π. Κων. Ν. Καλλιανός: Τ’ ΑΗ-ΓΙΑΝΝΙΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΞΕΝΗΝ / Δεκαοχτώ χρόνια μετά...

Ὁ Θεὸς μᾶς χάρισε τὴ μνήμη γιὰ νὰ θυμόμαστε. Νὰ θυμόμαστε ἀνθρώπους καὶ γεγονότα, δίχως νὰ ρυπαίνουμε αὐτὴ τὴ μεγάλη ἀρετὴ καὶ εὐλογία μὲ τὴν ἀποτρόπαιη μνησικακία ποὺ δηλητηριάζει τὸ νοῦ καὶ τὴν καρδιά: Αὐτὰ τὰ θησαυροφυλάκια ὅπου φυλάσσονται κορυφαῖες στιγμὲς τοῦ χρόνου καὶ τοῦ καιροῦ ποὺ πέρασε, ὡστόσο διατηρεῖται, μέχρι τὴν ὥρα ποὺ θ᾿ ἀναχωρήσει κανεὶς ἀπό τὰ ἐπίγεια, φωτεινὸς καὶ ψιχαλισμένος μὲ ἄχνα δακρύων.

Ἀπὸ τὶς περιούσιες στιγμὲς ποὺ σημάδεψαν τὴ ζωή μου ἦταν κι ἐκεῖνες  τῆς παραμονῆς τῆς γιορτῆς τῆς ἀποτομῆς τῆς Κεφαλῆς τοῦ Τιμίου Προδρόμου (29 Αὐγούστου) στὴ μακρυνὴ Ἀγγλία.

Εἰκοσιοκτὼ Αὐγούστου, λοιπόν, κάπου τὸ μεσημέρι, στὸ μεγάλο νοσοκομεῖο «Βασίλισσα Ἐλισάβετ», τοῦ πρώιμα φθινοπωρινοῦ Μπέρμινχαμ.

Κόσμος πολὺς, μυρουδιὰ βαρειὰ ἀπὸ φάρμακα, ποὺ κάπου-κάπου τὴν ἔκοβε ἡ φευγαλέα εὐωδιὰ ἀπὸ κάποιο ἄρωμα τυχαίας γυναικείας παρουσίας.

Τὸ παιδὶ στὸ ἀναπηρικὸ τὸ καροτσάκι, ἐμεῖς σφιγμένοι στὶς λευκὲς, εὐρύχωρες καρέκλες σιωπηλοὶ περιμέναμε... Οἱ ἐξετάσεις ἀργοῦν καὶ ἡ ἀγωνία φυτεύει στὰ μέτωπα δροσοσταλίδες ἱδρῶτα. Γύρω ὁ κόσμος κινεῖται μὲ μιὰ νευρικὴ βιασύνη, οἱ νοσοκόμοι κι οἱ γιατροὶ εὐγενικοὶ καὶ συνάμα σιωπηλοί. Ἔξω ἔχει ἁπλωθεῖ ἕνα ἡλιόφως ἀρρωστημένο, ποὺ θυμίζει τοὺς στίχους τοῦ Οὐράνη: «Τὰ δειλινὰ τὰ πένθιμα, τὰ φθινοπωρινά...»

Καὶ τότε μέσα σ᾿ αὐτὸ τὸ ἀρνητικὸ τὸ κλίμα τῆς κατήφειας καὶ τοῦ πόνου στὸ νοῦ ἀνεβαίνει ἡ θύμηση τῆς αὐριανῆς γιορτῆς τοῦ Ἁ-Γιαννιοῦ. Κι ὄχι μονάχα αὐτό, γιατὶ παράλληλα μὲ τὴ θύμηση ἀρχίζει ἕνα ταξίδι σὲ κάποιο νησὶ λουσμένο στὸ φῶς τὸ θερινό, μὲ τὶς ἐλιὲς νὰ λαμοκοποῦν, τὴ θάλασσα νὰ στέλνει εὐωδιὲς ποὺ τὶς παίρνουν τὰ πεῦκα καὶ τὶς μεταποιοῦν σὲ ζείδωρα ἀρώματα, μοναδικά.

Κάπου σὲ μιὰν ἄκρη, ἕνας γερτὸς πρὸς τὴ θάλασσα βράχος, στεφανωμένος μὲ ἕνα λευκὸ ἐξωκκλήσι ἀρχίζει ν᾿ ἀποχτᾶ ζωὴ, καθὼς μιὰ ἀτελείωτη σειρὰ ἀπὸ προσκυνητὲς ἀνεβαίνουν σιωπηλοὶ καὶ σταυροκοπούμενοι τὰ πέτρινα τὰ σκαλοπάτια. Γιατὶ σὲ λίγο, ποὺ θὰ πέσει ὀ ἥλιος, θ᾿ ἀρχίσει ἠ ἀγρυπνιά. Πρέπει νὰ προλάβουν...

