρικοὺς καὶ λαϊκούς, μὲ πρῶτον τὸν Γενικὸν Ἐπόπτην τοῦ Τάγματος τῶν Redemptoristen π. Lorenz Voith, εὐχόμεθα ὁ ναὸς αὐτὸς νὰ παραμένῃ ἀκατάσειστος, νὰ ἑτοιμάζῃ πολίτας τῆς Βασιλείας τῶν οὐρανῶν καὶ νὰ συντελῇ εἰς τὴν θέωσιν τῶν μελῶν τῆς δραστηρίου Κοινότητος ταύτης τοῦ Leoben, «λαλούντων ἑαυτοῖς ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς, ᾀδόντων καὶ ψαλλόντων ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτῶν τῷ Κυρίῳ» (πρβλ. Ἐφεσ. ε΄, 19-20).

Ἡ δὲ Χάρις καὶ ἡ Εὐλογία καὶ ὁ Φωτισμὸς τοῦ ἐν Τριάδι προσκυνουμένου Θεοῦ ἡμῶν, διὰ πρεσβειῶν τῶν θαυματουργῶν Ἁγίων Ἱεραρχῶν Νεκταρίου, Ἐπισκόπου Πενταπόλεως, καὶ Μαρτίνου, Ἐπισκόπου Τουρώνης, εἴησαν μαζί σας, ἀδελφοὶ καὶ τέκνα ἐν Κυρίῳ, «κλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι» (Ἑβρ. γ΄, 1). Ἀμήν.

*          *          *

P R E D I G T

SEINER ALLHEILIGKEIT

DES ÖKUMENISCHEN PATRIARCHEN

BARTHOLOMAIOS

AM ENDE DER LITURGIE

IN DER KIRCHE DES HEILIGEN ALFONS IN LEOBEN

(9 November 2014)

Ehrwürdiger und geliebter Bruder in Christus und Konzelebrant, Metropolit von Austria Arsenios,

Eure Exzellenz, Bischof Egon Kapellari, lieber Bruder im Herrn

Eminenzen, hochwürdigste Brüder in Christus,

Ehrwürdige Brüder und Schwestern,

Geliebte Kinder im Herrn, gesegnete Christen des schönen Österreich,

Wir haben heute die große Freude, das offenbarte Mysterium der Göttlichen Eucharistie und das ewige Licht der Auferstehung Christi in der vom Orden der Redemptoristen an die Metropolis von Austria des Ökumenischen Patriarchates übergebenen Kirche des Heiligen Alfons zu feiern, um dem Bedürfnis nach dem Gebet der Orthodoxen in der Stadt Leoben und rings um die Stadt gerecht zu werden. Diese Gabe trägt zur Unterstützung der Einheit der Orthodoxen in Österreich bei, an welcher alle vier hier wirkenden Hierarchen, vom unvergesslichen Metropoliten Germanos Karavaggelis an bis zu unserem ehrwürdigen Metropoliten Arsenios, zusammen mit anderen erleuchteten orthodoxen und römisch-katholischen Klerikern, arbeiteten.

Diese guten Beziehungen sind von orthodoxer und römisch-katholischer Seite gepflegt worden, nachdem sie im Herzen des unvergesslichen Kardinals Franz König und der Verantwortlichen der Stiftung “Pro Oriente” Anklang fanden. Das orthodoxe Wort und die orthodoxe Verkündigung wurden damals wie heute in dieser Stiftung viele Male gehört - durch die bekannten Predigten der Metropoliten Meliton von Chalkedon und Chrysostomos von Ephesus, aber auch durch unsere Wenigkeit, und durch andere orthodoxe Kleriker und Laien. Vor allem aber wurde das Wort des Glaubens durch das friedliche Zusammenleben und -arbeiten zwischen den in Österreich lebenden christlichen Konfessionen gezeigt. Zu diesem Klima der Zusammenarbeit tragen auch Sie persönlich, lieber Bruder Arsenios von Austria, bei, indem Sie die große Tradition unseres Ökumenischen Patriarchates fortsetzen. Die Schenkung dieser Kirche an die Metropolis von Austria ist eine Frucht dieses Klimas und wir hoffen, dass diese Kirche für immer ein Zentrum der Heiligkeit, ein Zeichen der Einheit und ein Ort der Offenbarung des Lichtes bleibe.

Die symbolische Bedeutung und die Wichtigkeit einer solchen Schenkung für die Metropolis von Austria kann nicht hoch genug geschätzt werden, zum einen weil die Metropolis von Austria für die Errichtung neuer Kirchen nicht über ausreichende wirtschaftliche Mittel verfügt, und zum anderen weil diese Kirche, vor allem im Leben der Christen der Stadt Leoben, einen wichtigen Platz einnimmt. Die Gotteshäuser der Orthodoxen Kirche sind der Ort, an welchem der Mensch geheiligt wird, indem er die umgeschaffenen Energien Gottes annimmt. Sie sind das Alpha und das Omega für die Pflege des geistlichen Lebens. Es sind Orte des gemeinsamen Gebetes an den dreifaltigen Gott, Orte der Zusammenkunft der kirchlichen Gemeinschaft in der Eucharistie und führen durch die Eucharistie, vor allem durch den Empfang des Leibes und Blutes des Herrn, “zur Vergebung der Sünden, zum ewigen Leben, zur Rechtfertigung vor dem furchtgebietenden Richterstuhle Christi - nicht zum Gericht oder zur Verdammnis” (Gebet der Hl. Wandlung). Es sind Orte des brüderlichen Sinnes und der Bruderschaft in Christus, Orte des Zuganges zum Leben in Christus.

Orte der Vollendung des Mysteriums und der heiligen Gottesdienste, Orte der Erscheinung des Königreiches Gottes. Orte, welche ihre Bewohner für das himmlische Jerusalem vorbereiten, Orte, an denen sich die Lebenden und Toten im Gebet des Gottesdienstes treffen. Orte der Befreiung von den Vergehen durch das Blut Christi im Heiligen Kelch, dem Kelch des Lebens. Orte der Offenbarung des wirklich vorherbestimmten und unserer Anwesenheit auf diesem Planeten, Orte der Heiligung der Elemente der Schöpfung. In einem Wort: Apostolische Worte. Altäre, an denen das Gewissen geprüft wird, und Altäre der Offenbarung durch die Sühne des wahrhaftigen und des ewigen Lichtes.

Gemäß der orthodoxen Tradition bedeutet dies, wie Konstantinos Kallinikos es so treffend sagt, dass die Orthodoxe Kirche ein Ort der Umkehr und der Reinigung von den Verfehlungen ist. Der heute gefeierte Heilige Nektarios, Bischof von Pentapolis, der Wundertätige, bekennt dass “die große Sendung der Kirche und ihr göttlicher Charakter ihre Glieder dazu verpflichtet, die Kirche heilig und unbefleckt zu erhalten, ‘damit sie keine Flecken oder Runzel oder etwas dergleichen habe’, wie die Kirche auch als Bräutigam Christi geliebt und durch das Blut Christi gereinigt, heilig und unbefleckt sei, und die Sendung hat, den ganzen Teig zu formen und ihre große Bestimmung zu erfüllen.”

Der gotttragende heilige Nektarios, welcher selbst auf der Insel Ägina dem Herrn eine heilige Kirche baute, und Hof und geistliche Nahrung für die Seele, zur Erfreuung Gottes und der vernunftbegabten Schafe, würdigt uns an dem Tag seines Gedächtnisses, dass wir die erste Göttliche Liturgie in dieser uns geschenkten heiligen Kirche feiern dürfen und fordert uns auf, das Licht aus dem ewigen Licht der Auferstehung zu empfangen, “indem wir prüfen, was dem Herren wohlgefällig ist” (Eph. 5, 10-11).

Der heilige Nektarios, der sich mühte, schwer arbeitete und als ein guter und treuer Arbeiter am Weinberg des Herrn wirkte, ruft uns, die kirchlichen Arbeiter, dazu auf, dass wir uns zusammen mühen im Kampfe für die Pflege der Herde. Er selbst pflegte und tränkte die Fülle unserer Kirche, indem er sie bewässerte mit den reinen und die Seele ernährenden Quellen seiner Taten und seiner Lehren, und mit seinen heiligen Reliquien und den Wundern, welche Gott auch nach seinem Tod wirkte.

Die heutige Perikope des Evangeliums, liebe Brüder und Schwestern, bezieht sich auch auf die Offenbarung eines wunderhaften Lebens und Lichtes. Der Tod ist nach der Lehre unserer Kirche Finsternis, aus welcher der Herr uns durch das Licht seiner Auferstehung befreit hat. Das Wunder der Auferstehung der Tochter des Synagogenvorstehers Jairus, welches der “zeitlose Vater und Geist”, das Wort Gottes, unser Herr Jesus Christus, vollbrachte, ist ein Vorgeschmack des Sieges des Lichtes über die Finsternis. Mächtig war der Herr des Lebens und des Todes und machtvoll waren seine Worte: “Und er sagte zu ihr und rief: Mädchen, steh auf!” (Lk 8, 4-55). Im Gegensatz dazu legte sich der “im Flammenwagen stehende Wagenlenker”, der Prophet Elias, bei der Auferweckung des Sohnes der Witwe von Sarepta “drei Mal auf das Kind, rief den Herrn an und sprach: Herr, mein Gott, lass doch das Leben in dieses Kind zurückkehren” (1Kön 17,21).

Der Herr selbst, durch seinen fleischgewordenen Heilsplan, seine Apostel, Heiligen und Märtyrer, die Bekenner und Gerechten, der Apostel Paulus und der Heilige Nektarios, dessen Gedächtnis wir heute feiern, rufen uns zum Kampf auf, damit wir den Tod in unserem sterblichen Fleisch besiegen. Damit wir durch die Erfüllung der Gebote Christi, das ganze Leben lang die Kraft der Auferstehung der Seele kennen, zu welcher er uns ruft. Das ist nur möglich, wenn wir bekleidet sind mit dem Körper der Zerstörung und der menschlichen Schwäche, welche Er selbst trug, da “die Seele nach dem Tod nicht in der Lage ist, irgendein heilsames Werk zu tun und sich von den unlösbaren Ketten des Adam zu befreien”, wie der Heilige Nektarios selbst charakteristisch schreibt, sondern “nur die göttlichen Liturgien, die Gebete der Familie und der Gerechten, welche für sie gebetet werden und die Almosen werden der Errettung und der Befreiung von den Fesseln des Adam dienen” (s. Metropolit Nektarios Kefalas, Studien über die Unsterblichkeit der Seele, Athen 1901, S. 196).

