π. Κων. Π. Καλλιανός: ΚΙ Ο ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΙΝΑΙ…

Στὸ τελευταῖο τεῦχος τοῦ περιοδικοῦ ΣΥΝΑΞΗ, ποὺ εἶναι ἀφιερωμένο στὸν Ἐπίσκοπο, φιλοξενήθηκαν πολὺ καλὲς καὶ ἰκανὲς γιὰ περαιτέρω διάλογο,  μελέτες τῶν π. Βασιλείου Θερμοῦ, Δημητρίου Μπαρθέλου κ.ἄ.

Ὡστόσο,  στὸ περιθώριο τῶν παραπάνω κι ἐκεῖ ποὺ ἑτοίμαζα νὰ πῶ καὶ τὴ δικιά μου τὴ γνώμη, βασισμένη στὰ ὅσα θεοφιλῶς καὶ θεοφωτίστως ἀναφέρει στὸ  «Συμβουλευτικὸν  Ἐγχειρίδιον» σχετικὰ μὲ τὸ πρόσωπο καὶ τὴν πολιτεία τοῦ Ἐπισκόπου ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, εἶδα στὸ διαδίκτυο μιὰ φωτογραφία, ποὺ μὲ ἐντυπωσίασε. Κι ἄς μὴ φανεῖ παράξενο αὐτό, μήτε καὶ ὑπερβολικό... Πρὸς  τὶ, ἄλλωστε; 

Εἰκονίζει λοιπόν, ἡ ἐν λόγω  φωτογραφία ἓναν Ἐπίσκοπο σὲ κάποιο παραδοσιακὸ νησιώτικο σοκάκι,  ποὺ γραφικὰ τὸ στολίζει ἕνα πάλλευκο ἐκκλησάκι, νὰ ξαποσταίνει μιὰ θερινὴ αἰγιοπελαγίτικη νύχτα  καθισμένος  πάνω σὲ λιτὸ πέτρινο πεζούλι κι ἀποζητώντας, ἀσφαλῶς, λίγη δροσιά, ἀνάπαυση καὶ μοναξιά. Ναί, μοναξιά, ὄχι μὲ τὴν κοσμικὴ ἔννοια ἀλλὰ μὲ τὴ βιβλική: ἐκείνη δηλαδὴ ποὺ ἔχει ἀνάγκη ὁ κάθε ποιμένας, ὥστε νὰ σταθεῖ ἐνώπιος ἐνωπίῳ, νὰ ἀποτοξινωθεῖ ἀπό τὶς ποικίλες ἔγνοιες καὶ ἄστοχες συντυχίες τὶς ὁποῖες, ὡς ἡγέτης καὶ ὡς πνευματικὸς ὁδηγὸς,  εἶναι ἀναγκασμένος νὰ δέχεται σχεδὸν ὅλη τὴν ἡμέρα.  Ἄλλωστε, ὁ ἴδιος ὁ Κύριος «ἦν ὑποχωρῶν ἐν ταῖς ἐρήμοις καὶ προσευχόμενος» (Λκ. 5, 16). Ἤ, ὅπως πολὺ σοφὰ ἀναφέρει κορυφαῖος Ἀποστολικὸς Πατέρας, «Χρήζομεν πάντες ἡρεμίας»( Ἁγ. Ἰγνάτιος ὁ Θεοφόρος).