Μικρὰ καλαθάκια μὲ λαμπάδες, μπουκαλάκια λάδι καὶ πρόσφορα τυλιγμένα σὲ καθαρὴ λευκὴ πετσέτα, μεγαλύτερα καλάθια μὲ τὸ φαΐ, ἀφοῦ θὰ μείνουν ὅλη τὴ νύχτα ἐκεῖ ἀπάνω, γιὰ νὰ ἐπιστρέψουν αὐγή-αὐγὴ στὸ χωριό... Μιὰ λιτανεία ἀνθρώπων νέων καὶ ἡλικιωμένων πορεύεται στὸν Ἅη Γιάννη, στὴ χάρη Του. Κι ἐσὺ νοερὰ τὸν ἀκολουθεῖς,  μέχρι νἄρθει ἡ ὥρα ποὺ θὰ τελειώσουν ὅλες οἱ ἐναγώνιες διακικασίες καὶ θ᾿  ἀναχωρήσετε. Μὲ φυλαχτὸ τὴν εὐλογία τῆς γιορτῆς καὶ τὴ θύμηση τῆς πανηγύρεως ποὺ δρόσισε τὴν φρυγμένη ψυχή.

28-8-2014 

ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΑΛΠΕΩΝ RICHARD STRAUSS / ΚΡΑΤΙΚΗ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΑΘΗΝΩΝ / ΦΙΛΑΡΜΟΝΙΚΗ ΟΡΧΗΣΤΡΑ ΝΟΤΙΟΔΥΤΙΚΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ / ΜΟΥΣΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΒΑΣΙΛΗΣ ΧΡΙΣΤΟΠΟΥΛΟΣ

Αρμονίη αφανής φανερής κρείττων

Ηράκλειτος

Είναι κρίμα που οι ερειπιώνες των εργοστασίων επί της οδού Πειραιώς αντικατέστησαν το  Ωδείο Ηρώδου του Αττικού. Αλλά έτσι αποφάσισαν οι «άρχοντες» του τόπου. Ένα Ωδείο στην αγκαλιά του Ιερού βράχου της Ακροπόλεως, χώρος που λατρεύτηκε και δέχτηκε στις κερκίδες του γενιές Ελλήνων και ξένων, από τότε που άνοιξε ξανά τις πύλες του και όλοι προσδοκούσαν σε μία  αέναη  μυσταγωγία.

Αλήθεια,  ποιοι λαοί, αν είχαν ένα Ηρώδειο, θα αναζητούσαν αποθήκες για να υποδεχτούν τους ξένους τους, τους εγχώριους λάτρεις της τέχνης και τους νέους μύστες της; Ίσως το Φεστιβάλ της Επιδαύρου θα έπρεπε να το ξανασκεφτεί και να αναζητήσει κάποια εγκαταλειμμένη στάνη εκεί στην Αργολίδα για να ανεβάζει τις αθάνατες αρχαίες τραγωδίες και να ακούγεται εκεί ο Έλληνας Λόγος των Ποιητών μας και όχι να σέρνουν  τον κόσμο στο αριστούργημα του Πολύκλειτου.   

Γιατί τα θυμόμαστε τώρα όλα αυτά που τελείωσε το Φεστιβάλ, αφού είχαμε γράψει και παλαιότερα ότι οι ερειπιώνες της οδού Πειραιώς είναι ίσως κατάλληλοι για πειραματικές μορφές τέχνης, όχι όμως αντάξιοι ενός Φεστιβάλ Αθηνών που διεκδικεί παγκόσμια ακτινοβολία και διεθνή προβολή. Την αφορμή μάς έδωσε η υποβάθμιση της κλασικής μουσικής που ακούστηκε και φέτος με το σταγονόμετρο και η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών που της παραχωρήθηκε μία και μόνη συναυλία, αν και το Ηρώδειο θα έπρεπε να είναι το σπίτι της. Φαίνεται ότι η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών διώκεται πανταχόθεν· είναι ακόμα πρόσφατος ο ανάρμοστος τρόπος με τον οποίο αποπέμφθηκε ο Διευθυντής της, ο -κατά γενική παραδοχή- άξιος της θέσης που κατείχε.