In dieser uns heute übergebenen Kirche, wo das ewige Licht der Auferstehung des Herrn verkündet wird, beten, bitten und flehen wir Ihn an, der für uns ins Grabe hinabgestiegen ist, zu den Toten gerechnet wurde und unsere Auferstehung vorbereitet hat, dass Er die Herde der Metropolis von Austria behüte und zur lebendigen Geistlichkeit führe, die Herde, deren Fürsorge die Mutter Kirche Ihnen, geliebter Hirte und Bruder, Metropolit Arsenios anvertraut hat, und wir wünschen Ihnen im Dienste und im Ringen Unterstützung und Mut. Wir hoffen auch, dass alle Christen dieser Stadt diese Kirche als ein geistliches Zuhause sehen und dort weiterhin unserem Herrn Jesus Christus und seiner Mutter, der Jungfrau Maria, deren Ikone, die immerwährende Hilfe, in dieser Kirche zur Verehrung ausgestellt ist, begegnen mögen.

Wir loben den Herrn unseres Glaubens, danken aus tiefstem Herzen und gratulieren Allen, die am Geschenk dieser Heiligen Kirche beteiligt sind, Klerikern und Laien, und in erster Linie dem Provinzial des Ordens der Redemptoristen, Pater Lorenz Veith. Wir freuen uns, diese Kirche, in der Ihr Orden jahrzehntelang wirkte und betete und den Weg zum Reich Gottes suchte, heute als Geschenk übernehmen zu dürfen. Wir beten, dass diese Kirche von Anfechtungen verschont bleibe, dass sie Bürger des Reiches des Himmels hervorbringe und dass sie zur Gottesschau der Glieder der Gemeinde in Leoben beiträgt, wie der Apostel Paulus uns sagt: “Ermuntert einander mit Psalmen und Lobgesängen und geistlichen Liedern, singt und spielt dem Herrn in eurem Herzen” (Eph. 5, 19).

Die Gnade und der Segen und die Erleuchtung unseres in der Dreiheit angebeteten Gottes, sei durch die Fürbitten der wunderwirkenden Heiligen Hierarchen Nektarios, des Bischofs der Pentapolis, und Martins, des Bischofs von Tours, mit Ihnen, Schwestern und Brüder im Herrn, “die ihr teilhabt an der himmlischen Berufung” (Hebr 3, 1). Amen.

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΚΙΝΗΣΙΣ - ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΑΙ - 50 ΕΤΗ ΚΑΡΠΟΦΟΡΟΥ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΤΟΥ ΕΝ ΑΥΣΤΡΙΑ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ PRO ORIENTE [στα ελληνικά και αγγλικά]

Ὁμιλία

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου

κ. κ. Βαρθολομαίου

κατά τήν Ἐπίσημον Ἑόρτιον Ἐκδήλωσιν

ἐπί τῇ Ἐπετείῳ τῶν Πεντήκοντα Ἐτῶν

ἀπό τῆς Ἱδρύσεως τοῦ Pro Oriente

(8 Νοεμβρίου 2014) 

Οἰκουμενική Κίνησις

Παροῦσα κατάστασις καί προοπτικαί

50 ἔτη καρποφόρου προσφορᾶς τοῦ ἐν Αὐστρίᾳ Οἰκουμενικοῦ Ἱδρύματος Pro Oriente

Σεβασμιώτατε Καρδινάλιε Dr. Christoph Schönborn, Ἀρχιεπίσκοπε Βιέννης,

Ἱερώτατε καί ἀγαπητέ ἐν Χριστῷ ἀδελφέ καί συλλειτουργέ Μητροπολῖτα Αὐστρίας κύριε Ἀρσένιε,

Ἐλλογιμώτατε Δρ Johann Marte, Πρόεδρε τοῦ Ὀργανισμοῦ Pro Oriente, 

Ἐξοχώτατοι,

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά,

Δοξάζομεν τόν πανάγαθον Τριαδικόν Θεόν, τόν ὁδηγοῦντα τά βήματα ἡμῶν εἰς τήν ὁδόν τῆς καταλλαγῆς καί κοινωνίας μεταξύ τῶν Ἐκκλησιῶν ἡμῶν.

Δοξάζομεν τόν Θεόν τόν ὁδηγήσαντα τά βήματα τοῦ μακαριστοῦ Σεβασμιωτάτου Ἀρχιεπισκόπου Βιέννης Καρδιναλίου Dr. Franz König, ὁ ὁποῖος τό ἔτος 1964, ρηξικέλευθος, μάλιστα πρό τοῦ τερματισμοῦ τῆς Β΄ Βατικανῆς Συνόδου, ἵδρυσε τό Οἰκουμενικόν τοῦτο Ἵδρυμα Pro Oriente, συνεργασθείς καί συνεπικουρούμενος ὑπό προσωπικοτήτων τῆς Ἐκκλησίας, τῶν γραμμάτων, τῆς πολιτικῆς, τῆς δημοσιογραφίας καί γενικώτερον ὑψηλῶν προσωπικοτήτων τῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας τῆς Αὐστρίας. Σημαντικόν ἱδρυτικόν ρόλον διεδραμάτισε καί ὁ πανοσιολογιώτατος Mons. Otto Mauer, δεινός ἱεροκῆρυξ τοῦ Καθεδρικοῦ Ναοῦ τοῦ Ἁγίου Στεφάνου τῆς Βιέννης, ὁ ὁποῖος ἀνέλαβε καί τό θεολογικόν τμῆμα τοῦ Ἱδρύματος, τοῦ ὁποίου σήμερον τήν πεντηκονταετῆ καρποφόρον ζωήν ἑορτάζομεν. Τό Ἵδρυμα τοῦτο εἰς τήν ἱστορικήν καί λίαν προσφιλῆ πρωτεύουσαν τῆς Αὐστρίας, τήν Βιέννην, μετά τῶν παραρτημάτων αὐτοῦ καί εἰς ἄλλας πόλεις τῆς Αὐστρίας, εἰς τό Graz, τό Salzburg καί τό Linz, ἔχει προσφέρει ὑψίστας ὑπηρεσίας διά τήν καταλλαγήν τῶν Ἐκκλησιῶν ἡμῶν, διά τήν βελτίωσιν τῶν ἀδελφικῶν σχέσεων αὐτῶν καί διά τήν προώθησιν τῆς πλήρους ἀποκαταστάσεως τῆς ποθητῆς καί ἱερᾶς ἑνότητος καί κοινωνίας αὐτῶν.

Ἤδη ἀπό τῆς ἱδρύσεώς του συνειργάσθη ἀγαστῶς μετά τῆς ἐνταῦθα Ἱερᾶς Μητροπόλεώς μας, μετά τοῦ γνωστοῦ καί δυναμικοῦ Μητροπολίτου Αὐστρίας Χρυσοστόμου, ὁ ὁποῖος εὐθύς ἐξ ἀρχῆς κατενόησε τήν μεγάλην σημασίαν τοῦ Ἱδρύματος τούτου καί συνέστησεν ἀνεπιφυλάκτως καί θερμότατα τοῦτο εἰς τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον. Καί τοῦτο ἐπείσθη πλήρως καί ὀρθῶς πράττον ἀνταπεκρίθη καί ἔτεινε χεῖρα καταλλαγῆς εἰς τήν ἐπίσης τεινομένην χεῖρα τοῦ ἀειμνήστου Καρδιναλίου Dr. Franz König καί τοῦ Ἱδρύματος Pro Oriente. Ἔκτοτε καί μέχρι σήμερον συνεχίζεται ἡ οἰκουμενική αὐτή ἐντατική συνεργασία, ἡ φέρουσα πλουσίους καρπούς.

Καί δέν δυνάμεθα νά παρασιωπήσωμεν τό ὄνομα καί τοῦ ἀειμνήστου Μητροπολίτου Αὐστρίας Μιχαήλ, ὁ ὁποῖος καί ὡς νεαρός συνεργάτης τοῦ γέροντος αὐτοῦ Μητροπολίτου Χρυσοστόμου εὑρέθη ἐνθουσιώδης ὑποστηρικτής καί ἀκάματος συνεργάτης τοῦ Οἰκουμενικοῦ τούτου Ἱδρύματος. Ὡς ἐφημέριος ἐν Βιέννῃ καί μετέπειτα ὡς Ποιμενάρχης Μητροπολίτης τῆς θεοσώστου ἡμῶν Μητροπόλεως Αὐστρίας καί Ἔξαρχος Οὑγγαρίας καί Μεσευρώπης εὑρίσκετο πάντοτε εἰς τάς οἰκουμενικάς ἐπάλξεις καί παρά τό πλευρόν τῶν Σεβασμιωτάτων Ἀρχιεπισκόπων Βιέννης, Καρδιναλίων Dr. Franz König, Dr. Hans Herman Groer καί Dr. Christoph Schönborn. Αἱ σχέσεις αὐτῶν ἦσαν ἐγκάρδιοι καί ἀδελφικαί μέ συνεπείας ἐκκλησιαστικῆς Κοινωνίας καί πέραν τῶν ὁρίων τῆς Αὐστρίας. Εἴμεθα δέ ἀπολύτως πεπεισμένοι, ὅτι καί ὁ ἐκλεκτός διάδοχος αὐτοῦ, ὁ Ἱερώτατος καί ἀγαπητός Μητροπολίτης Αὐστρίας Ἀρσένιος ἐπί τῆς γραμμῆς τοῦ Οἰκουμενικοῦ ἡμῶν Πατριαρχείου θά συνεχίσῃ μέ τό αὐτό πνεῦμα καταλλαγῆς καί οἰκουμενικῆς πεποιθήσεως τήν ἀγαστήν αὐτήν συνεργασίαν μετά τοῦ Ἱδρύματος, Pro Oriente, ὡς ἔχει δείξει, ἤδη, καί κατά τό μικρόν χρονικόν διάστημα τῆς ἐνταῦθα ποιμαντορίας του. Ἐπιθυμοῦμεν, ἐπίσης, ὅπως ἀναφερθῶμεν καί εἰς ἕνα ἐκ τῶν μακροχρονίων στενῶν συνεργατῶν τοῦ Ἱδρύματος Pro Oriente, ἤδη, ἀπό τό 1965, εἰς τόν καθηγητήν Γρηγόριον Λαρεντζάκην, ἀπόφοιτον τῆς ἀδίκως σιωπώσης γεραρᾶς κατά Χάλκην Θεολογικῆς ἡμῶν Σχολῆς, Ἀρχοντα Μέγαν Πρωτονοτάριον τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριαρχείου καί Ἱππότην τοῦ Τάγματος τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Μεγάλου Πάπα Ρώμης, ὁ ὁποῖος εἶναι μέλος ἐνεργόν τοῦ Οἰκουμενικοῦ τούτου Ἱδρύματος Pro Oriente σχεδόν ἐπί πεντηκονταετίαν, καί νῦν Ἀντιπρόεδρος τοῦ Παραρτήματος αὐτοῦ εἰς Γκράτς, διδάξας ἐπί τεσσαρακονταετίαν αὐθεντικήν ὀρθόδοξον θεολογίαν εἰς τά Πανεπιστήμια τοῦ Γκράτς καί τῆς Βιέννης, μεταφέρων καί τό πνεῦμα τοῦ Διαλόγου καί τῆς καταλλαγῆς τοῦ Οἰκουμενικοῦ ἡμῶν Πατριαρχείου.

