© ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση και αναπαραγωγή οποιωνδήποτε στοιχείων ή σημείων του e-περιοδικού μας, χωρίς γραπτή άδεια του υπεύθυνου π. Παναγιώτη Καποδίστρια (pakapodistrias@gmail.com), καθώς αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία, προστατευόμενη από τον νόμο 2121/1993 και την Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης, κυρωμένη από τον νόμο 100/1975.

Α Ν Α Γ Ν Ω Σ Τ Η Ρ Ι Ο

Παρασκευή, 6 Οκτωβρίου 2017

π. Κων. Ν. Καλλιανός: ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΕΝΘΥΜΗΜΑΤΑ

Λησμονημένα Σχολικὰ Προγράμματα ἐδῶ καὶ ἑνάμιση αἰῶνα, τὸ 1841 δηλαδή
Προσπαθώντας, μέσω τῶν ὅσων γραπτῶν πηγῶν μᾶς ἔχουν ἀπομείνει, νὰ προσεγγίσω τὴν ἱστορία τῆς Παιδείας στὴ Σκόπελο τὸ πρῶτο μισὸ τοῦ 19ου αἰ. βρῆκα καὶ τὸ παρακάτω ἔγγραφο, τὸ ὁποῖο διασώζει τὸ Σχολικὸ Πρόγραμμα τῶν μαθημάτων κ.λ.π., τὰ ὁποῖα διδάσκονταν στὸ τότε Ἑλληνικὸ Σχολεῖο τῆς Χώρας τῆς Σκοπέλου, ποὺ στεγάζονταν τότε στὸ κελλί, τὸ ὁποῖο ὑπῆρχε δίπλα στὴν ἐκκλησία τῆς Παναγίας τῆς Ἐλευθερώτριας.