Με μια μεγαλειώδη συναυλία έργων Mozart, Συμφωνία σε ντο μείζονα αρ. 41. «Του Διός», KV 551 και Strauss, Συμφωνία των Άλπεων, έργο 64, για την οποία θα μιλήσουμε, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών τίμησε τα 150 χρόνια από τη γέννηση Richard Straus, υπό την μπαγκέτα του πρώην διευθυντής της Βασίλη Χριστόπουλου, με τη σύμπραξη της Φιλαρμονικής Ορχήστρας της Νοτιοδυτικής Γερμανίας, της οποίας ο Χριστόπουλος είναι κορυφαίος Αρχιμουσικός από το 2005.

Ένα Συμφωνικό Ποίημα επικών διαστάσεων είναι η «Συμφωνία των Άλπεων» του Richard Strauss και με  ποιητική  διάθεση την διηύθυνε ο Αρχιμουσικός, που, με την εκπληκτική ανταπόκριση των  δύο Ορχηστρών του, πρόσφερε για μια ακόμα φορά, μία ερμηνεία  υψηλής αισθητικής ποιότητας και ομορφιάς.

Ο Richard Strauss (1864-1949), Γερμανός συνθέτης και Διευθυντής Ορχήστρας, προέρχεται από μουσική οικογένεια. Ο πατέρας του Franz Strauss ήταν το πρώτο Κόρνο της Βαυαρικής  Ορχήστρας της αυλής και σ’ αυτόν ο Wagner(1813-1883) είχε εμπιστευτεί ένα σημαντικό σόλο στην πρεμιέρα του έργου του Τριστάνος και Ιζόλδη. Ο Richard Strauss γεννήθηκε στο Μόναχο στις 11 Ιουνίου του 1864 και ήταν ένα χαρισματικό παιδί που συνέθεσε στα έξη του χρόνια μία πόλκα (Polka in C major). Γνώρισε την επιτυχία νωρίς, αφού στα είκοσι χρόνια του η Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης παίζει την Πρώτη Συμφωνία του, ένα Κοντσέρτο για Βιολί και την Δεύτερη Συμφωνία του. Η Σερενάτα  του προσελκύει το ενδιαφέρον του μεγάλου αρχιμουσικού Hans von Bulow,ο οποίος έκτοτε τον έχει υπό την προστασία του και όταν χρειάστηκε να αφήσει για ένα χρόνο την Ορχήστρα του στο Meiningen την εμπιστεύτηκε στον μόλις είκοσι ενός ετών  Strauss. Μαζί με τον Mahler (1860-1911) με τέσσερα χρόνια διαφορά ο ένας από τον άλλον, εκπροσωπούν την τελευταία άνθιση του Γερμανικού ρομαντισμού και ο ίδιος, κατά ένα μέρος, τον πρώιμο μοντερνισμό. Ο Strauss δέχτηκε επιρροές και κέρδισε από την αισθητική του Wagner και του Liszt (1811-1866) ο οποίος πρώτος χρησιμοποίησε τον όρο «Συμφωνικό Ποίημα»  για μια σειρά δέκα τριών ορχηστρικών του έργων. Ο Strauss  όμως άνοιξε νέους, δικούς του δρόμους και προσέδωσε στα έργα του λόγια και φιλοσοφική διάσταση. Γράφει μια σειρά από Συμφωνικά Ποιήματα που τον κάνουν αμέσως γνωστό στο μουσικό κόσμο και τον φέρουν στη πρώτη γραμμή συνθετών και διευθυντών ορχήστρας, ώστε στα τέλη του 19^ου αιώνα αναλαμβάνει τα ηνία της  διάσημης Ορχήστρας Berliner Philharmoniker για δώδεκα χρόνια.  Ανάμεσα στις όπερές του αναφέρουμε τις, Τάδε έφη Ζαρατούστρας, Δον Ζουν, Σαλώμη, ο Ιππότης με το ρόδο. Επίσης έγραψε Συμφωνίες, Σονάτες για πιάνο, για  βιολί, για βιολοντσέλο, Κοντσέρτα,  Lieder και Choral.