Δέν μᾶς ἐπιτρέπει ὁ χρόνος νά ἀναφερθῶμεν, εἰς τήν πλειάδα τῶν ὀρθοδόξων συνεργατῶν τοῦ Ἱδρύματος καί ἀσφαλῶς οὔτε καί εἰς τάς συγκεκριμένας πολλαπλᾶς δραστηριότητας, ἐπισήμους ἐπισκέψεις καί ὑψηλάς συναντήσεις, διεθνῆ ἐπιστημονικά θεολογικά συνέδρια ὑψίστης θεολογικῆς καί οἰκουμενικῆς σημασίας, πλουσιωτάτας ἐκδόσεις συγγραμμάτων, λίαν χρησίμων πρός ἀμοιβαίαν αὐθεντικήν ἐνημέρωσιν καί συμβολήν πρός διαλεύκανσιν πολλῶν θεολογικῶν παρεξηγήσεων καί πρός λύσιν ὑπαρχόντων θεολογικῶν, ἐκκλησιαστικῶν προβλημάτων καί οἰκουμενικῶν ἐμποδίων. Ἀγαστή καί ὑποδειγματική τυγχάνει ἐπίσης καί ἡ προώθησις τῆς συνεργασίας μετά τῶν Θεολογικῶν ἡμῶν Σχολῶν.

Διά τήν θετικήν κατάστασιν, εἰς τήν ὁποίαν εὑρίσκεται σήμερον ἡ Οἰκουμενική Κίνησις εἰς τήν Αὐστρίαν καί εἰδικώτερον μεταξύ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν Ἐκκλησιῶν, εἶναι λίαν σημαντική ἡ συμβολή τοῦ Οἰκουμενικοῦ Ἱδρύματος Pro Oriente. Μάλιστα, διά τήν ἔναρξιν τοῦ ἐπισήμου Θεολογικοῦ Διαλόγου μεταξύ τῶν Ἐκκλησιῶν ἡμῶν γνωρίζομεν ὅτι διεδραμάτισε σοβαρόν δοκιμαστικόν ρόλον τό Πρῶτον Ἐκκλησιολογικόν Κολλόκβιον τόν Ἀπρίλιον τοῦ 1974, τό ὁποῖον συνδιωργανώθη ὑπό τοῦ Ἱδρύματος Pro Oriente, τῆς τότε Βατικανῆς Γραμματείας διά τήν προώθησιν τῆς χριστιανικῆς ἑνότητος καί τοῦ Ὀρθοδόξου Κέντρου τοῦ Οἰκουμενικοῦ ἡμῶν Πατριαρχείου ἐν Chambésy. Αἱ ὁμιλίαι ὑψηλοῦ καί ἀντικειμενικοῦ θεολογικοῦ περιεχομένου ὑπό ὁμιλητῶν ἀκραιφνοῦς ἐπιστημονικῆς καταρτίσεως καί ἱκανότητος καί ἐκ τῶν δύο πλευρῶν, καθώς καί αἱ διεξαχθεῖσαι ἐπ’ αὐτῶν ἐντατικαί συζητήσεις ἀπέδειξαν τήν ἀναγκαιότητα, ἀλλά καί τήν δυνατότητα τῆς ἐνάρξεως τοῦ ἐπισήμου Θεολογικοῦ Διαλόγου μεταξύ τῶν Ἐκκλησιῶν ἡμῶν. Γενικῶς, ὅλα τά θεολογικά-ἐπιστημονικά συνέδρια τοῦ Ἱδρύματος καί ἡ δημοσίευσις τῶν ἐργασιῶν αὐτῶν εἰς σειράν ἐκδόσεων ἀποτελοῦν χρησίμους πηγάς καί ὑπευθύνους προτάσεις πρός λύσιν τῶν ὑπαρχόντων προβλημάτων καί μαρτυρίαν τῆς ἐξελίξεως τοῦ οἰκουμενικοῦ Διαλόγου τῆς ἀδελφῆς Ρωμαιοκαθολικῆς Ἐκκλησίας μετά τῶν Ἐκκλησιῶν τῆς Ἀνατολῆς, τῆς Ὀρθοδόξου ἡμῶν Ἐκκλησίας καί τῶν Ἀρχαίων Ἀνατολικῶν Ἐκκλησιῶν, αἱ ὁποῖαι κατά τάς ἡμέρας ἡμῶν τόσον δεινῶς ταλαιπωροῦνται καί ἀπηνῶς διώκονται καί τάς ὁποίας συμπεριλαμβάνομεν εἰς τάς καθημερινάς προσευχάς ἡμῶν. Ἡ στήριξις τῶν ἀδελφῶν Ἐκκλησιῶν εἰς τήν Μέσην Ἀνατολήν ἀποτελεῖ δι’ αὐτάς ὑπαρξιακόν θέμα καί ὀφείλομεν ὅπως ἐντατικοποιήσωμεν καί ἑνώσωμεν τάς προσευχάς καί τάς δυνάμεις ἡμῶν διά τήν ἀποτροπήν τῆς ἐξοντώσεως αὐτῶν εἰς τόν χῶρον ἐκεῖνον, εἰς τόν ὁποῖον σήμερον ὑπάρχει τόση βία καί αἱματηρά ὀδύνη. Ἡ οἰκουμενική ἐμπειρία τοῦ Ἱδρύματός σας -τοῦ Ἱδρύματός μας- καί εἰς τήν περιοχήν ἐκείνην ἀποτελεῖ χρήσιμον προϋπόθεσιν ἀποτελεσματικωτέρας συνεργασίας καί βοηθείας.

Ἡ ἀναγκαία ἀξιολόγησις τῶν σημαντικῶν θεολογικῶν, οἰκουμενικῶν ἀποτελεσμάτων καί ἡ πλήρης ἐφαρμογή των εἰς τό πλαίσιον τοῦ ἐπισήμου Θεολογικοῦ Διαλόγου καί εἰς τήν ζωήν τῶν Ἐκκλησιῶν μας ἀναμένουν τήν πραγματοποίησίν των. Τούς λόγους δέον ὅπως ἀκολουθοῦν αἱ πράξεις.

Ὄντως εἴμεθα εὐγνώμονες πρός τόν Πανάγαθον Θεόν διά τήν σημερινήν ἐξέλιξιν καί τούς ἀγλαούς καρπούς τοῦ Οἰκουμενικοῦ Διαλόγου. Γνωρίζομεν βεβαίως, ὅτι ὑφίστανται εἰσέτι προβλήματα, τά ὁποῖα ἀναμένουν τήν ὑπέρβασιν καί λύσιν αὐτῶν καί λόγῳ τῆς σοβαρότητός των, ἀλλά καί λόγῳ τῆς ἀναγκαιότητος τῆς λύσεως αὐτῶν, ὡς εἶναι καί τό δυσχερές πρόβλημα τό ὁποῖον ἀπασχολεῖ εἰς τάς ἡμέρας ἡμῶν τόν ἐπίσημον Θεολογικόν Διάλογον τῶν Ἐκκλησιῶν μας.

Ἐάν ὅμως συγκρίνωμεν τήν οἰκουμενικήν ἀδελφικήν κοινωνίαν, εἰς τόν βαθμόν εἰς τόν ὁποῖον τήν βιοῦμεν κατά τάς ἡμέρας ἡμῶν, ὡς ὑπῆρξε τό κοινόν προσκύνημα μετά τοῦ ἀδελφοῦ ἐπισκόπου καί Πάπα Ρώμης Φραγκίσκου εἰς Ἱεροσόλυμα καί ὡς ἀναμένομεν μετά χαρᾶς τήν ἐπίσκεψιν αὐτοῦ εἰς τήν ἕδραν ἡμῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει κατά τήν ἑορτήν καί μνήμην τοῦ Ἀποστόλου Ἀνδρέου, αἱ οἰκουμενικαί προσδοκίαι ἡμῶν καθίστανται ἔτι μεγαλύτεραι καί περισσότεραι, καθώς ἀκούομεν τάς νεωτέρας, πρό ἑνός μηνός, δηλώσεις καί προτροπάς τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν Πάπα Φραγκίσκου πρός ἐντατικωτέραν προώθησιν τοῦ ἱεροῦ αἰτήματος τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς ἐκκλησιαστικῆς κοινωνίας, ἀναφέροντος ὅτι «ὁ τραυματισμός τῆς ἑνότητος τῆς Ἐκκλησίας εἶναι τραυματισμός τοῦ Σώματος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ» καί τονίζοντος ὅτι «ὁ Θεός ἀπαιτεῖ ἀπό τόν λαόν Αὐτοῦ ὅπως μή διακόψῃ ποτέ τόν διάλογον καί τάς συναντήσεις». Καί ὅταν παροτρύνῃ: «προχωρήσωμεν, λοιπόν, πρός τήν πλήρη ἑνότητα», ἀπαντῶμεν καί ἡμεῖς: Πορευσόμεθα ὅσον ἔνεστι τάχιστα, ἐπιλύοντες τά ὑπάρχοντα εἰσέτι προβλήματα καί αἴροντες τά κωλύοντα ἡμᾶς εἰσέτι ἐμπόδια! Δέν ἔχομεν πλέον ἀνάγκην ἀπολογητικῆς θεολογίας καί ὑπερασπίσεως χαρακωμάτων, δεδομένου ὅτι εὑρήκαμεν ἀλλήλους καί ἀνεγνωρίσαμεν εἰς τό πρόσωπον τοῦ ἄλλου τόν ἀδελφόν τόν ὁποῖον ἐθεωροῦμεν ἀπολεσθέντα. Χαιρόμεθα διά τήν ἐπανανακάλυψιν τῶν μελῶν τῆς χριστιανικῆς οἰκογενείας καί ἐπιθυμοῦμεν καθηκόντως τήν ἑτοιμασίαν τῆς ὁδοῦ διά τήν κοινήν πορείαν πρός πλήρη ἀποκατάστασιν τῆς κοινωνίας τῇ δυνάμει καί εὐδοκίᾳ τοῦ Παναγάθου Θεοῦ.

Ἐάν συγκρίνωμεν τάς ἐξελίξεις ταύτας μετά τοῦ ὀδυνηροῦ παρελθόντος, δέν δυνάμεθα εἰμή νά εὐχαριστήσωμεν τόν φιλάνθρωπον Θεόν διά τήν γενομένην ἡμῖν μεγάλην δωρεάν Αὐτοῦ εἰς πλεῖστας ὅσας περιοχάς τῆς ὑφηλίου, μεταξύ δέ αὐτῶν καί εἰς τήν εὐλογημένην χώραν τῆς Αὐστρίας καί εἰς τήν ἱστορικήν πρωτεύουσαν αὐτῆς τήν Βιέννην. Χαίρομεν καί συγχαίρομεν.