Δὲν ἔχω τὴν ἀπαίτηση νὰ μάθω πῶς δημοσιοποιήθηκε ἡ φωτογραφία αὐτή. Δὲν μὲ ἐνδιαφέρει, ἄλλωστε. Ἀντίθετα, τὴν χάρηκα πολὺ,  γιατὶ μοῦ ἔδωσε τὴν ἀφορμὴ νὰ γράψω τὰ παρακάτω. Γι᾿ αὐτὸ καὶ στέκομαι στὸ μήνυμα ποὺ ἐκπέμπει, τὸ νόημα ποὺ διακρατεῖ καὶ τὸ κυριότερο, τὴν ἀλήθεια ποὺ ἐμφανίζει. Γιατὶ κι ὁ Ἐπίσκοπος ἄνθρωπος εἶναι. Μὲ τὰ προσωπικὰ καὶ τὰ τῆς Ἐπαρχίας του προβλήματα, ποὺ ἀσφαλῶς ὡς ἡγέτης καὶ ἄνθρωπος δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ ἀντιπαρέλθει μὲ ἀδιαφορία καὶ περιφρόνηση. Καὶ τοῦτο ἐπειδὴ τὰ προβλήματα αὐτὰ εἶναι τὸ στεφανι ποὺ τοῦ παραδίδεται παράλληλα μὲ τὴν τόσο φημισμένη καὶ χρυσοποίκιλτη μίτρα: ἐκεὶνη δηλαδή, ποὺ λαμπροφορεῖ τὴν ἐπώδυνη καὶ ματωμένη ἀρχιερατικὴ πορεία του. Καὶ φυσικά, μιλᾶμε ἐδῶ γιὰ τὸν κάθε συνειδητὸ Ἐπίσκοπο, ἐκεῖνον δηλαδὴ ποὺ φωτίζει μὲ τὸ παραδειγμά του, ποὺ ἕλκει μὲ τὴν ἀσκητική του βιοτὴ, ποὺ συντηρεῖ τὴν κληρονομία του μὲ τὴν προσευχητική του ἀγραυλία. Γιατὶ σὲ ἄλλη περίπτωση, ὅταν ὁ ἡγέτης, ὁ κάθε ἠγέτης ἀφήνεται στὴν ἀνθρωπάρεσκειά του καὶ στὸ ναρκισσισμό του, τότε ἡ ἀποτυχία μπορεῖ νὰ μὴν εἶναι ὁρατή, ἀφοῦ καλύπεται ἀπὸ τὸ ἐξωτερικὸ τὸ «στρὰς», ὡστόσο διαφαίνεται μὲ τὰ χρόνια ποὺ ἔτσι κι ἀλλιῶς περνοῦν κι ἀφήνουν, ἀντὶ γιὰ ἄλλον ἔπαινο τὴ στάχτη καὶ τὴν ἀπόγνωση. Κυρίως γιὰ τὸν ἑαυτό του, ἀφοῦ τίποτε ἄλλο δὲν πρόσεξε στὴν ὅλη του τὴ βιοτὴ, πλὴν τοῦ ἑαυτοῦ του, πῶς νὰ τὸν ἀνυψώσει δηλαδή, ἀλλὰ καὶ διατηρήσει «εἰς τόπον ὑψηλόν». Μέχρι ποὺ ἔρχεται μιὰ μέρα ποὺ τὰ ἀφήνει ὅλα κι ἀναχωρεῖ,  ὅπως κάθε ἄνθρωπος στὸν κόσμο αὐτό.

Γι᾿ αὐτὸ καὶ, κοιτώντας τὸν Ἐπίσκοπο στὴ μοναξιά του μέσα στὴ θεϊκὴ θερινὴ νύχτα, θαρρεῖς πὼς διαβάζεις τὴν ψυχή του. Καταλαβαίνεις πολὺ καλὰ πόση ἀνάγκη ἔχει κι αὐτὸς ἀπὸ μιὰ δική του στιγμὴ, γιὰ νὰ ψάξει τὸν ἑαυτό του, νὰ ζυγιάσει τὰ πράγματα, νὰ σταθεῖ ἀπέναντι στὰ πρόσωπα τῶν συνεργατῶν, φίλων, δικῶν του ἤ ξένων μὲ ἀκρίβεια καὶ ὅση γίνεται δικαιοσύνη, ἐνδεδυμένη ὡστόσο μὲ τὸ χιτῶνα τῆς φιλανθρωπίας, κατὰ τὸν ἀθάνατο λόγο τοῦ ἱ. Χρυσοστόμου: «φιλότιμος γὰρ ὁ δεσπότης δέχεται τὸν πρῶτον καθάπερ καὶ τὸν ἔσχατον». Ἤ, πιὸ ἁπλᾶ, ὅπως πολὺ σωστὰ ἑρμηνεύει τὸ κάθε ποιμαντικὸ ἀδιέξοδο Ἱεράρχης ποιητής:

«Ποιούς νά βραβεύσεις μέ τόν ἔπαινο

καί ποιούς νά συνετίσεις μέ τόν ψόγο;"

(Ἀρχιεπ. Αὐστραλίας Στυλιανός)

Δίκοπο μαχαίρι οἱ παραπάνω στίχοι ποὺ δὲν τοὺς ἀντιπαρέρχεσαι ἀβίαστα καὶ δίχως νὰ σφιχτεῖ ἡ καρδιὰ κι ἡ ψυχή. Γιατὶ πάνω ἀπ᾿ ὅλα ὁ Ποιμένας εἶναι καὶ Πατέρας, ποὺ γνωρίζει πῶς νὰ ἐπιτιμήσει τὰ παιδιά του δίχως νὰ τὰ ἀπογοητεύσει καὶ τὸ κυριότερο, νὰ τὰ ἔχει σιμά του, ὅπως ὁ Κύριος τοὺς μαθητές του, ποὺ κάποιες φορὲς τοὺς παρατηροῦσε (βλ. Λκ. 9, 46-50 ), ἀλλὰ καὶ ὀνόμαζε, θεωροῦσε, ἀποδεχόταν ὡς φίλους (πρβλ. Ἰω. 15, 14-15).