Σχολάρχης τότε ἦταν ὁ νεοδιορισμένος διδάσκαλος Ἰωάννης Σφοίνης, Σάμιος τὴν καταγωγή, ὁ ὁποῖος, πρὶν ἔρθει στὴ Σκόπελο, εἶχε χρηματίσει Σχολάρχης στὴ Χαλκίδα.
Μὲ συγκίνηση, ὄντως, κοιτάζουμε τὸ χειρόγραφο αὐτὸ «Σχολικὸ Πρόγραμμα τῶν ἐξηγηθησομένων μαθηματων εἰς τοὺς μαθητὰς τῆς Α΄ Κλάσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Σχολείου» καὶ μὲ ἱερὸ δέος θυμόμαστε καὶ τὰ δικά μας τὰ σχολικὰ τὰ χρόνια, τότε δηλαδή, στὸ Δημοτικό, ποὺ πηγαίναμε στὸ σχολεῖο πρωΐ κι ἀπόγευμα. Θυμόμαστε ἀκόμα τὴν καλλιγραφία ποὺ μᾶς βάζανε οἱ δάσκαλοι νὰ γράψουμε στὸ σπίτι, μὲ αὐστηρὲς ποινὲς ἄν αὐτὴ δὲν ἦταν προσεγμένη, νοικοκυρεμένη καὶ καθαρή. Ἀκόμα θυμόμαστε τὰ χαρούμενα ἀπογεύματα τοῦ Σαββάτου, ποὺ δὲν εἴχαμε μάθημα καὶ τόσα ἄλλα...
Κοιτώντας τώρα τὸ Πρόγραμμα αὐτό, ποὺ γράφτηκε πρὶν ἀπὸ 176 χρόνια, παρατηροῦμε τὰ μαθήματα ποὺ διδάσκονταν, τὶς ὧρες διδασκαλίας καὶ πιὸ πολὺ τὴν ἐναγώνια προσπαθεια τῶν διδασκάλων -δύο ἦταν ὅλοι κι ὅλοι τότε- νὰ φέρουν σὲ πέρας τὴν ὑψηλή τους ἀποστολή.
Οἱ ὧρες διδασκαλίας, λοιπόν, ἦσαν: Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη καὶ Παρασκευή, 9-10 καὶ 10-12 «πρὸ μεσημβρίας» καὶ 3-4, 4-5, 5-6 «μετὰ μεσημβρίαν».
Τὴν Τετάρτη καὶ τὸ Σάββατο τὰ ἀπογεύματα ἦσαν ἐλεύθερα. Εἶχαν δὲ ὡς ἀπασχόληση οἱ μαθητὲς τὴν «Καλιγραφία κατ᾿ οἶκον», τὴν ὁποία καὶ παρουσίαζαν τὴν Πέμπτη καὶ τὴν Δευτέρα τὸ πρωΐ. Γράφει τὸ Πρόγραμμα: «Αἱ καλλιγραφίαι παρουσιάζονται τῆς μὲν Τετράδης τὸ πρωΐ τῆς Πέμπτης, τοῦ δὲ Σαββάτου τὸ πρωΐ τῆς δευτέρας, αἱ δὲ ἐξηγήσεις καὶ λοιπαί ἀντιγραφαὶ καὶ σημειώσεις καθ᾿ ἑκάστην».
Τὰ μαθήματα τώρα ποὺ διδάσκονταν ἦσαν τὰ ἑξῆς: «Τὸ ἑτυμολογικὸν τῆς Γραμματικῆς μετὰ παραλληλισμοῦ τῆς παλαιᾶς πρὸς νέαν, ὡς δὲ κείμενον ὁ Β΄ τόμος τῆς Χρηστομαθείας μέρος Β΄ ἐξ ἀρχῆς. Κατήχησις ἱερὰ καὶ ἱερὰ ἱστορία, Γεωγραφία τῆς Ἑλλαδος ἐξ ἀρχῆς, Ἑλληνικὴ ἱστορία, ἐξ ἀρχῆς, Ἀριθμητικὴ ἐξ ἀρχῆς, Γαλλικὸν ἐξ ἀρχῆς».
Πιὸ ἀναλυτικὰ τὸ Πρόγραμμα εἶχε ὡς ἑξῆς: «Δευτέρα, Τρίτη, Τετράδη, Πέμπτη, Πρασκευή καὶ Σάββατο, 9-10 π.μ. Ἀπαγγελία τοῦ προλαβόντος μαθήματος». Στὶς 10-12 π.μ. τὶς ἡμέρες Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη καὶ Παρασκευή, τὰ μαθήματα ἦσαν «Τὸ ἑτυμολογικὸν τῆς Γραμματικῆς μετὰ παραλληλισμοῦ τῆς παλαιᾶς πρὸς νέαν, ὡς δὲ κείμενον ὁ Β΄ τόμος τῆς Χρηστομαθείας μέρος Β΄ ἐξ ἀρχῆς», ἐνῶ τὴν Τετράδη καὶ τὸ Σάββατον «Κατήχησις ἱερὰ καὶ ἱερὰ ἱστορία». Τὸ ἀπόγευμα δὲ τῆς Δευτέρας, Τρίτης, Πέμπτης καὶ Παρασκευῆς τὰ μαθήματα ἦσαν: «3-4 Διόρθωσις τῶν ἐξηγήσεων τοῦ πρωϊνοῦ μαθήματος». Τὴ Δευτέρα καὶ τὴν Τρίτη στὶς 4-5 μ.μ. «Γεωγραφία τῆς Ἑλλαδος ἐξ ἀρχῆς», ἐνῶ τὴν Πέμπτη καὶ Παρασκευή, τὴν ἴδια ὥρα τὸ μάθημα ἦταν «Ἀριθμητικὴ ἐξ ἀρχῆς». Τέλος, στὶς 5-6 μ.μ. τὴν Δευτέρα καὶ Τρίτη τὸ μάθημα ἦταν «Ἑλληνικὴ ἱστορία ἐξ ἀρχῆς», ἐνῶ τὴν Πέμπτη καὶ Παρασκευή, τὴν ἴδια ὥρα ἐδιδάσκοντο «Γαλλικὰ ἐξ ἀρχῆς». Τὰ ἀπογεύματα τῆς Τετράδης καὶ τοῦ Σαββατου, ὅπως προαναφέρθηκε, περιλάμβαναν «Καλλιγραφίαν κατ᾿ οἶκον».
Ἴσως στὶς μέρες μας αὐτὰ τὰ Σχολικὰ Προγράμματα νὰ εἶναι κάπως «ἀκατανόητα», ὅμως ἕνα θὰ πρέπει νὰ σκεφτοῦμε: Τὴν προσπάθεια ποὺ κατέβαλαν «οἱ ἀφοσιωμένοι ἐκεῖνοι Δάσκαλοι οἱ περὶ τὴν λογικὴν καὶ ἠθικὴν πρόοδον τῆς νεολαίας», (ἀπὸ ἀναφορὰ τοῦ Σχολάρχη Ἰω. Σφοίνη). Γι᾿ αὐτὸ καὶ τοὺς εὐγνωμονοῦμε!
 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Related Posts with Thumbnails

Google+ Followers

Follow by Email