Ὄντως δέν ἔχομεν ἐναλλακτικήν λύσιν τοῦ Οἰκουμενικοῦ Θεολογικοῦ Διαλόγου τῶν Ἐκκλησιῶν μας. Ὁ Οἰκουμενικός Διάλογος δέν εἶναι ἐπιλογή ἰδική μας. Εἶναι καθῆκον καί ὑποχρέωσις ὅλων ἡμῶν, προερχομένη ἐκ τῆς τελευταίας ἐπιθυμίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ κατά τήν τελευταίαν Αὐτοῦ προσευχήν, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ δι’ ἡμᾶς ὑποχρεωτικήν Διαθήκην, τήν ὁποίαν ὀφείλομεν ὅπως ἐκτελέσωμεν. Καί οὐαί ἡμῖν, ἐάν δέν τηρήσωμεν καί τήν ἱεράν αὐτήν ἐντολήν. Ἄς παραμείνωμεν πιστοί τηρηταί τῆς ἐντολῆς αὐτῆς καί ἄς κωφεύσωμεν εἰς τάς παντοίας ἀρνητικάς καί φονταμενταλιστικάς κραυγάς τῶν ἐχόντων ζῆλον οὐ κατ’ ἐπίγνωσιν. Πορευθῶμεν εἰς τό παρόν καί τό μέλλον τήν πορείαν τῆς καταλλαγῆς καί τοῦ Διαλόγου, ὡς ἐπράξαμε μέχρι σήμερον, δημιουργήσαντες καί ἀπολαμβάνοντες τούς πλουσίους καρπούς τῆς ἀδελφικῆς ἐν Χριστῷ ἀγάπης, ἐμπιστοσύνης καί συνεργασίας.

Αἱ θετικαί αὗται ἐξελίξεις ἀποτελοῦν βάσιν καί θεμέλιον νέας ἐλπίδος καί ἀφετηρίαν μεγάλων προσδοκιῶν. Τοῦτο σημαίνει δι’ ἡμᾶς ὅτι, παρά τάς ἀτελείας τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἡμῶν κοινωνίας σήμερον, ἔχομεν τήν δυνατότητα ἀποτελεσματικῆς συνεργασίας καί καρποφόρου Θεολογικοῦ Διαλόγου διά τήν ὑπέρβασιν τῶν Θεολογικῶν καί ἐκκλησιαστικῶν ἐμποδίων, καθώς ἐπίσης καί τῶν πολλαπλῶν συγχρόνων κοινωνικοπολιτικῶν καί οἰκονομικῶν προβλημάτων. Διά τήν παρηγορίαν τῶν συνανθρώπων ἡμῶν εἰς τάς ποικίλας δυσκολίας καί κρίσεις, εἰς τάς ὁποίας εὑρίσκονται, διά τήν προστασίαν τοῦ κλονιζομένου, κατατετραυματισμένου καί αἱματοβαμμένου ἀγαθοῦ τῆς εἰρήνης καί ἁρμονικῆς συνυπάρξεως τῶν λαῶν, διά τήν προστασίαν τῆς συστεναζούσης φύσεως καί δημιουργίας τοῦ Θεοῦ, τήν ὁποίαν ἀσυνέτως καί ἀλόγως ἐκμεταλλευόμεθα καταστρέφοντες αὐτήν βαναύσως διά κερδοσκοπικούς λόγους καί οἰκονομικά συμφέροντα.

Χαιρετίζομεν καί ἐπικροτοῦμεν ὅθεν ὅλως ἰδιαιτέρως τάς πρωτοβουλίας τοῦ Οἰκουμενικοῦ Συμβουλίου τῆς Αὐστρίας καί τάς παρατηρήσεις τοῦ Ἀρχιεπισκόπου τῆς Βιέννης Καρδιναλίου Christoph Schönborn καί ὑπέρ τῆς προστασίας τῆς Δημιουργίας τοῦ Θεοῦ καί κατά τῆς ἀπεριορίστου καί καταστροφικῆς ἐκμεταλλεύσεως αὐτῆς. Χαιρετίζομεν τήν προτροπήν αὐτοῦ  διά τήν ἀλλαγήν τρόπου ζωῆς, ἐκ τῆς ἀπληστίας εἰς τό μέτρον καί ἐκ τῆς μονομεροῦς τάσεως πρός αὔξησιν τῆς οἰκονομίας καί ἀπεριόριστον κατανάλωσιν εἰς τήν ἐπιστροφήν τῶν φυσικῶν ἀνθρωπίνων μέτρων καί σταθμῶν. Ἀπό ὀρθοδόξου πλευρᾶς ἐπιθυμοῦμεν, ὅπως ὑπενθυμίσωμεν τήν ἀναγκαιότητα τῆς συνειδητοποιήσεως τῆς καταστροφικῆς ἀπληστίας, καί ἀντ’ αὐτῆς προβάλωμεν τήν γνησίαν μετάνοιαν καί τήν ἐφαρμογήν τῆς ἀσκήσεως καί ἐγκρατείας ἐπιθυμιῶν καί τρόπου ζωῆς. Εὐχόμεθα δέ ὅπως ὁ Θεός καί Δημιουργός τῶν πάντων πέμψῃ τό Πανάγιον Αὐτοῦ Πνεῦμα, ἵνα φωτίσῃ πάντας ἡμᾶς πρός ταχεῖαν μετάνοιαν, πρίν εἶναι ἀργά. Χαιρόμεθα δέ ὅλως ἰδιαιτέρως, διότι ἡ πρότασις τοῦ Οἰκουμενικοῦ ἡμῶν Πατριαρχείου ἐν τῷ προσώπῳ τοῦ ἀειμνήστου προκατόχου ἡμῶν Πατριάρχου Δημητρίου τό 1989, ὅπως καθορισθῇ ἡ 1η Σεπτεμβρίου ἑκάστου ἔτους ὡς ἡμέρα προσευχῆς ὑπέρ τῆς Δημιουργίας τοῦ Θεοῦ εὗρεν ἀπήχησιν καί εἰς τάς ἄλλας ἀδελφάς Ἐκκλησίας καί Οἰκουμενικάς Ὀργανώσεις καί καθωρίσθη χρόνος προσευχῆς ὑπέρ τῆς Δημιουργίας, τόσον ὑπό τῆς Β΄ Εὐρωπαϊκῆς Οἰκουμενικῆς Συνελεύσεως εἰς τό Γκράτς τόν Ἰούνιον τοῦ 1979, ὅσον καί ὑπό τῆς Γ΄ τοιαύτης εἰς τό Σιμπίου τῆς Ρουμανίας τόν Σεπτέμβριον τοῦ 2007 καί γίνεται ἀποδεκτή ἐσχάτως καί ὑπό τοῦ Οἰκουμενικοῦ Συμβουλίου τῆς Αὐστρίας.

Σεβασμιώτατε καί λίαν ἀγαπητέ Ἅγιε Ἀδελφέ Ἀρχιεπίσκοπε Βιέννης καί Πρόεδρε τοῦ Οἰκουμενικοῦ Ἱδρύματος Pro Oriente, Ἀξιότιμε κύριε Πρόεδρε τοῦ Διοικητικοῦ Συμβουλίου αὐτοῦ Dr. Hans Marte μετά τῶν συνεργατῶν Σας, συγχαίρομεν καί ἐπευλογῶμεν τό ἔργον σας καί προτρέπομεν ἀδελφικῶς: συνεχίσατε αὐτό ὡς μέχρι σήμερον ἀόκνως καί καρποφόρως, συνεχίσατε τήν διακονίαν σας διά τήν προώθησιν τοῦ ἱεροῦ ἔργου τῆς ἀποκαταστάσεως τῆς χριστιανικῆς ἑνότητος. Τό ἔχομεν ἀνάγκην. Αἱ Ἐκκλησίαι ἡμῶν τό ἔχουν ἀνάγκην. Ἔχομεν ὡσαύτως ἀνάγκην νέου δυναμικοῦ διά τό ἔργον τῆς προωθήσεως τῆς καταλλαγῆς. Ἔχομεν ἀνάγκην μιᾶς νέας δυναμικῆς γενεᾶς, ἡ ὁποία θά ἀναλάβῃ τήν σκυτάλην τῆς πορείας καί τοῦ οἰκουμενικοῦ ἀγῶνος. Καί διά τόν λόγον αὐτόν σᾶς συγχαίρομεν, διότι ἔχετε δημιουργήσει μίαν μεικτήν ὁμάδα νέων θεολόγων ὀρθοδόξων καί ρωμαιοκαθολικῶν, οἱ ὁποῖοι προετοιμάζονται ἐντατικῶς διά τήν διακονίαν αὐτήν, ἐπεξεργαζόμενοι ἤδη εἰς κοινάς συναντήσεις καί νέας προτάσεις ὑπερβάσεως τῶν ὑπαρχόντων προβλημάτων.

Τό Ἵδρυμα, λοιπόν, τοῦτο ἀποτελεῖ ἕν πολυτιμότατον ἐργαστήριον οἰκουμενικῆς διαδικασίας καί συνεργασίας, προσφέρον διηνεκῶς καί ἀκαμάτως τάς πολλαπλᾶς αὐτοῦ ὑπηρεσίας εἰς τήν διακονίαν τοῦ ἱεροῦ αἰτήματος τῆς πλήρους ἀποκαταστάσεως τῆς Κοινωνίας τῶν Ἐκκλησιῶν ἡμῶν. Εὐχαριστοῦμεν καί συγχαίρομεν διά τό χρησιμώτατον καί πλουσιώτατον ἔργον τοῦτο καί ἐπευλογοῦμεν αὐτό, εὐχόμενοι, ὅπως ὁ Κύριος, ὁ Δοτήρ παντός ἀγαθοῦ, χαρίζῃ εἰς αὐτό καί εἰς ὅλα τά μέλη τοῦ Ἱδρύματος, τόν λίαν ἀγαπητόν ἀδελφόν, Ἀρχιεπίσκοπον Βιέννης καί Καρδινάλιον Dr. Christoph Schönborn, τόν Πρόεδρον Dr. Hans Marte καί ὅλους τούς συνεργάτας του πλουσίαν τήν εὐλογίαν καί τήν χάριν Αὐτοῦ.

Εἴμεθα δέ βέβαιοι ὅτι καί ἡ συνεργασία μετά τοῦ ἀγαπητοῦ ἀδελφοῦ Ἱερωτάτου Μητροπολίτου Αὐστρίας Ἀρσενίου καί τῶν ἄλλων ὀρθοδόξων ἀδελφῶν θά συμβάλῃ τά μέγιστα εἰς τήν ἐπιτυχῆ καί καρποφόρον πορείαν τοῦ Pro Oriente εἰς τήν ὑπηρεσίαν τῆς καταλλαγῆς καί τῆς ἑνότητος, τοῦ ὁποίου τόν πεντηκονταετῆ βίον καί τήν πολύτιμον προσφοράν σήμερον πανηγυρικῶς ἑορτάζομεν καί τόν Θεόν δοξολογοῦμεν.