Γιὰ νὰ πῶ τὴν ἀλήθεια, δὲ γνωρίζω τὶ διαλογίζονταν ὁ Ἐπίσκοπος καθισμένος πάνω σὲ κεῖνο τὸ πέτρινο ἀσβεστωμένο πεζούλι, στὸ ὁποῖο ξαπόστασαν τόσοι καὶ τόσοι, χρόνια καὶ χρόνια... Ὡστόσο πιστεύω πὼς αὐτὲς οἱ στιγμὲς τῆς ἡσυχίας, τῆς ρέμβης, τῶν στοχασμῶν καὶ φυσικὰ τῆς συνάντησής του μὲ τὸ Θεό, τὸν ἀποφορτώνουν ἀπό πολλὰ καὶ τὸ κυριότερο τοῦ θυμίζουν τὸ πεπερασμένο τοῦ ἐπίγειου βίου, ποὺ μήτε οἱ φῆμες, μήτε οἱ πολύωρες συντυχίες μὲ τοὺς τρανοὺς τῆς γῆς τὸ στολίζουν. Ἀντίθετα, αὐτὸ τὸ λιτὸ σοκάκι μὲ τὸ λευκὸ τὸ ἐκκλησάκι ποὺ ὀμορφαίνει τὸ χῶρο, μὲ τὴν ἁπλότητα ποὺ διακρατεῖ,  καλλωπίζει τὴν ψυχή του καὶ τὴν συντηρεῖ μέσα στοὺς καθημερινότητα ποὺ ξημέρωνε. Πιστεύω δὲ ὅτι τοῦ δίνει καὶ  τὸ δικαίωμα νὰ ἐπαναλάβει,  ἀπὸ τὶς ρίζες τῆς ὕπαρξης του ἀνεβασμένο τὸ διαχρονικὸ λόγιο:  «Τοῦ Κυρίου ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς, ἡ οἰκουμένη καὶ πάντες οἱ κατοικοῦντες ἐν αὐτῇ. Αὐτὸς ἐπί θαλασσῶν ἐθεμελίωσεν αὐτήν... Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα Σου, Κύριε...» (Ψαλμ. 23, 1-2. 103, 24). Ἔτσι δὲν εἶναι;

Από τους ήχους των πετάλων της Γκιόστρας, στις νότες της Αγίας Καικιλίας

Γράφει ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΦΛΕΜΟΤΟΜΟΣ

Όλα τα γεγονότα είναι η συνισταμένη πολλών άλλων και η έκφραση μιας εποχής, με τα δικά της χαρακτηριστικά και τις δικές της ιδιορρυθμίες. Αυτό είναι κανόνας απαράβατος και μάλιστα χωρίς εξαιρέσεις.

          Δεν μπορούσε, λοιπόν, να ξεφύγει απ’ αυτήν την αρχή και η πανάρχαιη Γκιόστρα της Ζακύνθου, η οποία τα τελευταία χρόνια αναβιώνει, με πρωτοβουλία της Αστικής μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας “Giostra di Zante” και για ένα τετραήμερο δίνει χρώμα και ταυτότητα στην πόλη μας και το νησί μας, με διεθνή, μάλιστα, και πανεπτανησιακή συμμετοχή.

          Σκοπός του σωματείου, που την διοργανώνει δεν είναι μόνο η επαναφορά μιας σημαντικής στιγμής της ιστορίας του τόπου, που κάποτε, σύμφωνα με τις μαρτυρίες των ιστορικών και των ξένων περιηγητών, αποτελούσε την μεγαλύτερη δημόσια εκδήλωση της χρονιάς για το νησί, αλλά και η γνωριμία με όλες αυτές τις συνθήκες, που την γέννησαν, καθώς και τα πριν από την παρουσία της, καθώς και τα μετά από αυτήν. Με λίγα λόγια την Γκιόστρα πρέπει να την δούμε στα πλαίσια της ξεχωριστής ιστορίας των Ιόνιων Νησιών και τον δικό τους μακραίωνο πολιτισμό, ο οποίος δημιουργήθηκε μακριά από την Οθωμανική λαίλαπα.

          Για τον σκοπό αυτό, εκτός από την επαναφορά των ιππικών αγώνων και στις δύο τους μορφές, αυτήν του Αρίγκου και της Πλατείας Ρούγας, αλλά και την άλλη, του Αγίου Γεωργίου του Πετρούτσου, η διοργανώτρια Εταιρεία έχει πραγματοποιήσει ένα διεθνές, επιστημονικό συνέδριο, δύο ημερίδες, αρκετές εκδόσεις, αλλά παράλληλα παρουσιάζει και εκδηλώσεις, στο Ιόνιο πάντα πνεύμα, οι οποίες εντοπίζουν την δική μας, ξεχωριστή ταυτότητα.