Η Συμφωνία των Άλπεων γράφτηκε το 1915, αν και τα αρχικά σχέδιά της ανιχνεύονται το 1899, όταν ο Συνθέτης θέλησε να γράψει κάτι στη μνήμη του Ελβετού ζωγράφου Karl Stanffer-Bern, με τίτλο Η τραγωδία ενός καλλιτέχνη. Είναι από τις μεγαλύτερες συμφωνίες και απαιτεί κολοσσιαίων διαστάσεων ορχήστρα, εκατόν είκοσι  πέντε τον αριθμό. Η Συμφωνία των Άλπεων μέσα σε είκοσι δύο επεισόδια  αφηγείται  την εμπειρία μιας ομάδας ορειβατών που σκαρφαλώνει στο αλπικό βουνό από την Ανατολή του Ηλίου ώς το Δείλι. Κατά την διάρκεια της ανόδου η συνέργεια της φύσης ανατροφοδοτεί με τις ομορφιές της τη μεταφυσική υπόσταση των όντων. Ένας κόμβος αλληλουχιών θα αντιπαλέψει τις μεγάλες δυσκολίες. Τα σολιστικά μέρη των Ξύλινων Πνευστών, Ελλήνων και Γερμανών, εξαίσια καθώς και αυτά των Χάλκινων που θα μαντέψουν τα θρυλούμενα των λιβαδιών, των βράχων, των βουνών και των δένδρων για να εμφυσήσουν αντοχή  στην υπεροχή και υπέροχα πλασμένη και ερμηνευμένη  καταιγίδα. Η ανάβαση στην κορυφή θα γίνει βήμα, βήμα για να αναδείξει ο Αρχιμουσικός τόσο τις δεξιότητες και τις ποιότητες της ενορχήστρωσης όσο και των δύο Ορχηστρών του που μιλούν για τα μυστήρια της φύσης, τα κεκρυμμένα, θαυμαστά, στο σύμπαν του Συμφωνικού Ποιήματος του Strauss. Πάθος και αισθαντικότητα, προσωπικά βιώματα, του συνθέτη θα αναδυθούν μέσα από τη μελωδία. Το άγγιγμα της κορυφής ξετυλίγει την αιωνιότητα, αποκαλύπτει  το μεγαλείο της φύσης, το είναι. Και, σαν εκείνο, το άγγιγμα στα πέρατα της ψυχής,  οδηγεί στην απελευθέρωση, στον  εξαγνισμό.

Ιδανικός ερμηνευτής ο Αρχιμουσικός Βασίλης Χριστόπουλος, ανέδειξε με τις δύο Ορχήστρες του το μέγεθος του πλούτου της συμφωνίας, την αρμονία αντιθέτων εντάσεων και έφερε στο φως το λόγο του Strauss ότι η μελωδία είναι το μεγαλύτερο από τα θεϊκά δώρα και εμείς θα προσθέταμε και το καλύτερο μέσο  έκφρασης υψηλών διανοημάτων και συνταρακτικών συναισθημάτων.

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΔΕΚΑΠΕΝΤΑΥΓΟΥΣΤΟΣ…

Στὸν ἐξαίρετο Ἄνθρωπο καὶ Γιατρό, Παναγιώτη Γρ. Σταμούλη, ἀπὸ τὸ Κλῆμα,  εὐχετήριο γιὰ τὰ ἐπικείμενα ὀνομαστήριά του

«Εἶσαι ἄσπρο ἑλληνικὸ ἐρημοκκλήσι δαρμένο

ἀπὸ τὴν ἀντηλιά. Γύρω-γύρω ἀμπέλια, μποστάνια,

καρποφόρες συκιές καὶ κάπου κάπου μοναχικὴ

καὶ κάποια ἐλιά. Χρυσοφρυγανισμένα τὰ χορτάρια

ἀχνίζουνε, ἄχυρο πιά· κι’ ἀντὶς γι’ ἀγγέλους, τὰ τζιτζίκια,

σοῦ κανοναρχοῦνε τὸ κάθε ἀπομεσήμερο ἕως ἀργὰ

μὲ τὸ δικό τους τρόπο τὸν Παρακλητικὸ Κανόνα».

Τ.Κ. Παπατσώνης

Δεκαπενταύγουστο λοιπόν, καὶ μέσα μου λυγίζουν ξανὰ μνῆμες καὶ εἰκόνες, ἀνάμικτες μὲ εὐωδιές, ποὺ ἀνόθευτες, ἀπείραχτες καὶ πάντα συγκινητικὲς ἔχουν σταθεῖ σὲ περίοπτη θέση τῆς καρδιᾶς. Μαζὶ μ᾿ αὐτὲς καὶ τὰ πρόσωπα. Τὰ πρόσωπα, ποὺ ἀσφαλῶς δίχως αὐτά,  μήτε ὁ χῶρος, μήτε ὁ χρόνος μποροῦν νὰ σταθοῦν μέσα σου: θέλουν, βλέπεις, τὶς  βακτηρίες τους.