*          *          *

ADDRESS

By His All-Holiness

Ecumenical Patriarch Bartholomew

On the Occasion of the 50th Anniversary 

of Pro Oriente

(November 8, 2014)

Your Eminence, Christoph Cardinal Dr. Schönborn,

Dr. Johann Marte, esteemed President of the Pro Oriente Foundation,

Your Excellencies, most reverend church leaders and distinguished civil authorities,

Dear friends,

It is indeed a particular privilege and honor to be invited to address you on the auspicious occasion of the 50th anniversary of the Pro Oriente Foundation. This event marks a special and significant milestone in the history of relations between the Roman Catholic Church and the Eastern Orthodox Churches. In many ways it is a mirror of the relations between our Churches inasmuch as it reflects and parallels the extraordinary steps of rapprochement and reconciliation that began half a century ago and have led to the theological dialogue and sincere exchanges between us on the parish and local, regional and national, as well as international levels. 

As you are all aware, in a few days, our beloved brother in Christ, Pope Francis, will visit Istanbul, which has served as the sacred center and see of the Ecumenical Patriarchate for over seventeen centuries. We very much look forward to welcoming His Holiness to the Phanar on November 30th for the commemoration of St. Andrew the first-called of the Apostles and Thronal Feast of the Church of Constantinople. This official visit follows in the wake of our joint pilgrimage to Jerusalem only a few months ago to celebrate another 50th anniversary, namely the journey to the Holy Land by the late Pope – now officially proclaimed Saint in the Roman Catholic Church – Paul VI and Ecumenical Patriarch Athenagoras. We were deeply touched that Pope Francis accepted our invitation for a common observance of that occasion, which we proposed to him during our own attendance at his solemn Inaugural Mass in March 2013.

Dear listeners, these instances are not purely coincidental; nor again are they merely historical. We would dare to say that they are in fact nothing less than providential. Fifty years ago, such events would not have been conceivable or even achievable. It is surely the grace of God that inspired our venerable and visionary predecessors to assume these bold initiatives. In some ways, after so many years of estrangement and silence, only the Spirit of God could possibly bring about the conditions and circumstances for greater partnership and closer relations between our Churches, which were previously alienated for an entire millennium.

It is precisely within such an atmosphere of ecumenical openness and sincere desire for dialogue that the Pro Oriente Foundation was envisaged and established in 1964 by the Viennese bishop, the late Franz Cardinal  König, who discerned the spirit of the times and perceived the importance of adhering to the commandment and prayer of our Lord, “that [His disciples] may be one.” (John 17.21) The sacred purpose and fundamental goal of the Foundation – with its various charters in Vienna, Graz, Salzburg and Linz – was to improve relations between the Roman Catholic and Eastern Orthodox as well as Oriental Orthodox Churches, echoing the papal decree “Unitatis Redintegratio” issued on November 21, 1964. Its founding president was the renowned and respected Alfred Stirnemann, who led the Foundation until his death in 1988. We remember both of these leaders, together with our cherished departed friends, the late Metropolitans Chrysosotomos and his successor Michael of Austria, Patriarchal Exarchs of Hungary and Mid-Europe. These two Orthodox hierarchs were unconditionally convinced of the essential role of positive relations with the Roman Catholic, working tirelessly toward advancing dialogue and enhancing cooperation. May their memory be eternal and may their example be a model for us all!

Let us, however, recall some of the groundbreaking steps taken just over fifty years ago, which in turn led to the fertile conditions for the creation of a foundation such as Pro Oriente. In the opening days of 1964, Pope Paul VI and Ecumenical Patriarch Athenagoras broke a silence of many centuries with just a few simple words and a loving embrace. On January 5, 1964, when Pope Paul VI met with Ecumenical Patriarch Athenagoras on the Mount of Olives, it was the first time the Western pontiff and the Eastern primate – the Pope of Rome and the Archbishop of New Rome – were meeting face-to-face since the Council of Florence in 1438. And the venue for the encounter in 1964 was the very site where Christ addressed His Father on the night of His betrayal for the unity of His followers.

Prior to this meeting, for many centuries the Eastern and Western Churches had no formal contact and little unofficial communication. After what is today known as the “great schism” of 1054, there were two brief encounters of exchange and dialogues of reunification at the Council of Lyons in 1274 and at the Council of Ferrara-Florence in 1438-39; yet both occasions left feelings of bitterness rather than hopefulness. The estrangement was further accentuated and sealed after the tragic events of the Crusades, especially the Fourth Crusade with the sack of Constantinople in 1202-04 with the unjustifiable slaughter of Christians by Christians. 

Thus began the historical “dialogue of love” – a term coined by the late Metropolitan Meliton of Chalcedon – which in turn initiated a process of gradually breaking down barriers created over centuries. It was followed one year later – in a joint declaration read simultaneously at St. Peter’s in Rome and in the Patriarchal Church of St. George in Istanbul – by the unprecedented “mutual lifting of the anathemas” on December 7, 1965, when the same two prelates “removed from both the memory and the midst of the Church the sentences of excommunication” dating back to 1054, agreeing that “the past be confided to the mercy of God.”

The year 1969 saw the beginning of a paramount and hitherto uninterrupted tradition, namely the exchange of formal annual delegations at the respective Patron Feasts of our two “sister churches” – in Rome on June 29 for the feast of Saints Peter and Paul; and in Istanbul on November 30, which Pope Francis will honor at the end of this month. These momentous initiatives later culminated in the creation – during the papal visit to the Phanar on November 30, 1979 – of the Joint International Commission for Theological Dialogue between the Roman Catholic Church and the Orthodox Church. Thus, the Holy See and fourteen autocephalous Orthodox Churches commenced an official theological “dialogue of truth” on May 29, 1980 – during the tenure of our revered predecessor, the late Ecumenical Patriarch Dimitrios and the successor to Pope Paul VI, the late Pope John Paul II – in order to expand the “dialogue of love” and examine jointly the doctrinal differences between the two sister Churches.

Thankfully today, through the important and influential contribution of such foundations and institutes as Pro Oriente, this spirit of fraternal love and mutual respect has replaced the old theological polemic and reciprocal suspicion. Of course, we are realistic enough to recognize that much remains to be achieved, and the path sometimes seems long and laborious. There are the thorny theological issues of primacy and collegiality, which are currently on the table for deliberation; and there is the delicate problem of Uniatism, which has already once suspended the dialogue. However, we must confess that there is no alternative path to dialogue and reconciliation.

This is especially valid and true for our age, when we encounter the global use and abuse of religion for political and other secular purposes; the difficulties facing Christians all over the world – particularly in the Holy Land and the Middle East, regardless of confessional identities; the injustices inflicted on the weak and vulnerable members of contemporary societies; as well as the alarming ecological crisis which threatens the integrity and very survival of God’s creation. All of these challenges call for a common and collaborative solution to the problems that still divide us. They demand our mutual cooperation and shared concern.

Indeed, we might also include here another aspect of Pro Oriente, which is implied in its very identity, namely the responsibility and advocacy of Christian minorities persecuted in the Middle East and Northern Africa, in the very places where Christianity emerged and flourished from the earliest years of our Church. After all, the term “orient” is not only an ecclesiastical designation; it is also a geographical specification. This dimension is surely part and parcel of the mission and ministry of Pro Oriente, and we would gladly welcome its support in this vital area. And we are all well aware of the critical situation and unjustifiable suffering endured by our brothers and sisters in the Middle East and Northern Africa. 

As we declared jointly in Jerusalem with His Holiness Pope Francis: “We express our shared profound concern for the situation of Christians in the Middle East and for their right to remain full citizens of their homelands. In trust we turn to the almighty and merciful God in a prayer for peace in the Holy Land and in the Middle East in general. We especially pray for the Churches in Egypt, Syria, and Iraq, which have suffered most grievously due to recent events. We encourage all parties regardless of their religious convictions to continue to work for reconciliation and for the just recognition of peoples’ rights. We are persuaded that it is not arms, but dialogue, pardon and reconciliation that are the only possible means to achieve peace.” Permit us paternally to urge you to focus more of your attention toward this crisis.

Eminent and beloved friends,

The ecumenical work of Pro Oriente has proved invaluable and instrumental for the promotion of closer and stronger relations between our Churches. Its work has undoubtedly been both remarkable and admirable. Yet, as we all know, in our world, the work of unity remains constant and unceasing until the fullness of the heavenly kingdom. It is, therefore, our humble vocation and moral obligation to continue and reinforce our efforts toward reconciliation. Let us not simply preserve the memory of the pioneers of this blessed Foundation; let us carry on their example and increase their endeavors. For this would be the best commemoration and celebration of their legacy and longing for Christian unity.

May God bless you all – those directly involved in as well as those who fervently pray for and support the work of the Pro Oriente Foundation.

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΠΡΟΠΟΣΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΔΕΙΠΝΟΝ ΕΝ CARNUNTUM] (στα ελληνικά και γερμανικά)

Πρόποσις

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου

κατὰ τὸ Δεῖπνον ἐν Carnuntum

(7 Νοεμβρίου 2014)

Ἱερώτατε καὶ ἀγαπητὲ ἐν Χριστῷ ἀδελφὲ καὶ συλλειτουργὲ Μητροπολῖτα Αὐστρίας κύριε Ἀρσένιε,

Ἱερώτατοι ἅγιοι ἀδελφοί,

Ἐλλογιμώτατε κ. Πέτρε Bordin,

Ἐκλεκτοὶ συνδαιτυμόνες,

Πλήρεις ἐντυπώσεων καὶ συναισθημάτων ἐκ τῆς ἐπισκέψεως ἡμῶν εἰς τὸν ἱστορικὸν χῶρον τοῦ Ἀρχαιολογικοῦ πάρκου τοῦ Carnuntum, τὸν προσφάτως βραβευθέντα ὑπὸ τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἐπιτροπῆς ὡς τόπον εὐρωπαϊκῆς πολιτιστικῆς κληρονομίας, αἰσθανόμεθα βαθυτάτην τὴν ἀνάγκην νὰ εὐχαριστήσωμεν ὑμᾶς ἀπὸ καρδίας διὰ τὴν ἀπευθυνθεῖσαν πρόσκλησιν νὰ ἐπισκεφθῶμεν τὸν τόπον τοῦτον τῆς ἱστορίας καὶ τοῦ πολιτισμοῦ καὶ νὰ θαυμάσωμεν τὸ ἐξαίρετον ἔργον τὸ ὁποῖον ἐπραγματοποιήθη ἐνταῦθα ὑπὸ τῶν ὑπευθύνων τῆς ἀρχαιολογικῆς ἀνασκαφῆς καὶ ἀναστηλώσεως μέρους τῆς ρωμαϊκῆς πόλεως Carnuntum, εἰς τρόπον ὥστε ὁ ἐπισκέπτης νὰ ἀποκομίζῃ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι κινεῖται ἐντὸς μιᾶς πραγματικῆς ρωμαϊκῆς πόλεως ἤ, ἐν ἄλλαις λέξεσιν, ὅτι δι᾽ αὐτῆς μεταφέρεται εἰς τὸ ἔτος 308 μ.Χ., ὅτε μετὰ τὴν παραίτησιν τοῦ Διοκλητιανοῦ συνῆλθεν ἐνταῦθα ἡ σύνοδος τῶν συναυτοκρατόρων αὐτοῦ προκειμένου νὰ ρυθμίσῃ τὰ τῆς διαδοχῆς του καὶ τὰ τῆς διακυβερνήσεως τῆς μεγάλης ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας.