          Στα πλαίσια αυτών των σκοπών της διοργανώνει στις 22 Νοεμβρίου μια γιορτή μουσικής, με ρεσιτάλ πιάνου του ταλαντούχου και πολλά υποσχόμενου συμπατριώτη μας και συνθέτη Σπύρου Δεληγιαννόπουλου στην ιστορική εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Μόλου.

          Ούτε η ημερομηνία, ούτε ο χώρος είναι τυχαία. Επιλέχτηκαν με σκέψη και σκοπό και συγχρόνως αποτελούν και μια πρόταση.

          Ξεκινάμε από την ημέρα. Στις 22 του έσχατου φθινοπωρινού αυτού μήνα, μια μέρα μετά – και αυτό δεν είναι διόλου τυχαίο – από την γιορτή της Κυρίας των Αγγέλων, η οποία είναι η προστάτης του Σωματείου της Γκιόστρας της Ζακύνθου, τιμάται η μνήμη της Αγίας Καικιλίας, η οποία σε όλη την Ευρώπη, με την οποία το νησί μας είχε πάντα άριστες σχέσεις, θεωρείται η προστάτης της κομψής τέχνης, που εκφράζεται με νότες.

          Η “φιλόμουσος” αυτή Μάρτυς καταγόταν από την Ρώμη και μάλιστα από ευκατάστατη οικογένεια. Έζησε στις αρχές του 3ου μ. Χ. αιώνα και παρότι ανήκε σε οικογένεια ειδωλολατρών, ασπάστηκε τον νέα Χριστιανισμό. Σύμφωνα με το πρωταρχικό της συναξάρι, οι γονείς της την υποχρέωσαν να παντρευτεί τον επίσης ειδωλολάτρη Βαλεριανό, τον οποίο η ίδια έκανε να ασπασθεί την θρησκεία του Ναζωραίου. Λέγεται πως την ώρα του γάμου της αυτή προσευχόταν και για να μην αισθάνεται τους ύμνους της επίγειας ένωσης με τον σύζυγό της, άκουγε υπερκόσμιες μουσικές, οι οποίες συμβόλιζαν την ένωσή της με τον αληθινό Νυμφίο της, τον Χριστό. Για το λόγο αυτό θεωρείται και η προστάτης της Μουσικής. Τελείωσε μαρτυρικά, κερδίζοντας έτσι τον στέφανο της αιωνιότητας. Πρώτα την έβαλαν, για να απαρνηθεί την πίστη της, σε έναν καυτό λέβητα, αλλά η Αγία παρέμενε για τρεις μέρες αλώβητη. Μετά από αυτό διέταξαν να την αποκεφαλίσουν και με την θυσία της πέρασε στην αιωνιότητα. Πέθανε γύρω στο 230 μ. Χ. και το σώμα της παραμένει αναλλοίωτο. Σαν Μάρυρας και μάλιστα πριν από το Σχίσμα, τιμάται και από τα δύο δόγματα στις 22 Νοεμβρίου, ημέρα του ηρωικού της τέλους.

           Και τώρα για τον τόπο. Η εκκλησία του Αγίου Νικολάου του Μόλου είναι ένα από τα λίγα απομεινάρια της παλιάς Ζακύνθου, αλλά και ένα σημαντικό κομμάτι του πολιτισμού μας. Αναστηλωμένη στην πρωταρχική της μορφή, μετά την πολλαπλή καταστροφή του Αυγούστου του 1953, ναός κάποτε συντεχνιακός των ναυτών και των σιτεμπόρων, έχει δεθεί με την ιερή μορφή του Αγίου μας, που εκεί υπηρέτησε σαν εφημέριος, παρότι ήδη επίσκοπος. Επίσης η ιερή αυτή στέγη της πόλης μας έχει δεθεί με την πιο συγκινητική στιγμή του χρόνου, για μας τους Ζακυνθινούς, μια και από αυτήν ξεκινά και σ’ αυτήν καταλήγει η μοναδική λιτανεία του Εσταυρωμένου, το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής, με την Mater Dolorosa, το «Ίνα τι…» και την ευλογία του σύμπαντος. Εδώ, λοιπόν, ενυπάρχει ένα κομμάτι της ιστορίας μας και μια σημαντική πτυχή της ταυτότητάς μας. Γι’ αυτό και εδώ πραγματοποιείται η εκδήλωση.

          Σκοπός της Αστικής μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας “Giostra di Zante” είναι η συναυλία αυτή να γίνει θεσμός και να πραγματοποιείται την ίδια μέρα κάθε χρόνο, έτσι ώστε να θυμηθούμε τις ρίζες μας και να θεμελιώσουμε τον σημερινό πολιτισμό μας. Γιατί είναι κενές οι εκδηλώσεις που δεν έχουν σκοπό. Έρχονται και παρέρχονται.