Τὶς μέρες αὐτές, λοιπόν, τὸ χωριὸ εὐωδίαζε ἀπὸ τὸ λιασμένο καὶ ψημένο δαμάσκηνο. Μιὰ γλυκειὰ μοσχοβολιὰ ἀνέβαινε ἀπὸ τοὺς φούρνους ποὺ τὸ ψήνανε, ἀνάμικτη εὐωδιὰ μὲ τὸ ρετσίνι τοῦ πεύκου.

Ὅμως καὶ τὰ σπίτια εὐωδιάζανε τὶς μέρες τῆς νηστείας, καθὼς μὲ αὐστηρότητα τὴν διακρατοῦσαν οἱ παλιοὶ καὶ περιμένανε τοῦ Σωτῆρος νὰ γευτοῦν τὸ ψάρι καὶ τῆς Παναϊᾶς τὸ καλὸ τὸ φαΐ. Καὶ περνοῦσαν οἱ μέρες μὲ κύριο ἔδεσμα βραστὸ κολοκύθι, στὸ ὁποῖο πρόσθεταν γιὰ εὐωδία καὶ νοστιμιά τρυφερὲς κορυφὲς ἀπό μάραθο, ἀλλὰ καὶ καλαμάρια τηγανιτά, ποὺ ἀφθονοῦσαν τότε. Φυσικὰ δὲ λείπανε καὶ οἱ εὐωδιαστὲς ντομάτες ἀπό τοὺς κήπους στὸ Ρέμα ἤ ἀπό τὸν όνομαστὸ κῆπο τοῦ μπάρμπα Ἀνάργυρου στοῦ «Κώστα».

Τοῦ Σωτῆρος, στὶς 6 Αὐγούστου δηλαδή, ποὺ καταλύανε ψάρι, τὴν πρώτη θέση εἶχαν στὸ τραπέζι οἱ τηγανιτές ἤ βραστὲς ζαργάνες. Μέχρι νἄρθει ἡ Γιορτή, ὁ φωτεινὸς Δεκαπενταύγουστος, γιὰ μοσχοβολήσει τὸ χωριὸ ἀπὸ τὸ κρέας καπαμᾶ, νὰ τιμηθεῖ ἡ ἡμέρα καὶ νὰ χαρεῖ ἐκεῖνος ὁ παιδεμένος κόσμος. Γιατὶ ἡ περίοδος ἐκείνη ἦταν ἀρκετὰ φορτωμένη κι ἔπρεπε νὰ ἐκμεταλλευτοῦν τὶς μέρες καὶ τὰ μαξούλια. Μαξούλια ποὺ φέρνανε τὴ δραχμὴ στὸ σπίτι, ἀλλὰ καὶ τὰ ἀγαθὰ γιὰ τὸ χειμώνα. Ἔτσι, ἐνῶ τὸ χωριὸ μοσχοβολοῦσε λιαστὸ καὶ ψημένο δαμάσκηνο, στὰ μπαλκόνια καὶ στὶς πεζοῦλες λιάζονταν ὁ ἄλλος καρπός: τὸ ἀμύγδαλο, ποὺ ἦταν στὸ χαβᾶ του. Κι ὕστερα στὶς «λιάστρες» τὰ σῦκα, τὰ παστάλια, ὅπως τἄλεγε ἡ γιαγιά μου, ἄσπρα καὶ μαῦρα σῦκα, τοποθετημένα πάνω σὲ σπαρτίνες ποὺ τὶς κόβανε τὸν Ἰούνιο καὶ τὶς πατοῦσαν μὲ πέτρες ὥστε νὰ ἰσιάσουν, νὰ γίνουν τὸ δυνατὸ ἐπίπεδες, ὥστε νὰ δεχτοῦν τοὺς καρποὺς ποὺ ἦταν γιὰ λιάσιμο. Μάλιστα, τὰ μισοφαγωμένα ἀπὸ τὰ πουλιὰ ἤ τὰ ζούζουλα σῦκα κι ἐκεῖνα τὰ μάζευαν, τὰ λιάζανε ξεχωριστὰ καὶ τὰ εἶχαν γιὰ τροφὴ τῶν ζώων (μουλαριῶν καὶ γαϊδουριῶν) τὸ χειμώνα. Μὲ λίγα λόγια τίποτε δὲν πήγαινε χαμένο.

Μόνο ποὺ ὅλ᾿ αὐτὰ ἀπομένουν πιὰ μιὰ περασμένη πραγματικότητα, ὡστόσο ποτὲ ξεπερασμένη...