Ἡ σημασία τῆς συνόδου ταύτης διὰ τὴν ἐξέλιξιν τῆς ρωμαϊκῆς αὐτοκρατορίας καὶ τὴν τύχην τοῦ Χριστιανισμοῦ, ὁ ὁποῖος ἀπὸ διωκομένης πρὸ ὀλίγων, τότε, ἐτῶν πίστεως καὶ θρησκείας, θὰ ἀπέλαυεν ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν διὰ τοῦ διατάγματος τῶν Μεδιολάνων τὴν ἐλευθερίαν, προσδίδει ἰδιαιτέραν σημασίαν καὶ εἰς τὴν πόλιν καὶ τὸν ἐν τῇ ἱστορίᾳ ρόλον ταύτης. Διὸ καὶ συγχαίρομεν ἀπὸ καρδίας πάντας τοὺς ἐργασαμένους καὶ ἐργαζομένους διὰ τὴν ἀνάδειξιν τῆς ἱστορίας εἰς τὸν τόπον τοῦτον, ὁ ὁποῖος δικαίως χαρακτηρίζεται ὡς τὸ σημεῖον εἰς τὸ ὁποῖον συναντᾶται ἡ Ἀνατολὴ μετὰ τῆς Δύσεως καὶ ἐτέθησαν τὰ θεμέλια μιᾶς ἡνωμένης Εὐρώπης, στηριζομένης εἰς τὴν κοινὴν πολιτιστικὴν παράδοσιν καὶ σεβομένης τὴν διαφορετικότητα τῶν ἀνθρώπων. Ἀπὸ τοῦ χώρου τούτου, τοῦ πλήρους συμβολισμῶν, ἐπιθυμοῦμεν ἵνα ἀπευθυνθῶμεν πρὸς τοὺς ἔχοντας ἀνὰ χεῖρας τὰ ἡνία τῆς ἐξουσίας τῶν κρατῶν τῆς Ἡνωμένης Εὐρώπης ἀλλὰ καὶ τῶν λοιπῶν κρατῶν τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἠπείρου καὶ νὰ τονίσωμεν εἰς αὐτοὺς τὸν σημαντικὸν ρόλον τῆς διδασκαλίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἡ ὁποία, πέραν τῆς ἐσχατολογικῆς αὐτῆς προοπτικῆς, συνέβαλε καὶ συμβάλλει εἰς τὸν ἐξευγενισμὸν τῶν ἀνθρωπίνων ἠθῶν, τὸν σεβασμὸν τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, καὶ τὴν προβολὴν ἀρετῶν καὶ ἰδεωδῶν τὰ ὁποῖα συντελοῦν εἰς τὴν κοινωνικὴν εὐποιΐαν καὶ πρόοδον, ἅτινα πάντα ἀποτελοῦν στοιχεῖα τοῦ Εὐρωπαϊκοῦ Πολιτισμοῦ.

Ὅλως ἰδιαιτέρως ἐπιθυμοῦμεν νὰ συγχαρῶμεν τὸν κ. Πέτρον Bordin, διευθυντὴν τοῦ καλλιτεχνικοῦ προγράμματος τοῦ Carnuntum, ὁ ὁποῖος ἐργάζεται μετὰ ζήλου διὰ τὴν ἀνάδειξιν τοῦ ἀρχαίου ἑλληνικοῦ καὶ ρωμαϊκοῦ δράματος διὰ συγχρόνων παραστάσεων εἰς τὸ ἐνταῦθα ἀμφιθέατρον, καὶ ἔχει τὴν εὐθύνην τοῦ καλλιτεχνικοῦ προγράμματος τὸ ὁποῖον παρηκολουθήσαμεν. Εὐχόμεθα δὲ ἀπὸ καρδίας ὅπως τὸ Ἀρχαιολογικὸν πάρκον τοῦ Carnuntum μεταδίδῃ πάντοτε εἰς τοὺς ἐπισκεπτομένους αὐτὸ τὸ πολύτιμον καὶ ὠφέλιμον μάθημα τῆς ἱστορίας, ἄνευ τῆς ὁποίας ἡ ἀνθρωπότης δὲν θὰ δύναται νὰ εὐδαιμονήσῃ.

*          *          *

Grußworte Seiner Allheiligkeit

des Ökumenischen Patriarchen

Bartholomaios beim Abendessen in Carnuntum

am 7. November 2014

Geliebter Bruder in Christus, Mitzelebrant und hochwürdigster Metropolit Arsenios von Austria,

Hochwürdigste Brüder in Christus,

Hochgeschätzter Herr Bordin,

Sehr geehrte Damen und Herren,

Wir haben diesen historischen Ort des Archäologischen Parks Carnuntum mit Interesse besucht, welcher vor kurzem zu einem Ort des europäischen kulturellen Erbes deklariert wurde. Wir verspüren die Notwendigkeit, Ihnen von Herzen für die geschätzte Einladung zu danken, diesen Ort der Geschichte und Kultur zu besichtigen sowie das Werk zu bewundern, welches hier unter der Leitung des Direktors und der Mitarbeiter der archäologischen Grabung an der Stelle der römischen Stadt Carnuntum geleistet wurde. Dies wurde dermaßen vollbracht, daß der Besucher den Eindruck hat, sich in einer wahrhaftigen römischen Stadt zu befinden oder, mit anderen Worten, daß er sich in das Jahr 308 nach Christus versetzt fühlt, als sich nach dem freiwilligen Rückzug des Kaisers Diokletian von der Macht seine Mitherrscher hier eingefunden haben, um dessen Nachfolge zu regeln und die Regierung über das große Römische Reich zu ordnen.

Die Bedeutung dieser Zusammenkunft der Mitherrscher steht in engster Verbindung mit der Weiterentwicklung des Römischen Reiches und mit dem Schicksal des Christentums, welches nach Zeiten der versteckten Glaubensausübung und Verfolgung durch heidnische Kaiser durch das Mailänder Toleranzedikt des Jahres 313 die Freiheit erhielt und dadurch eine eigene, bedeutende Rolle in dieser Stadt und in dessen Geschichte spielte.

Aus diesem Grund haben wir heute ein Gebet zu Ehren der christlichen Märtyrer gesprochen, um für all jene Menschen – Männer, Frauen und Kinder – zu beten, welche im festen Glauben an Gott und die Worte des lebenspendenden Evangeliums in den Märtyrertod gegangen sind, solange das Christentum von den Anhängern des Vielgötterglaubens als gefährliche und bedrohliche Entwicklung angesehen wurde. Nicht durch Zufall offenbarten sich das göttliche Licht und das Kreuz Christi dem Mitherrscher Konstantin dem Großen vor der Schlacht an der Milvischen Brücke, wodurch eine neue Epoche der christlichen Glaubensausübung in Liebe und Freiheit im Römischen Reich begann.

Von Herzen beglückwünschen wir alle Mitarbeiter, die an der Darstellung der Geschichte an diesem Ort mitwirken, welcher wahrhaftig als Zeichen dient, an welchem der Osten und der Westen einander begegnen und die Fundamente eines vereinten Europa gelegt wurden, welches die gemeinsame kulturelle Überlieferung fördert und die Verschiedenartigkeit der Menschen achtet.

Von diesem Ort, der reich an Symbolik ist, richten wir an jene, welche die politische Verantwortung im vereinten Europa tragen, aber auch an jene in den übrigen Ländern Europas, die Botschaft, indem wir betonen, daß für ganz Europa die Lehre unseres Herrn Jesus Christus eine bedeutende und integrale Rolle besitzt, welche, abgesehen von ihrer eschatologischen Dimension, beigetragen hat und beiträgt zu einer Entfaltung und Veredelung des menschlichen Ethos, zu einer Verkündigung von Tugenden und von Inhalten, welche der sozialen Entwicklung dienen, weil diese Aspekte stets Teil der europäischen Kultur waren.

Schließlich möchten Wir Herrn Bordin, dem Leiter des künstlerischen Programmes in Carnuntum danken, welcher mit Eifer daran arbeitet, das antike griechische und römische Drama einem zeitgenössischen Publikum in diesem Amphitheater zu vermitteln, und welcher die Verantwortung für das musikalische Programm innehatte, welchem Wir heute beigewohnt haben.

Wir wünschen dem Archäologischen Park Carnuntum von Herzen, den Besuchern immer diesen wichtigen und wertvollen Geschichtsunterricht zu vermitteln, ohne den die Menschlichkeit nicht wohl leben kann.

Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου: [ΠΡΟΠΟΣΙΣ ΚΑΤΑ ΤΟ ΔΕΙΠΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Dr. Heinz Fischer] (στα ελληνικά και γερμανικά)

Πρόποσις 

τῆς Α. Θ. Παναγιότητος 

τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου 

κατὰ τὸ Ἐπίσημον Γεῦμα τοῦ Προέδρου τῆς Αὐστριακῆς Δημοκρατίας Dr. Heinz Fischer 

(7 Νοεμβρίου 2014)