Δεκαπενταύγουστος... Δροσερὴ ἡ παλιά μας ἐκκλησιά, μὲ τὸν μπάρμπα-Ἀλέκο τὸν Ξανθούλη νὰ κελαϊδάει τὸ «Πεποικιλμένη»  καὶ τὸ «Αἱ γενεαὶ αἱ πᾶσαι μακαρίζομέν σε τὴν μόνην Θεοτόκον...» Κι ὕστερα τὸ κέρασμα μὲ τὸ γλυκὸ τὸ βύσινο καὶ τὸ δροσερὸ νερὸ ἀπό τὴ βρύση στὸ πλάτανο... Κι ἀπὸ τὴν ἀντικρυνὴ τὴ Γλώσσα, ποὺ πανηγύριζε τὴ μέρα αὐτή, οἱ ἀσίγαστες γιορταστικὲς καμπάνες νὰ γεμίζουν τὴν ψυχὴ αἰσιοδοξία, κατάνυξη καὶ εὐλογία. Ποὺ μέχρι σήμερα τὴν κρατοῦμε μέσα μας, φυλαχτὸ πολυτιμότατο, ποὺ δὲν ἐξαργυρώνεται μὲ τίποτε.

Δεκαπενταύγουστο 2014

Για τη ζωγράφο Μαρία Ρουσέα

Η τέχνη της εαρινής και αγαπημένης φίλης Μαρίας Ρουσέα παραμένει ολοζωής βίωμα του «μικρού» και «μέγα» τόπου της και του καιρού της. 

Στοιχειώνει μια ποιητική εικόνα παράτολμη, άφθαρτη και ονειρική. 

Όπου, 

ανασαίνει με τα παρθενικά ερωτικά στοιχεία ενός απομακρυσμένου κόσμου. 

Ας είναι η «αποχαιρετιστήρια» αυτή έκθεσή σας, ενδιάμεσος σταθμός μιας διάφωτης καλλιτεχνικής πορείας η οποία ούτως ή άλλως δεν τελειώνει πουθενά. 

 Σας αγαπάμε. 

 Τάκης Κεφαλληνός

Μητροπολίτου Προικοννήσου Ιωσήφ: ΓΛΥΚΑΣΜΟΣ (ποίημα)

Κατεβάζω μὲ ἀκόρεστη λαχτάρα

ἐπάλληλες εἰκόνες Σου ἀπὸ τὸ διαδίκτυο.

Καὶ ἄλλη! Καὶ ἄλλη! Κι ἀκόμα μιά!

Ζαλίζομαι!

Μεθῶ μέθην νηφάλιον!

Εἰδὴ φωτὸς ὑπερτέρα

σὲ βάθος λευκὸ ἀθωνικὸ χιονοφεγγόφωτο,

καὶ σὲ γαλάζιο αἰγαιοπελαγίτικο.

Θεομητορικὴ εὐπρέπεια περίσεμνος

σὲ ξέφωτα πυκνῶν δασῶν

τῆς ἑλληνοπρεποῦς Μακεδονίας.

Μητέρων ὡραιότης περίδοξος

σὲ πέτρες ἀκρότομες θεσσαλικῶν ὀρέων.

Παρθενικὴ μοσχοβολιὰ

τριῶν ἀστέρων ὑπερλάμπρων

καθάριου αὐγουστιάτικου οὐρανοῦ.

Στίλβουσα χρυσοκονδυλιὰ

πολύπτυχης θεοβραβεύτου ἀρετῆς,

ἐν κροσσωτοῖς ἔργων ἡλιοσταλάκτων

κι ἐλπιδοχλώρων ἀπειράριθμων θαυμάτων.

Πόνος ἐγκαυστικὰ τυπωμένος

σὲ μάτια πάμφλογης ἀγάπης

διμάρτυρης ἐξωκκλησιᾶς τῆς Κρήτης.

Σιωπὴ ἱερᾶς καὶ παναιδήμονος καταστολῆς

μεταστασίμου, τῆς βροντῆς ἐκκωφαντικότερη.

Παραμυθία μ’ ἄρωμα φρέσκιας μαντζουράνας,

σγουροῦ βασιλικοῦ καὶ ἀμπερόριζας.

Γλυκασμὸς μέλιτος γλυκίων

γιὰ φαρμακωμένες ψυχὲς πιστευόντων,

ἐν μέσῳ πικροῦ κλύδωνος

κρίσεως κραταιᾶς, ἀνθρωποκτόνου.

[Πειραιεύς, 9-8-2014]

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΝΕΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΗΓΗΜΑΤΩΝ ΤΟΥ Π. Β. ΠΑΣΧΟΥ

Π. Β. Πάσχος, Ὁ Ἃη-Γιώργης καὶ ὁ Γιώργης, Νέες καὶ παλιὲς περίεργες ἱστορίες, ἐκδ. Παρρησία, Ἀθήνα 2014, σ.σ. 114.

Ὁμολογῶ πὼς κάθε φορὰ ποὺ θὰ λάβω νέο βιβλιο τοῦ σεβαστοῦ μου Δασκάλου καὶ ἑνὸς ἐκ τῶν κορυφαίων λογίων μας, τοῦ Π. Β. Πάσχου συγκινοῦμαι,  γιατὶ γνωρίζω πολὺ καλὰ ὅτι αὐτὸς ὁ σεμνὸς λόγιος καὶ σοφός, κάθε φορὰ ποὺ θὰ γράψει κάτι, θὰ καταθέσει, μὲ ὅλη του τὴν ἱερότητα καὶ τὸ σεβασμὸ ποὺ ἐμφορεῖται  ὁ λόγος του, τὴν ἴδια του τὴν ψυχή. Μιὰ ψυχὴ γεμάτη Ὀρθοδοξία καὶ Ἑλλαδα. Δυὸ μεγάλες ἀγάπες τοῦ Π. ποὺ τὶς τίμησε καὶ τιμᾶ ὅσο ἐλάχιστοι σ᾿ αὐτὸν τὸν τόπο. Καὶ δὲν εἶναι σχῆμα λόγου ἤ κολακεῖες αὐτὰ ποὺ κατατίθενται ἐδῶ, μὰ διαπιστώσεις ἑνὸς ἀναγνώστη του, ποὺ ἀπὸ τὸ 1970 ἴσαμε σήμερα ἔχει παρακολουθήσει ὅλη τὴν πνευματικὴ πορεία τοῦ σ. κι ἔχει ὠφεληθεῖ τὰ μέγιστα. Γι’ αὐτὸ καὶ τὸν εὐγνωμονεῖ δημόσια, ἀλλὰ καὶ συγκινεῖται ποὺ κρατεῖ τὸ νέο του βιβλίο μὲ διήγηματα, κατανυκτικὰ (ἀγαπημένα στὸν σ.) ἀσκητικὰ κείμενα καὶ μὲ ἐπίμετρο ἕνα κήρυγμά του, γραμμένο ἐδῶ καὶ ἑξῆντα χρόνια καὶ εἰπωμένο ἀπό τὸν Ρ/Σ τοῦ Βόλου γιὰ τὴν θρησκευτική ἐκπομπή του.

Ἀπὸ δῶ λοιπόν, θὰ ἤθελα ν᾿ ἀρχίσω, κι ἄς θεωρηθεῖ ὅτι πάω ἀνάποδα. Κι ἀρχίζω ἀπὸ δῶ, γιατὶ ξέρω πὼς αὐτὲς οἱ σελίδες, τὰ προανακρούσματα τοῦ κορυφαίου του βιβλιου «Ἔρως Ὀρθοδοξίας», ἔχουν τόση ἀξία, ὅση καὶ τὰ παλιὰ ἀντικέιμενα: ἔτερψαν γενιὲς καὶ γενιὲς πιστῶν, δίδαξαν, νουθέτησαν καὶ συνέδραμαν ψυχοῦλες τοῦ Θεοῦ, ποὺ ζητοῦσαν γνήσιο λόγο, εἰλικρινῆ, ἔνθεο καὶ φωτεινό. Γιατὶ ἐκείνη τὴν ἐποχή, ὅπου περίσευε ἡ ἀκατάσχετος ἀδολεσχία , κατὰ τὸν πολύν Εὐγένιο Βούλγαρη λόγια ὅπως τὰ παρακάτω, στάλαζαν στὶς ψυχὲς γλυκασμό καὶ παραμυθία: «Μποροῦμε ὅλοι, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, νὰ πάρουμε τὸ δίδαγμα ποὺ δίνει, στὴν κοινωνία μας, ὁ πίνακας αὐτός [τῆς θεραπείας τοῦ παραλυτικοῦ].  Ὄχι σὰν μιὰ ξερὴ καὶ κρύα ζωγραφιά. Ἀλλὰ σὰν ἔνα μίλημα ζεστὸ μες᾿ στὴν καρδιά!  Ὅλοι μας κουβαλοῦμε ἕνα ἄρρωστο στὴν πλάτη μας. Ἄν ὄχι τὸν ἑαυτό μας, ἕνα γνωστό μας, ἕνα φίλο μας. Εἴτε στὸ σῶμα, εἴτε στὴν ψυχή. Καὶ δὲν θὰ βροῦμε γιατρειά, παρὰ μονάχα ἄν μὲ πίστη θὰ προστρέξουμε νὰ φέρουμε καὶ νὰ βάλουμε τὸν ἄρρωστο στὰ πόδια τοῦ Χριστοῦ» (σσ. 109-110). Εὐχῆς ἔργον θὰ ἦταν, ἄν στὸ μέλλον θὰ ἔχουμε τὴν εὐκαιρία νὰ διαβάσουμε καὶ ἄλλες τέτοιες σελίδες, ποὺ ἐξηγοῦν μὲ πίστη, ἁπλότητα καὶ προσοχὴ Εὐαγγελικὲς ἤ Ἀποστολικὲς περικοπές.