Ἐξοχώτατε κύριε Πρόεδρε τῆς Αὐστρίας, Ἐκλεκτοὶ συνδαιτυμόνες, Ἐκφράζομεν τὴν εἰλικρινῆ χαρὰν καὶ συγκίνησιν τῆς ἡμετέρας Μετριότητος διότι εὑρισκόμεθα διὰ μίαν εἰσέτι φορὰν εἰς τὴν ὡραίαν καὶ ἱστορικὴν πρωτεύουσαν τῆς Αὐστρίας, τὴν Βιέννην, μετὰ τῆς ὁποίας ἡ Ἐκκλησία Κωνσταντινουπόλεως συνδέεται διὰ πολλῶν καὶ μακρῶν ἱστορικῶν καὶ πολιτιστικῶν δεσμῶν. Κυρίως, διότι εὑρισκόμεθα ἐνώπιον τῆς Ὑμετέρας Ἐξοχότητος, τοῦ ἀγαθοῦ καὶ συνετοῦ καὶ πεπροικισμένου διὰ πολλῶν προσόντων καὶ ταλάντων Προέδρου τῆς Αὐστρίας, μὲ μεμαρτυρημένην προσφοράν, ἐνώπιον μιᾶς προσωπικότητος δηλαδὴ ἡ ὁποία ὄντως ἀποτελεῖ τὴν ἐν ἀγαθότητι καὶ συνέσει ἀσφάλειαν τῆς μεγάλης Αὐστρίας∙ τὴν ἀσφάλειαν αὐτῆς ἀπὸ πάσης πλευρᾶς, ἐθνικῆς, πολιτικῆς, οἰκονομικῆς, εὐσταθείας καὶ εὐημερίας τοῦ λαοῦ αὐτῆς. Εὐχαριστοῦμεν δὲ ὁλοκαρδίως τὴν Ὑμετέραν Ἐξοχότητα διὰ τὴν τιμητικὴν πρόσκλησιν καὶ ὑποδοχὴν καὶ διὰ τὸ γεῦμα τοῦτο τῆς ἀγάπης, τὸ ὁποῖον παρέχει τὴν εὐκαιρίαν τῆς μετ᾽ ἀλλήλων συναντήσεως καὶ ἐπικοινωνίας καὶ ἀνταλλαγῆς ἀπόψεων ἐπὶ θεμάτων κοινοῦ ἐνδιαφέροντος, ὀλίγον πρὸ τῆς ἐνάρξεως τῶν ἑορταστικῶν ἐκδηλώσεων ἐπὶ τῇ ἐπετείῳ τῆς συμπληρώσεως πεντήκοντα ἐτῶν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ εὐφήμως γνωστοῦ Ἱδρύματος Pro Oriente. Ἡ φιλοξενοῦσα ἡμᾶς πόλις πέραν τῶν ἄλλων εἶναι εὐφήμως γνωστὴ καὶ ὡς ἕδρα πλείστων ὅσων ὀργανισμῶν ἐργαζομένων διὰ τὴν ἐμπέδωσιν τῆς συνεργασίας καὶ τῆς συνεννοήσεως μεταξὺ τῶν λαῶν. Τὸ γεγονὸς τοῦτο ἐκφράζει καὶ ἀντανακλᾷ εὐρέως καὶ δὴ καὶ παγκοσμίως τὰ εὐγενῆ καὶ ἀνώτερα αἰσθήματα καὶ τὸ ἐπίπεδον πολιτισμοῦ τῶν κατοίκων αὐτῆς. Ἓν ἐκ τῶν εὐφήμως γνωστῶν εἰς τὰς Ἐκκλησίας καὶ εἰς τὴν Θεολογίαν Ἱδρυμάτων ἀποτελεῖ καὶ τὸ Ἵδρυμα Pro Oriente, δημιούργημα τοῦ ἀοιδίμου Καρδιναλίου Franz König, ἑνὸς πνευματικοῦ ἡγέτου σχόντος βαθεῖαν συναίσθησιν τῆς εὐθύνης αὐτοῦ τόσον διὰ τὴν μεταξὺ τῶν χριστιανῶν καὶ τῶν χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν ἑνότητα, ὅσον καὶ διὰ τὴν ἀνάπτυξιν μεταξὺ αὐτῶν εἰλικρινοῦς καὶ ἐντίμου διαλόγου, διὰ τοῦ ὁποίου καὶ διὰ τοῦ βιώματος τῶν ἀποτελεσμάτων αὐτοῦ θὰ πραγματοποιηθῇ ἡ ἑνότης αὕτη. Τὸ ζωηρὸν αὐτοῦ ἐνδιαφέρον «ὑπὲρ τῆς τῶν πάντων ἑνώσεως» καὶ τῆς πορείας τοῦ Ἱδρύματος Pro Oriente, τὸ ὁποῖον τὸν διέκρινε μέχρι τοῦ τέλους τῆς ἐπιγείου αὐτοῦ ζωῆς, ἐκφράζεται χαρακτηριστικῶς διὰ τῆς φράσεως αὐτοῦ «Die Ökumene muss weitergehen», ἀποτελούσης τὸ ἔμβλημα καὶ τὴν προμετωπίδα (μότο) τοῦ Ἱδρύματος. Αἱ ἀξίαι τῆς συνεννοήσεως καὶ τῆς συνεργασίας καὶ χριστιανικῆς καταλλαγῆς διὰ τοῦ θεολογικοῦ λόγου καὶ διὰ τοῦ ἐν γένει ἔργου αὐτοῦ, τὰς ὁποίας καλλιεργεῖ τὸ Ἵδρυμα Pro Oriente, ἀποτελοῦν ἐπείγουσαν προτεραιότητα διὰ τὸν σύγχρονον κόσμον, ἰδιαιτέρως κατὰ τὰς ἡμέρας ταύτας, κατὰ τὰς ὁποίας ὁ θρησκευτικὸς φανατισμὸς καὶ ἡ μισαλλοδοξία ἀναπτύσσονται ραγδαίως ἐπὶ παγκοσμίου ἐπιπέδου καὶ καθίστανται ἄκρως ἐπικίνδυνοι διὰ σύμπασαν τὴν ἀνθρωπότητα. Ἐλπίζομεν ὅμως ὅτι καὶ ἡ ἐπετειακὴ αὕτη συνάντησις τῶν μελῶν τοῦ Pro Oriente θὰ συμβάλῃ εἰς τὴν προαγωγὴν τῆς ἀλληλοκατανοήσεως καὶ τῆς συνεργασίας ἐπ᾽ ἀγαθῷ τῶν ἀνθρώπων καὶ τοῦ κόσμου. Εὐχαριστοῦντες καὶ αὖθις τὴν Ὑμετέραν Ἐξοχότητα προπίνομεν ὑπὲρ ὑγείας καὶ εὐημερίας αὐτῆς καὶ τοῦ φίλου Αὐστριακοῦ λαοῦ καὶ ὑπὲρ τῆς εὐοδώσεως τῶν σκοπῶν τοῦ Pro Oriente καὶ ὑπὲρ τῆς ἐπικρατήσεως τῆς ἐν τῷ κόσμῳ εἰρήνης. Ἔρρωσθε ἐν Κυρίῳ, Ἐξοχώτατε! *          *          * Grußworte Seiner Allheiligkeit des Ökumenischen Patriarchen Bartholomaios aus Anlaß des festlichen Mittagessens des Bundespräsidenten der Republik Österreich Dr. Heinz Fischer  am 7. November 2014    Eure Exzellenz, sehr geehrter Herr Bundespräsident Österreichs, Sehr geehrte Gäste, Wir bringen hiermit Unsere aufrichtige Freude und Rührung zum Ausdruck, weil Wir uns ein weiteres Mal in der schönen und geschichtsträchtigen Hauptstadt Österreichs, in Wien, befinden, mit welcher die Kirche Konstantinopels durch viele und tiefschürfende historische und kulturelle Bande verbunden ist. Dies ist im besonderen der Fall, weil Wir Uns in Gegenwart Eurer Exzellenz befinden, des guten und weisen und mit vielen guten Eigenschaften sowie Talenten ausgestatteten Präsidenten Österreichs. Wir bezeugen also die Ehrerbietung gegenüber Ihrer Persönlichkeit, welche die Stabilität des bedeutenden Österreich im Guten und mit Klugheit verfolgt, nämlich die Sicherheit Österreichs aus jeder Perspektive, der nationalen, der politischen, der wirtschaftlichen, der Beständigkeit und des Wohlergehens des österreichischen Volkes. Wir danken Eurer Exzellenz von ganzem Herzen für die ehrenvolle Einladung und den Empfang sowie für dieses Gastmahl der Liebe, welches die Gelegenheit der gegenseitigen Begegnung und des Umganges miteinander und des Austausches von Ansichten zu Themen des gemeinsamen Interesses bietet, da vor kurzem die festlichen Veranstaltungen zum fünfzigjährigen Jubiläum seit der Gründung der allseits bekannten Stiftung Pro Oriente eingesetzt haben. Diese gastfreundliche Stadt ist unter anderem dafür berühmt, Sitz einer großen Anzahl von Organisationen zu sein, welche an der Bestärkung der Zusammenarbeit und des Einvernehmens zwischen den Völkern wirken. Dieses Ereignis bringt weltweit die edlen und hohen Empfindungen sowie das kulturelle Niveau der Bewohner Österreichs zum Ausdruck und spiegelt diese deutlich wider.  Eine unter den Kirchen und Theologischen Stiftungen allseits bekannte Stiftung ist auch Pro Oriente, ein Werk des verewigten Kardinals Franz König, eines geistigen Oberhauptes mit einer tiefen Empfindung für die Verantwortung, wie für die Einheit unter den Christen und den christlichen Kirchen, so auch für die Entfaltung des aufrichtigen und respektvollen Dialogs unter den Christen, durch welchen und durch dessen Resultate die besagte Einheit Wirklichkeit werden wird. Sein lebendiges Interesse „für die Einheit aller“ und für den Weg der Stiftung Pro Oriente, welches ihn bis zum Ende seines irdischen Lebens ausgezeichnet hat, wird charakteristisch durch den folgenden Ausspruch zum Ausdruck gebracht: „Die Ökumene muß weitergehen.“, welcher zum Wahlspruch und Motto der Stiftung wurde. Der Wert des Einvernehmens, der Zusammenarbeit und des christlichen Austausches auf der Basis des theologischen Wortes und von dessen Werk im allgemeinen, den die Stiftung Pro Oriente pflegt, hat in der zeitgenössischen Welt dringliche Priorität, im besonderen an diesen Tagen, an denen sich der Glaubensfanatismus und die Intoleranz heftig und ungestüm auf internationalem Niveau entfalten und sich als außerordentlich gefährlich für die gesamte Menschheit erweisen. Wir hoffen jedoch, daß diese Jubiläumszusammenkunft der Mitglieder von Pro Oriente zur Förderung des gegenseitigen Verständnisses und der Zusammenarbeit zum Wohle der Menschen und der Welt beitragen werden. Wir danken Eurer Exzellenz abermals und bringen einen Toast aus auf die Gesundheit und auf das Wohlergehen sowohl Eurer Exzellenz als auch des befreundeten österreichischen Volkes sowie auf das Gedeihen der Ziele von Pro Oriente und auf die Vorherrschaft des Friedens auf der Welt.   Auf Ihre Gesundheit im Herrn, Eure Exzellenz!

Μια πρωτοκύριακη εμπειρία

Γράφει ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ

Επιθυμία μου, χρόνια τώρα, ήταν να βρεθώ στην Κέρκυρα στην λιτανεία του Πρωτοκύριακου. Είχα πολλές φορές παρακολουθήσει όλα τα άλλα πρετσεσία του προστάτη του νησιού, ιδιαίτερα αυτό της 11^ης Αυγούστου, αλλά ποτέ το οικογενειακό τού Φθινόπωρου. Και αυτό γιατί κάθε που το αποφάσιζα, κάποια υποχρέωση προέκυπτε, συνήθως συνέδριο, και πάντοτε ανέβαλα το ταξίδι μου, αν μπορώ να ονομάσω «ταξίδι» την μετακίνησή μου σ’ ένα από τα άλλα Επτάνησα και μάλιστα στους Κορφούς. Φέτος, όμως, το κατόρθωσα και αληθινά το χάρηκα ιδιαίτερα.

   Στο βορειότερο νησί του Ιονίου, όπως ίσως γνωρίζετε, ο Άγιος «βγαίνει», κατά την δική μας έκφραση, τέσσερις φορές το χρόνο, αλλά όχι την ημέρα της μνήμης του, στις 12 Δεκεμβρίου. Οι λιτανείες αυτές γίνονται από τους εκεί συμπατριώτες μας σε ανάμνηση ισάριθμων θαυμάτων του «Υπέρμαχου της Πρώτης Συνόδου» και κρατούν και αυτές την μοναδική μεγαλοπρέπεια των νησιών μας. Βάζοντάς τες σε χρονική σειρά η πρώτη γίνεται την Κυριακή των Βαΐων, η δεύτερη το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, μαζί με τον Επιτάφιο, στην οποία ο Άγιος χοροστατεί, ως Ιεράρχης, η τρίτη στις 11 Αυγούστου και η τελευταία, όπως ήδη αναφέραμε, την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου, γι’ αυτό λέγεται και Πρωτοκύριακο.