Ὅμως καὶ οἱ ἄλλες δυὸ ἑνότητες ἔχουν μεγάλο ἐνδιαφέρον.

Ἡ πρώτη ποὺ φέρει τὸν ποιητικὸ τίτλο, «Στὶς ἄκρες τοῦ κόσμου» (σσ. 11-78) φιλοξενεῖ ὀχτὼ διηγήματα, γραμμένα μὲ τέχνη καὶ μὲ τὴ δεινότητα ποὺ ἔχει ὁ λόγος τοῦ Π. Γιατὶ εἶναι παλιὸς μάστορας τοῦ λόγου ὁ σ. καὶ ξέρει νὰ χτίζει τὶς λέξεις του, ὅπως ὁ καλὸς ὁ μάστορας τὰ λιθάρια, ὥστε νὰ φανεῖ ἕνα κτίσμα ὑπέροχο. «Εἶναι ἀπὸ τὶς νύχτες ποὺ δέν μπορεῖς νὰ ξεχάσεις, ὅσο κι ἄν προσπαθήσεις. Ἡ Τρίτη πάντοτε ἔχει κάτι ἀπὸ τὴ γεύση τῆς ἀποφράδας, ἀλλὰ τούτη ἐδῶ, στὸ ἔβγα σχεδὸν τοῦ Μάρτη, φορτώθηκε μὲ γεγονότα ποὺ σοῦ χαράζουν ὄχι μονάχα τὸ κορμί, μὰ καὶ τὴ σαρκα τῆς ψυχῆς» (σ. 67).

Μνῆμες καὶ γεγονότα ποὺ γίνονται σελίδες αὐτοβιογραφίας τοῦ σ. διατρέχουν τὶς ἑξηνταεφτὰ σελίδες τῶν διηγημάτων. Κι ἐδῶ θὰ μοῦ ἐπιτραπεῖ νὰ ὑπογραμμίσω καὶ κάτι.

Πρὶν λίγο καιρὸ ἐκοιμήθη ὁ Μητροπολίτης Γρεβενῶν Σέργιος, παλιὸς μαθητὴς τοῦ Πάσχου, ἐδῶ καὶ ἑξηντατρία χρόνια στὸ Ἀνώτερο Κατηχητικό (σ. 61). Ἆραγε, πόσοι γνωρίζουν τὸ περιστατικὸ μὲ τὸ «Ὁλοζώντανο θαῦμα» (σσ. 60-66), ποὺ ἔζησε κάποτε καὶ ποὺ μὲ περισσὴ εὐλάβεια καταθέτει ὁ Π. λὲς καὶ ἤθελε νὰ παρουσιάσει, παράλληλα μὲ τὸ θαῦμα, καὶ ἄγνωστες πτυχὲς τοῦ ψυχισμοῦ τοῦ  μακαριστοῦ Ἐπισκόπου;

Δὲν θέλω νὰ πῶ τίποτε γιὰ τὴν ἑνότητα Ἁγία καὶ ἀγρία ἔρημος (σσ. 81-106), ὅπου σὲ τρεῖς ἐκτενεῖς διηγήσεις παρουσιάζονται ἀσκητικὰ παλάισματα καὶ μαστύρια ἁγίων ψυχῶν. Ὁ Π. χρόνια καὶ χρόνια μᾶς τροφοδοτεῖ μὲ τέτοιες ψυχωφέλιμες σελίδες, στὶς ὀποῖες βρίσκει καταφυγὴ καὶ συνδρομὴ ὁ κάθε δοκιμαζόμενος ἄνθρωπος. Καὶ μάλιστα τοῦ καιροῦ μας. Ἄς σκύψει, λοιπόν, ὁ κάθε ἐνδιαφερόμενος στὶς παραπάνω σελίδες καὶ νἄναι σίγουρος πὼς δὲν θὰ χάσει.

Τῆς Μεταμορφώσεως 2014