   Η λιτανεία αυτή τελείται σε μνήμη της διάσωσης του νησιού από την επιδημία της πανούκλας, η οποία αποδεκάτισε τον πληθυσμό του το 1673 και το σταμάτημά της αποδόθηκε στον  Πολιούχο, όπως εμείς σε παρόμοιες περιπτώσεις αποδώσαμε την σωτηρία της Ζακύνθου από πανώλη στους Αγίους Πάντες, τους Αγίους Τεσσαράκοντα, τον Άγιο Γεώργιο και τον Άγιο Χαράλαμπο, θεσπίζοντας ανάλογες περιφορές των εικόνων τους.

   Πραγματοποιήθηκε, λοιπόν, φέτος η επιθυμία μου και το ξεκίνημα του τελευταίου φθινοπωρινού μήνα με βρήκε στην Κέρκυρα, για τον ποθούμενο συνεορτασμό. Είχα την τύχη μάλιστα αυτή τη φορά να αισθανθώ παντελώς οικείος, μια και δύο καλοί και πολύτιμοι φίλου δεν με φιλοξένησαν απλά, αλλά  μου παραχώρησαν ένα σπίτι τους στο κέντρο της πόλης και στο επίκεντρο του εορτασμού, στην Πλακάδα σχεδόν του Αγίου, απέναντι από την εκκλησία της Παναγίας των Ξένων και έτσι γιόρτασα και εγώ σαν γνήσιος και καθαρόαιμος Κορφιάτης.

   Μα δεν ένοιωσα μόνο πούρος Κερκυραίος την σημαντική αυτή για το νησί ημέρα, αλλά βίωσα για μια ακόμα φορά τα κοινά μας, νομίζοντας πως δεν βρίσκομαι σε ένα άλλο νησί του Ιονίου, αλλά στο δικό μου.

   Θυμάμαι χαρακτηριστικά την στιγμή του πρωινού της Κυριακής, σαν ξύπνησα και άνοιξα τα παράθυρα. Μια χαρούμενη κίνηση υπήρχε στην κεντρική οδό, από ένα πλήθος που μιλούσε τραγουδιστά, όπως και σε μας και η πρώτη κουβέντα που άκουσα ήταν τα «χρόνια πολλά». Αληθινά νόμισα πως ήταν το πρωινό της 17^ης Δεκεμβρίου και έβγαινα στο μπαλκόνι μου, στην «Φωσκόλου», περιμένοντας να περάσει ο δικός μας Άγιος.

   Μετά αντίκρισα τα κόκκινα πανιά, που κρέμονταν στα μπαλκόνια και τα παράθυρα. Ίδια εικόνα με την δική μου γειτονιά, άλλο αν εκεί πάνω τα λένε «δαμάσκο» και εμείς «πεύκια». Προπάντων, όμως, ήταν ο Άγιος, που πέρασε, όπως και ο δικός μας, τιμητικά τοποθετημένος κάτω από το βελούδινο μπαλντακίν(ο), που και εκεί άκουσα να το ονομάζουν «ουρανό».

   Κοινή η ιστορία, κοινή η πορεία, κοινός και ο πολιτισμός των Επτανήσων. Σημαντικό μάλιστα πως η ίδια κεντρική ιδέα εκφράζεται πανομοιότυπα σε κάθε νησί, με τις απαραίτητες βέβαια και δημιουργικές παρεκκλίσεις του καθενός, οι οποίες εκφράζουν την διαφορετικότητα της ίδιας αισθητικής.

   «Σκόλες» στην λιτανεία της «Κέρκυρας», «καπίτο(υ)λα» στις δικές μας. Το ίδιο ακριβώς νόημα, εκφρασμένο με άλλη λέξη. «Μπάσματα» η γιορτή της απόδοσης εκεί πάνω, «Μπασίματα» σε μας, αλλά και στις δύο περιπτώσεις η μπάντα να παίζει μέσα στο ναό. Μυρτιές σε μας ή πιο σωστά μερτίες, δάφνες σε κείνους, αλλά η δοξαστική τιμή του Αγίου η ίδια.

   Πίνοντας, δε, καφέ και συζητώντας με φίλους μετά την λιτανεία, στο πολυθρύλητο Λιστόν, έμαθα πως και οι Κερκυραίοι, όπως και εμείς, την περίοδο των εξετάσεων, πήγαιναν στον χώρο που φυλάσσεται το Σκήνωμα του Αγίου τους – ίδια ακριβώς θέση με του δικού μας - και πέταγαν τα βιβλία τους για να τους δείξει «η Χάρη του» το κεφάλαιο που θα πέσει στο διαγώνισμα! Ακριβώς αυτό που κάναμε και εμείς παιδιά και ο μακαρίτης ο ηγούμενος μας φώναζε: «Γλυκιάρικα, δεν πάτε καλύτερα να διαβάστε…!!!». Και αυτό δεν είναι κοινή επίδραση, αλλά η ίδια ακριβώς αντίδραση, η οποία εκφράζει κοινές ανησυχίες.

   Να, γιατί τα Επτάνησα πρέπει να μείνουν ενωμένα και αδιαίρετα. Είναι τα δάχτυλα του ίδιου χεριού!

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΟΙ ΛΕΞΕΙΣ ΠΟΥ ΧΑΝΟΝΤΑΙ, ΜΑΖΙ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ

«Ὅσο πιὸ προηγμένος εἶναι ὁ πολιτισμὸς ἑνὸς ἔθνους, τόσο πιὸ πλούσιες σὲ προϊστορία, καὶ συνεπῶς καὶ σὲ οὐσία, εἶναι οἱ λέξεις τῆς γλώσσας... Μὲ τὴν γλώσσα μεταδίδομε λογικοὺς συνειρμοὺς καὶ διεγείρομε συναισθήματα... Κάθε λαὸς ἔχει τὴν γλώσσα ποὺ τοῦ ἀξίζει. Στὴν γλώσσα, ὅπως καὶ στὰ τραγούδια του, ἐναποθηκεύεται ὁ πολιτισμός του... εἶναι ὁ πιὸ ἀδιάψευστος μάρτυρας τῆς ἱστορικῆς του συνείδησης καὶ τῆς ἱστορικῆς του συνέχειας.»

Κ. Τσάτσος

[Στη φωτό του π. Κ. Ν. Κ.: Φθινόπωρο στο Κλήμα]

Ἄν οἱ λέξεις εἶναι ὀχήματα ἐννοιῶν, οἱ ἄνθρωποι ποὺ τὶς προφέρουν καὶ τὶς ἁπλώνουν στὸ μέλλον, εἶναι τὰ πολύτιμα θησαυροφυλάκια, μέσα στὰ ὁποῖα καὶ ταμιεύεται αὐτὸς ὁ πολύτιμος θησαυρός. Γιατὶ ἐκεῖνοι τὶς παραγουν, ἐκεῖνοι τὶς διαθέτουν, τὶς χειρίστηκαν καὶ στὸ τέλος μᾶς τὶς  χαρίζουν: κειμήλια νὰ μείνουν κι αὐτὲς καὶ τεκμήρια ἱκανὰ  ἑνὸς κόσμου ποὺ χάνεται πιά.

Κοιτώντας πρόσφατα τὸν Παπαδιαμάντη, αὐτὴν τὴν πνευματικὴ τράπεζα ποὺ ποτὲ δὲν θὰ χρεοκοπήσει, θυμήθηκα λέξεις καὶ λόγους περιφρονημένους καὶ σταλμένους στὸ περιθώριο σήμερα… Λέξεις,  ποὺ κάποτε ζωντάνευαν μιὰ παράδοση, δηλαδὴ ἕναν κανονισμὸ βίου, ποὺ δὲν ἔχει ἀνάγκη συμβούλων ἤ περιττῶν συμβουλῶν.

Στὸν Λαμπριάτικο Ψάλτη, λοιπόν,  ὁ Παπαδιαμάντης βάζει τὸν ἥρωά του, τὸν μπάρμπα Κωνσταντὸ τὸν πάρεδρο καὶ ψάλτη, νὰ πεῖ τὴ φράση αὐτή: «Ἔκλεψα ἕναν ὕπνον ἴσα μὲ ἕνα Πιστεύω».

Τὴ θυμᾶμαι αὐτὴ τὴ φράση ποὺ τὴν ἔλεγε κι ἡ συγχωρεμένη ἡ γιαγιά μου, ὅταν καμμιὰ φορὰ ἀποκοιμιόταν μὲ τὸ «τσουράπι» ποὺ ἔπλεκε, ἐκειδὰ δίπλα στὴν παραστιά. Κι ὅταν τὴ ρωτούσαμε: «Κ’μοίθκις, μανού», ἀπαντοῦσε: «Ἀρή, ἔκλιψα ἕνα ὕπνου ἴσα μὶ ἕνα Μπιστεύου».

Σήμερα, ὅπου αὐτὴ ἡ φράση ἐξορίστηκε ἀπό τὸ λεξιλόγιό μας σκέφτομαι τὸ πόσο δεμένοι ἦταν αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποι μὲ τὴ λειτουργικὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας, κι ἄς μὴ γνωρίζανε γράμματα, « τὰ ψηφιά», ὅπως τὰ ἔλεγε...

Ἄλλη μιὰ εὐλογημένη συνήθεια ἦταν κι ἐκείνη ποὺ κάνανε αὐτοὶ οἱ σοφοὶ ἄνθρωποι. Ποτὲ δὲν ἀφήνανε «πκουσά» ψωμιοῦ στὸ τραπέζι, γιατὶ ἀφήνοντάς το ἄφηναν τὴ δύναμή τους - ἔτσι λέγανε. Κι ἦταν σωστὸ αὐτὸ γιατὶ εἴχανε βιώσει τὸ ψαλμικὸ «καὶ ἄρτος καρδίαν ἀνθρώπου στηρίζει» (Ψαλμ. 103, 15). Χώρια ποὺ ἄν ἔπεφτε κανένα κομματι ψωμιοῦ χάμω τὸ παίρνανε μὲ εὐλάβεια καὶ τὰ ἀσπαζόντουσαν. Γιατὶ ξέρανε πὼς ἀπὸ τὸ ψωμὶ  ἔβγαινε ὁ Ἀμνὸς τῆς Θ. Εὐχαριστίας.

Σήμερα, ποὺ στὰ σκουπίδια ὑπάρχουν ὁλόκληρα καρβέλια, σήμερα ποὺ ἡ εὐλάβεια ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων μετετράπη σὲ ἀσέβεια καὶ περιφρόνηση, ἀναπολῶ αὐτὰ ὅλα καὶ διερωτῶμαι:  ἀλήθεια, σὲ τὶ τελικὰ προοδέψαμε;